Vì sao gọi là cây chó đẻ?

Nhiều vị thuốc dân gian của Việt Nam có những cái tên vô cùng dân dã, thậm chí nghe rất lạ tai, thế nhưng đằng sau nó lại ẩn chứa những câu chuyện rất thú vị cũng như những tác dụng to lớn cho sức khỏe con người, ví dụ như cây chó đẻ, hay còn gọi là cây chó đẻ răng cưa.

Vậy đây là loài cây gì? Tác dụng của nó trong việc chữa bệnh ra sao? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhé.

Cây chó đẻ là cây gì?

Cây chó đẻ (hay còn gọi là cây chó đẻ răng cưa) là một loài cây thân thảo nhỏ, mọc hoang dã ở khắp các vùng quê Việt Nam. Điểm đặc trưng nhất của loài thực vật này là những quả tròn nhỏ màu xanh mọc xếp thành hàng thẳng tắp ngay dưới gân lá.

Trong y học cổ truyền, đây là một vị thuốc Nam quý giá có vị đắng, tính mát, nổi tiếng với công dụng thanh nhiệt và giải độc cơ thể. Đặc biệt, các nghiên cứu khoa học hiện đại đã chứng minh chất đắng trong cây chó đẻ có khả năng bảo vệ gan rất tốt, hạ men gan và hỗ trợ điều trị viêm gan B rất hiệu quả. Dù là cây cỏ mọc dại bên đường nhưng giá trị dược liệu của cây chó đẻ đối với sức khỏe con người là vô cùng lớn.

Ngoài cái tên rất dân dã nói trên, ít ai biết loài cây này còn có một tên rất thi vị khác nữa là diệp hạ châu - tên gọi có nguồn gốc từ chữ Hán, nghĩa là "Ngọc mọc dưới lá" - xuất phát từ việc các quả tròn nhỏ xíu của cây mọc xếp thành hàng đều tăm tắp ngay phía dưới trục của cành lá, trông giống như những viên ngọc ẩn mình dưới lá cây.

Tại sao lại gọi là cây chó đẻ?

Tên gọi "cây chó đẻ" bắt nguồn từ một quan sát dân gian rất thú vị về tập tính sinh sản của loài chó. Theo kinh nghiệm của người xưa, các con chó mẹ sau khi sinh con thường có hiện tượng đi tìm loại cây cỏ này để nhai nuốt.

Tên gọi độc đáo của cây bắt nguồn từ tập tính của chó mẹ sau khi sinh thường tìm ăn lá cây này để mau lành vết thương và kích sữa.

Các chất có trong lá cây giúp kích thích co bóp tử cung, đẩy sản dịch ra ngoài và giúp vết thương mau lành. Ngoài ra, việc ăn loại lá này còn giúp chó mẹ kích thích tuyến sữa để có đủ nguồn dinh dưỡng nuôi đàn con thơ. Chính vì hành vi đặc trưng liên quan mật thiết đến quá trình sinh nở đó, người dân đã dùng cụm từ này để đặt tên cho cây nhằm dễ dàng ghi nhớ. Qua thời gian, tên gọi mộc mạc này đã trở nên phổ biến trong kho tàng y học cổ truyền bên cạnh tên chữ là diệp hạ châu.

Là cây mọc hoang nhưng được biết đến trong y học cổ truyền

Nhờ vào sức sống vô cùng mãnh liệt, chúng có thể tự sinh trưởng và phát triển dễ dàng ở khắp mọi nơi trên đất nước Việt Nam. Bạn có thể dễ dàng bắt gặp loài cây này mọc hoang ở ven đường đi, kẽ nứt bê tông lề đường, trên các cánh đồng khô, đất hoang hay dọc các bìa rừng.

Tuy nhiên, do giá trị dược liệu đặc biệt cao trong việc hỗ trợ điều trị bệnh gan, hiện nay cây chó đẻ đã được quy hoạch để trồng quy mô lớn. Nhiều trang trại và cánh đồng dược liệu tại Việt Nam đã tiến hành gieo trồng đại trà loài cây này nhằm cung cấp nguồn nguyên liệu sạch, ổn định cho ngành công nghiệp sản xuất thuốc và thực phẩm chức năng. Do đó, nguồn cây chó đẻ trên thị trường hiện tại vừa đến từ việc thu hái tự nhiên, vừa đến từ các vùng canh tác nông nghiệp công nghệ cao.

Có thể tự trồng cây chó đẻ tại nhà không?

Bạn hoàn toàn có thể tự trồng cây chó đẻ tại nhà một cách rất dễ dàng nhờ vào sức sống vô cùng mãnh liệt của loài cây này. Bạn chỉ cần tận dụng những hạt già từ cây mọc hoang hoặc mua hạt giống sẵn có để gieo vào trong chậu đất hoặc thùng xốp. Cây không hề kén đất và ưa thích những vị trí đón được nhiều ánh nắng mặt trời như ban công hay sân thượng. Hàng ngày, bạn chỉ cần tưới nước phun sương vừa đủ để giữ ẩm cho đất mà không sợ cây bị khô héo. Sau khoảng hai đến ba tháng chăm sóc, cây sẽ phát triển tươi tốt và bắt đầu ra hoa, kết quả dưới lá. Lúc này, người trồng có thể tiến hành thu hoạch toàn bộ thân, rễ, lá rồi đem rửa sạch và phơi khô để làm thuốc.

Có thể tự ý uống cây chó đẻ để chữa bệnh không?

Bạn tuyệt đối không nên tự ý uống cây chó đẻ mà không có sự tư vấn của bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền. Mặc dù là một vị thuốc Nam lành tính và có nhiều công dụng tốt cho gan, nhưng loài cây này có độc tính nhẹ và tính hàn (mát) rất mạnh. Việc sử dụng tùy tiện, sai liều lượng hoặc sai đối tượng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe.

Gia Linh (Tổng hợp)