Thêm SOHA trên Google
Đang tưới cây, nhổ cỏ hay đơn giản bước ra vườn mà bất ngờ nhìn thấy một con rắn đã đủ khiến nhiều người giật mình. Tình huống càng khiến người ta dè chừng khi con rắn liên tục thè chiếc lưỡi chẻ, đồng thời ngóc đầu và nâng phần cổ lên khi có người xuất hiện gần đó. Tuy nhiên, cần phân biệt hai hành vi này. Rắn thè lưỡi vốn là cách chúng thu nhận các tín hiệu hóa học từ môi trường, vì vậy không thể cứ thấy rắn thè lưỡi là kết luận nó đang chuẩn bị tấn công. Điều đáng lưu ý hơn là khi con rắn đồng thời nâng đầu, giữ phần cổ ở tư thế phòng vệ và phản ứng rõ rệt trước sự xuất hiện của con người. Trong hoàn cảnh không biết đó là loài rắn gì và có nguy hiểm hay không, đây không phải lúc tiến lại gần để quan sát cho rõ.
Việc đầu tiên: Dừng lại và từ từ tạo thêm khoảng cách
Nếu con rắn đang thè lưỡi, ngóc đầu và giữ tư thế phòng vệ, việc đầu tiên không phải lấy gậy đuổi hay đứng lại xem nó sẽ làm gì tiếp theo. Hãy dừng việc đang làm, không tiến thêm về phía trước và từ từ tăng khoảng cách với con rắn khi có thể. Đặc biệt, nếu đang đứng khá gần, mọi người không nên cúi xuống, đưa tay hoặc chìa một vật về phía đầu rắn để thử phản ứng. Cũng đừng cố bước qua con rắn chỉ vì thấy nó vẫn nằm yên tại chỗ. Việc rắn ngóc đầu không có nghĩa chắc chắn nó sẽ lao tới cắn. Tùy loài và hoàn cảnh, rắn có thể nâng đầu để quan sát hoặc thể hiện phản ứng phòng vệ khi cảm thấy có mối đe dọa ở gần. Nhưng với người bình thường, chúng ta cũng không cần đứng đó để phân tích xem con rắn đang ở trạng thái nào. Càng không chắc về loài rắn và hành vi của nó, giữ khoảng cách càng là lựa chọn an toàn hơn.
Đừng thấy rắn đứng yên mà tranh thủ lấy gậy xua đi
Đây là phản xạ rất dễ xảy ra khi rắn xuất hiện trong sân vườn. Thấy con rắn ngóc đầu nhưng chưa bò đi, nhiều người sẽ tiện tay lấy chổi, cây gậy hoặc vòi nước để xua. Thế nhưng, việc đưa một vật tiến sát về phía rắn lại khiến khoảng cách giữa con vật và thứ nó có thể coi là mối đe dọa bị thu hẹp. Vì vậy, không nên chọc gậy, ném đá, xịt nước mạnh hoặc tìm cách ép con rắn phải di chuyển theo hướng mình muốn. Đặc biệt, đừng tự dùng tay, kẹp, chổi hay các vật dụng trong nhà để bắt rắn, kể cả khi nhìn bên ngoài thấy con rắn nhỏ hoặc có vẻ không nguy hiểm. Nếu rắn có đường thoát và bắt đầu tự bò ra xa khu vực sinh hoạt, hãy để nó rời đi thay vì tiếp tục đuổi theo.
Sau khi lùi ra xa, đưa trẻ nhỏ và vật nuôi khỏi khu vực
Bản thân đã nhìn thấy rắn nên biết vị trí để tránh, nhưng những thành viên khác trong nhà lại có thể không biết. Vì vậy, sau khi tạo được khoảng cách, hãy báo cho mọi người trong nhà và đưa trẻ nhỏ ra khỏi khu vực có rắn. Nếu gia đình nuôi chó, mèo, cũng nên giữ vật nuôi ở xa thay vì để chúng chạy tới sủa, vờn hoặc tấn công con rắn. Nếu rắn vẫn ở nguyên trong vườn, không cần cả nhà đứng xung quanh quan sát. Mọi người nên hạn chế đi lại ở khu vực đó và có thể liên hệ người có kinh nghiệm, lực lượng cứu hộ động vật hoang dã hoặc đơn vị phù hợp tại địa phương để được hỗ trợ khi cần. Điều quan trọng là đừng vì tò mò mà biến một khoảng cách vốn đang an toàn thành một cuộc tiếp cận không cần thiết.
Rắn hạ đầu rồi bò vào bụi cây cũng đừng lập tức chạy theo tìm
Đây lại là thời điểm nhiều người dễ chủ quan. Sau một lúc ngóc đầu, con rắn có thể hạ thấp cơ thể rồi bò vào bụi cỏ, dưới chậu cây, đống vật liệu hoặc một khe hẹp. Lúc này, tâm lý thường gặp là muốn kiểm tra xem nó đã bò đi hẳn chưa. Thế nhưng, nếu vừa nhìn thấy rắn chui vào một vị trí, đừng đưa tay, chân hoặc mặt lại gần đó để kiểm tra. Cũng không nên lập tức nhấc chậu cây, lật viên gạch, khua bụi cỏ hoặc chọc gậy vào khe. Khi không còn nhìn thấy rắn, bạn cũng không biết chính xác phần đầu của nó đang ở đâu. Việc tự lục tìm vì thế có thể khiến khoảng cách giữa người và con vật bất ngờ trở nên rất gần. Nếu rắn chui vào nhà, kho, khe tường hoặc một vị trí khiến gia đình không thể xác định được nó đã rời đi hay chưa, hãy hạn chế tiếp cận khu vực đó và tìm sự hỗ trợ thay vì tự thò tay vào tìm.
Sau khi rắn rời đi, hãy kiểm tra lại khu vườn
Khi tình huống trước mắt đã được giải quyết, gia đình mới nên dành thời gian nhìn lại khu vực rắn vừa xuất hiện. Rắn có thể đi qua sân vườn đơn giản vì môi trường xung quanh phù hợp với hoạt động của chúng. Tuy nhiên, những nơi có nhiều chỗ ẩn nấp hoặc nguồn thức ăn như chuột cũng có thể khiến khu vực quanh nhà trở nên thuận lợi hơn đối với một số loài rắn. Vì vậy, mọi người có thể:
- Cắt bớt cỏ và cây bụi quá rậm ở những góc ít sử dụng.
- Dọn đống lá khô, gỗ, gạch, tôn hoặc đồ vật để lâu ngày sát nhà.
- Kiểm tra các khe hở quanh cửa, chân tường và những vị trí dẫn vào không gian sinh hoạt.
- Kiểm soát chuột quanh nhà bởi động vật gặm nhấm là nguồn thức ăn của nhiều loài rắn.
- Khi nhấc chậu cây, dọn đống củi hoặc xử lý những góc lâu ngày không động tới, nên quan sát trước thay vì đưa tay vào ngay.
Những việc này không thể bảo đảm rắn sẽ không bao giờ xuất hiện, nhưng có thể giúp giảm bớt những vị trí trú ẩn và một số điều kiện thuận lợi cho chúng quanh nhà.
Nếu chẳng may bị rắn cắn, đừng quay lại cố bắt con rắn
Trong trường hợp đã xảy ra vết cắn, ưu tiên lúc này không còn là xử lý con rắn trong vườn mà là đưa người bị cắn đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Không cần cố bắt hoặc giết rắn để mang theo. Nếu có thể ghi nhớ đặc điểm của con vật hoặc chụp được ảnh từ khoảng cách an toàn mà không làm chậm việc đi viện thì thông tin đó có thể hữu ích, nhưng tuyệt đối không tiếp tục tiếp cận rắn chỉ để nhận diện.
Đồng thời, không rạch vết cắn, không hút nọc, không đắp lá và không tự áp dụng các mẹo dân gian. Người bị cắn nên hạn chế vận động không cần thiết và nhanh chóng được đưa đi cấp cứu.
Bởi vậy, khi bắt gặp một con rắn liên tục thè lưỡi, ngóc đầu và nâng cổ trong vườn, gia đình không cần cố đoán xem nó đang làm gì hay có độc hay không. Thè lưỡi có thể chỉ là hành vi thu nhận thông tin từ môi trường, nhưng khi rắn đã ở tư thế phòng vệ và con người đang đứng gần, việc nên làm đầu tiên vẫn là dừng lại, từ từ tăng khoảng cách, đưa trẻ nhỏ và vật nuôi ra xa. Để con rắn có đường rời đi và tránh một cuộc tiếp xúc không cần thiết vẫn là cách đơn giản nhất để tình huống kết thúc an toàn.
*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo
