Nga đã biết điểm yếu nhất của phương Tây nằm ở đâu – Và đó chính là nơi ra đòn

Cuộc chạy đua gom góp vũ khí và giới hạn của giải pháp tình thế

Theo Svpressa, sau hơn bốn năm xung đột căng thẳng, tiềm lực phòng không khổng lồ mà Ukraine thừa hưởng từ Liên Xô — vốn từng thuộc hàng mạnh nhất thế giới — gần như đã bị bào mòn đến mức cạn kiệt.

Toàn bộ cơ số đạn tên lửa chuẩn Soviet dành cho các tổ hợp kinh điển như S-200, S-300 hay S-125 nếu không tổn thất thì cũng đã hết hạn sử dụng, trong khi nguồn viện trợ thay thế từ thị trường bên ngoài vẫn không thể đáp ứng.

Để bù đắp cho khoảng trống này, Kyiv buộc phải áp dụng giải pháp gượng ép mang tên FrankenSAM — hoán đổi để phóng các dòng tên lửa không đối không của Mỹ như AIM-9 hay AIM-7 từ các bệ phóng chuẩn Liên Xô. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế tạm thời, không thể giúp thay đổi diện mạo chung trên chiến trường.

Trước nguy cơ sụp đổ toàn diện của bầu trời Ukraine, toàn bộ khối phương Tây đã phải mở chiến dịch gom góp vũ khí trên quy mô toàn cầu. Kết quả của nỗ lực tập thể này đã đưa Kyiv vươn lên vị trí thứ năm thế giới về số lượng tổ hợp Patriot của Mỹ, sở hữu tới 13 đại đội cùng hơn 1.700 tên lửa các biến thể PAC-2 và PAC-3.

Bên cạnh đó là lực lượng phòng không tầm trung và tầm xa hùng hậu khác gồm 19 đại đội NASAMS hợp tác sản xuất giữa Mỹ và Na Uy đi kèm 1.500 tên lửa AIM-120, 17 đại đội IRIS-T SL của Đức (chiếm số lượng nhiều hơn tất cả các quốc gia sở hữu khác cộng lại), cùng các hệ thống SAMP/T của Pháp - Ý, Improved Hawk hay Spada.

Ở tầng phòng không tầm ngắn và cực gần, phương Tây cũng gửi cho Ukraine hàng loạt khí tài độc quyền được thiết kế hoặc sản xuất riêng như Tempest, Raven, Greyhawk của Anh, Skyranger hay Gepard của Đức, kết hợp cùng hàng nghìn tổ hợp tên lửa vác vai Stinger, Starstreak và RBS-70. Nhìn một cách tổng thể, số lượng phương tiện phòng không mặt đất mà Kyiv nhận được từ phương Tây là một con số vô cùng ấn tượng. Dù vậy, thực tế phũ phàng là việc vận hành hàng chục loại khí tài chắp vá, không đồng bộ về mặt chuẩn mực kỹ thuật đã tạo ra một gánh nặng hậu cần vô cùng khủng khiếp.

Bài toán chi phí và chiến lược tiêu hao hiệu quả

Hiện tại, chiến thuật vô hiệu hóa phòng không Ukraine của Moscow chủ yếu dựa trên việc "chất tải" — liên tục phóng hàng loạt drone cảm tử Geran giá rẻ kết hợp cùng các dòng tên lửa hành trình để làm cạn kiệt cơ số đạn của đối phương.

Xét về mặt kinh tế, phương pháp này mang lại hiệu quả rõ rệt. Mỗi quả tên lửa phòng không phương Tây như Patriot hay NASAMS có mức giá đắt đỏ từ vài trăm nghìn đến nhiều triệu USD, cao hơn đáng kể so với drone giá rẻ của Nga. Việc ép đối phương phải lãng phí những quả tên lửa đắt giá để đánh chặn các mục tiêu rẻ tiền đã gây ra tổn thất tài chính khổng lồ cho phương Tây.

Tuy nhiên, chiến thuật tiêu hao thuần túy này chưa phải là phương án tối ưu để dứt điểm chiến trường. Một chiến dịch tập tập trung vào tiêu diệt tận gốc hệ thống phòng không mặt đất sẽ mang lại hiệu quả cao hơn gấp nhiều lần. Thay vì chỉ bào mòn nguồn đạn, đòn đánh phủ đầu liên tục trong nhiều ngày cần hướng trực diện vào việc phá hủy các thành phần tái sử dụng được của tổ hợp SAM — bao gồm trạm chỉ huy, đài radar cảnh giới và bệ phóng.

Khi các thành phần này bị tiêu diệt, số tên lửa còn lại trong kho của Ukraine sẽ lập tức trở nên vô dụng. Quan trọng hơn, việc quét sạch hoàn toàn hệ thống phòng không mặt đất đối phương sẽ tạo bước ngoặt chiến lược: mở đường cho không quân có lái của Nga tự do xâm nhập, tác chiến sâu trong lòng không phận Ukraine.

Khi đó, các phi đội máy bay chiến đấu sẽ không còn phải chịu hạn chế phóng vũ khí từ xa ngoài tầm với như trước, đồng thời dễ dàng bay vượt lên trên tầm bắn của các tổ phòng không di động vốn chỉ trang bị súng máy hay tên lửa vác vai.

Tử huyệt tư duy chiến thuật và cuộc khủng hoảng công nghiệp NATO

Nguyên nhân sâu xa khiến phương Tây lâm vào thế yếu hiện nay xuất phát từ chính tư duy quân sự mang tính lịch sử. Do ảnh hưởng từ Chiến tranh Thế giới thứ hai, Mỹ và các đồng minh NATO luôn "sùng bái không quân", mặc định nhiệm vụ kiểm soát bầu trời thuộc về các phi đội tiêm kích. Do đó, lực lượng phòng không mặt đất của họ chỉ được phát triển theo nguyên tắc phụ trợ với số lượng thiết bị khiêm tốn.

Chuyên gia: Elon Musk mà "bật toàn bộ Starlink" cho Ukraine, Nga đủ sức bắn hạ tất cả

Lý do khiến người đàn ông giàu bậc nhất thế giới kiên quyết từ chối lời đề nghị của Ukraine nằm ở đòn đáp trả quân sự khốc liệt từ Nga.

Bên cạnh đó, tư duy chiến tranh công nghệ cao bị lệch lạc — vốn kỳ vọng vào các chiến thắng nhanh chóng, giá rẻ trước những đối thủ yếu hơn — đã biến trang thiết bị và đạn dược của phương Tây trở nên đắt đỏ tới mức phi lý, vô hình trung bóp nghẹt năng lực sản xuất hàng loạt. Việc một quả tên lửa Patriot chạm ngưỡng giá 3 triệu USD là minh chứng rõ nhất cho sự bất bình thường này.

Khi các cuộc xung đột tiêu hao quy mô lớn nổ ra, nguồn dự trữ tên lửa của phương Tây bị vắt kiệt với tốc độ chóng mặt mà năng lực sản xuất hiện tại hoàn toàn không thể bù đắp nổi. Để tái sản xuất các hệ thống vũ khí phức tạp này, chỉ bơm tiền là không đủ mà còn đòi hỏi hạ tầng nhà máy, dây chuyền công nghiệp cùng lực lượng kỹ sư lành nghề — những yếu tố mà phương Tây đã bị suy thoái nghiêm trọng so với chính mình ở thế kỷ XX.

Nếu các thành phần cốt lõi của hệ thống SAM bị Nga phá hủy trọn gói, phương Tây sẽ rơi vào thế cờ tàn: chế tạo mới thì mất nhiều năm với chi phí không thể gánh nổi, còn nếu tiếp tục rút cạn kho dự trữ chiến lược để viện trợ cho Kyiv, họ sẽ tự bỏ ngỏ bầu trời của chính mình trước nguy cơ xung đột diện rộng.

Chính vì vậy, vô hiệu hóa hoàn toàn lưới phòng không mặt đất của Ukraine mới là mục tiêu chiến lược tối thượng, giúp Moscow vừa bẻ gãy sức kháng cự của đối phương, vừa giáng một đòn chí mạng vào điểm yếu nhất của toàn bộ khối quân sự NATO.