Thêm SOHA trên Google
Mới đây, Tòa Kiểm toán châu Âu (ECA) cảnh báo EU chưa đầu tư đủ để đạt mục tiêu thay thế hoàn toàn năng lượng Nga trong vài năm tới.
Theo cơ quan này, Brussels không chỉ cần tìm thêm nguồn dầu khí từ các nhà cung cấp khác mà còn phải đẩy nhanh năng lượng tái tạo và xây dựng hệ thống lưới điện, đường ống đủ mạnh để năng lượng có thể lưu chuyển dễ dàng giữa các nước thành viên.
EU bắt đầu giảm mạnh nhập khẩu nhiên liệu Nga sau khi xung đột Ukraine bùng phát năm 2022.
Các biện pháp trừng phạt đối với dầu Nga vận chuyển bằng đường biển đã khiến lượng dầu thô Nga nhập trực tiếp vào EU gần như biến mất. Với khí đốt, tỷ trọng Nga trong tổng nhập khẩu của khối giảm từ khoảng 45% trước năm 2022 xuống còn khoảng 12% hiện nay.
Tuy nhiên, ECA cho rằng quá trình này chưa bền vững như những con số ban đầu cho thấy. Một phần mức giảm tiêu thụ khí Nga đến từ những yếu tố ngoài chính sách, như thời tiết tương đối ôn hòa trong một số mùa đông gần đây và giá năng lượng cao khiến hộ gia đình, doanh nghiệp buộc phải tiết kiệm.
Nếu những điều kiện thuận lợi này đảo chiều, nhu cầu có thể tăng trở lại trong khi nguồn cung thay thế chưa đủ chắc chắn.
Trong khi đó, rủi ro trở nên rõ hơn khi mùa đông đang tới gần. Dữ liệu Gas Infrastructure Europe cho thấy các kho khí của EU hiện chỉ đầy khoảng 67%, thấp đáng kể so với mức khoảng 80% cùng thời điểm năm ngoái.
Mức dự trữ thấp diễn ra trong lúc chiến sự tại Iran và bất ổn Trung Đông làm nguồn LNG toàn cầu thắt chặt, đẩy giá khí tại châu Âu tăng mạnh.
Một số nước lớn còn có tình trạng đáng lo hơn mức trung bình toàn khối. Đức, thị trường tiêu thụ khí lớn nhất EU, hiện có tỷ lệ lấp đầy kho chỉ quanh 53-54%, mức thấp nhất trong khoảng 15 năm.
Các chuyên gia cảnh báo nếu mùa đông tới lạnh hơn bình thường, châu Âu có thể phải cạnh tranh quyết liệt với châu Á để giành LNG, kéo giá lên cao.
Áp lực sẽ còn lớn hơn từ đầu năm sau khi EU dự kiến cấm hoàn toàn nhập LNG Nga từ ngày 1/1/2027. Điều này đồng nghĩa một phần nguồn cung mà khối vẫn sử dụng hiện nay sẽ phải được thay thế bằng LNG từ Mỹ, Qatar hoặc các thị trường khác.
ECA cho rằng EU cần chủ động hơn để bảo đảm các nước thành viên đi đúng lộ trình. Một trong những dấu hiệu đáng chú ý nhất là khoảng cách về đầu tư.
Ủy ban châu Âu trước đây ước tính kế hoạch chấm dứt phụ thuộc năng lượng Nga cần khoảng 300 tỷ euro đầu tư. Số tiền này được tính toán để hỗ trợ phát triển năng lượng tái tạo, lưới điện, cơ sở LNG, tiết kiệm năng lượng và đa dạng hóa nguồn cung.
Tuy nhiên, các nước thành viên đến nay mới cam kết khoảng 54,3 tỷ euro, tương đương chưa tới một phần năm con số ban đầu. Theo ECA, khoảng cách này cho thấy 2 khả năng, hoặc Ủy ban châu Âu đã ước tính quá cao nhu cầu vốn, hoặc các quốc gia đang gặp khó trong việc triển khai kế hoạch.
Ủy ban châu Âu phản bác rằng các chính sách và nguồn vốn của khối đã giúp tăng tốc đáng kể việc triển khai năng lượng tái tạo, đồng thời góp phần làm lượng khí Nga giảm mạnh. Cơ quan này cho biết sẽ xem xét và thực hiện các khuyến nghị từ ECA.
Theo Reuters
