Thêm SOHA trên Google
Tiêm kích tàng hình F-35.
Theo Defense Express, năm 2019, Thổ Nhĩ Kỳ bị loại khỏi chương trình F-35, mặc dù nước này đã trả tiền cho 6 chiếc F-35. Lý do vì năm 2017, Thổ Nhĩ Kỳ đã mua từ Nga 4 hệ thống tên lửa phòng không S-400 cùng kho tên lửa đánh chặn, với tổng giá trị 2,5 tỷ USD.
Tuy nhiên, gần đây Thổ Nhĩ Kỳ đang nỗ lực loại bỏ các hệ thống này để quay trở lại chương trình F-35 với mong muốn được sở hữu máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm, trong khi máy bay cùng thế hệ KAAN của họ vẫn chưa sẵn sàng và đang phải sử dụng động cơ máy bay thế hệ thứ tư.
Các cuộc đàm phán giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ về việc xin phép mua 40 máy bay chiến đấu F-35 và 40 máy bay F-16 khác đã bắt đầu từ mùa Thu năm 2025. Rõ ràng, yêu cầu chính của Mỹ trong các cuộc đàm phán là Thổ Nhĩ Kỳ phải loại bỏ hệ thống phòng không S-400 của mình.
Kể từ đó, người ta đã nghe nhiều giả thuyết khác nhau về địa điểm mà Thổ Nhĩ Kỳ có thể đặt hệ thống S-400 của mình. Cụ thể, đã xuất hiện thông tin về khả năng bán các hệ thống S-400 này cho Hàn Quốc, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Ai Cập.
Ngoài ra, còn có thông tin là có khả năng bán lại hệ thống S-400 cho Nga, nơi chúng có thể tăng cường sức mạnh cho lực lượng phòng thủ của Nga, hoặc được xuất khẩu trở lại, ví dụ như sang Ấn Độ.
Mới đây, nguồn tin quân sự Thổ Nhĩ Kỳ cho biết nước này có thể sẽ phá hủy toàn bộ hệ thống S-400 của mình nếu không tìm được người mua các hệ thống này, để cuối cùng nhận được sự cho phép mua máy bay chiến đấu của Mỹ.
Truyền thông Ukraine cho rằng phương án như vậy dường như không thực tế lắm. Thổ Nhĩ Kỳ khó có thể đồng ý vứt bỏ toàn bộ hệ thống S-400 của mình, vốn chỉ mới được sử dụng chưa đầy 7 năm và đã được mua với giá 2,5 tỷ USD cách đây 9 năm.
Một kịch bản khả thi hơn là bán 4 khẩu đội S-400 này, thậm chí với giá tượng trưng, cho một quốc gia khác.
Tuy nhiên, đây chỉ là giả định. Hiện tại chúng ta chưa biết về tiến trình đàm phán với Mỹ, và tất cả những nỗ lực loại bỏ hệ thống S-400 mà chúng ta biết đều chưa được bất kỳ bên nào xác nhận.
Do đó, hiện tại không thể loại trừ bất kỳ phương án nào, kể cả phương án phá hủy toàn bộ hệ thống S-400 của Thổ Nhĩ Kỳ.
Phía Mỹ cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ hiện vẫn chưa đáp ứng các yêu cầu của Mỹ để quay lại chương trình F-35. Cục Quan hệ Lập pháp thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh không thể chuyển giao bất kỳ chiếc F-35 nào cho Thổ Nhĩ Kỳ cho đến khi nước này tuân thủ đầy đủ các yêu cầu của Mỹ.
Tài liệu ghi nhận chính sách của Mỹ vẫn không thay đổi và hoàn toàn phù hợp với Đạo luật Chống lại các đối thủ của Mỹ thông qua trừng phạt (CAATSA) và Mục 1245 của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng cho năm tài chính 2020 (FY2020 NDAA).
Theo yêu cầu của Mỹ, để quay lại chương trình tiêm kích F-35, Thổ Nhĩ Kỳ phải giải quyết triệt để vấn đề liên quan đến hệ thống phòng không tầm xa S-400 mua từ Nga.
Thổ Nhĩ Kỳ phải loại bỏ hệ thống phòng không S-400 và mọi thiết bị liên quan, đảm bảo sẽ không mua S-400 trong tương lai và đáp ứng tất cả các yêu cầu pháp lý khác cần thiết để được cấp chứng nhận.
Bộ Ngoại giao Mỹ cũng nhấn mạnh bất kỳ quy trình nào để giải quyết vấn đề S-400 đều phải "minh bạch, hợp pháp và phù hợp với lợi ích an ninh quốc gia của nước này".
Ngày 8/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố ý định xem xét nối lại việc bán máy bay chiến đấu F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế áp đặt lên nước này.
