Theo nghiên cứu được công bố mới đây của Tập đoàn Sopra Steria (Pháp) và tổ chức phân tích dư luận OpSci thực hiện, tin giả và thông tin sai lệch gây thiệt hại ước tính 417 tỷ USD mỗi năm trên toàn cầu, tương đương 15% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Pháp.
Nguồn thất thoát lớn nhất đến từ "ngành công nghiệp" đánh giá giả trên các nền tảng thương mại điện tử, chiếm 227 tỷ USD (hơn một nửa tổng thiệt hại). Các xưởng sản xuất bình luận bán hàng nghìn nhận xét giả với giá chỉ vài chục euro, thao túng 20-30% đánh giá trực tuyến, làm méo mó nghiêm trọng môi trường cạnh tranh. Phần thiệt hại còn lại đến từ lừa đảo tiền điện tử (18 tỷ USD) và khoản doanh thu gián tiếp 16 tỷ USD mà các nền tảng mạng xã hội thu được từ nội dung gian lận.
Thị trường tài chính vĩ mô cũng mất khoảng 60 tỷ USD vốn hóa do tin đồn thất thiệt. Điển hình, cổ phiếu hãng dược Eli Lilly từng "bốc hơi" 15 tỷ USD chỉ trong thời gian ngắn vì một bài đăng mạo danh công ty thông báo phát insulin miễn phí.
Các chuyên gia cảnh báo, trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp giảm chi phí sản xuất tin giả, tạo ra nội dung Deepfake tinh vi, dự kiến làm tăng thiệt hại kinh tế thêm 15-30% trong những năm tới.
Bài học 8.000 tỷ đồng tại Việt Nam
Tại Việt Nam, sự tàn phá của tin giả đối với hệ thống tài chính là rủi ro hiện hữu. Bài học nhãn tiền là sự cố tung tin đồn thất thiệt liên quan đến một Ngân hàng trước đây. Những thông tin xuyên tạc đã kích động tâm lý hoang mang, khiến người dân ồ ạt rút tiền. Sự việc buộc Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước phải lập tức can thiệp, xử lý nghiêm các đối tượng tung tin để ổn định hệ thống tín dụng và bảo vệ người gửi tiền.
Bước sang kỷ nguyên AI, thủ đoạn của tội phạm mạng nâng cấp từ tin đồn sang lừa đảo chiếm đoạt tài sản có tổ chức. Theo số liệu của Bộ Công an, chỉ trong năm 2025, thiệt hại do các hình thức lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam ước tính lên tới hơn 8.000 tỷ đồng. Khi các hình thức gian lận (như AI giả danh lãnh đạo gọi điện yêu cầu nhân viên chuyển tiền) trở nên phổ biến, bài toán niềm tin không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để hệ sinh thái tài chính vận hành an toàn.
Kiến tạo "tấm khiên" số bảo vệ người dùng
Nhằm tìm lời giải cho lằn ranh đỏ của an ninh tài chính, Diễn đàn "Digital Trust in Finance 2026" (Kiến tạo niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI) sẽ diễn ra ngày 12/5/2026 tại Khách sạn Ascott Tây Hồ, Hà Nội. Sự kiện đặt dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính; do Liên minh Niềm tin số phối hợp cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và MoMo đồng tổ chức.
Với quy mô hơn 1.000 đại biểu và 30 chuyên gia đầu ngành, Diễn đàn mổ xẻ bức tranh toàn cảnh ngành tài chính số. Trong phiên sáng, các chuyên gia sẽ bàn thảo chiến lược dùng chính AI làm lá chắn bảo vệ người dùng và xây dựng hạ tầng niềm tin của ngân hàng. Phiên chiều tập trung giải quyết các thách thức nhức nhối: Generative AI, ngăn chặn Deepfake, bảo vệ dữ liệu cá nhân, chống rửa tiền và làm rõ trách nhiệm của các KOL (người có ảnh hưởng) trong định hướng thông tin tài chính.
Trong khuôn khổ sự kiện, Liên minh Niềm tin số sẽ chính thức công bố Chương trình hành động năm 2026. Đây là bước đi cụ thể nhằm thắt chặt hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dùng, hướng tới một môi trường tài chính số minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.
