Thêm SOHA trên Google
Ong làm tổ quanh nhà không phải hiện tượng quá hiếm, nhất là tại những khu vực có nhiều cây xanh, vườn tược hoặc nguồn thức ăn phù hợp. Tổ có thể xuất hiện dưới mái hiên, ban công, khe tường, hộp kỹ thuật, trên cây trong sân hoặc những vị trí kín đáo khác. Trong quan niệm dân gian, hình ảnh ong tìm đến làm tổ thường được liên tưởng với sự chăm chỉ, sinh sôi và đất lành. Bởi vậy, không ít người cảm thấy vui khi phát hiện một tổ ong trong khuôn viên nhà. Tuy nhiên, đây chỉ là cách lý giải mang tính văn hóa. Ở góc độ tự nhiên, việc ong lựa chọn một vị trí chủ yếu liên quan đến điều kiện sống và tập tính của chúng.
Vì sao ong lại chọn nhà để làm tổ?
Khi tìm nơi xây tổ, ong cần một vị trí đáp ứng những điều kiện nhất định. Những góc cao, tương đối kín, ít bị tác động và có khả năng che mưa nắng có thể trở thành nơi phù hợp. Nếu xung quanh nhà có nhiều hoa, cây cối hoặc nguồn thức ăn, khả năng bắt gặp ong cũng có thể cao hơn. Vì vậy, một đàn ong xuất hiện không đồng nghĩa căn nhà đang có vấn đề, nhưng cũng không phải bằng chứng chắc chắn cho một sự kiện may mắn sắp xảy ra. Đơn giản hơn, vị trí đó có thể đang đáp ứng được nhu cầu trú ngụ của đàn ong.
Điều đáng quan tâm hơn nằm ở chỗ tổ ong có thể ngày càng lớn và số lượng ong ra vào tăng lên. Nếu tổ nằm trên một cây ở cuối vườn, cách xa khu sinh hoạt thì mức độ ảnh hưởng sẽ rất khác với một tổ nằm ngay cạnh cửa ra vào, ban công, cửa sổ hay khu vực trẻ nhỏ thường xuyên chơi đùa.
Việc cần làm ngay: Giữ khoảng cách và xác định vị trí tổ
Khi phát hiện ong đang tụ tập hoặc đã bắt đầu làm tổ, việc đầu tiên gia đình nên làm là giữ khoảng cách, hạn chế người và vật nuôi tiếp cận, đồng thời quan sát vị trí tổ từ nơi an toàn. Không nên vì tò mò mà tiến sát, dùng que chọc, rung lắc vị trí có tổ hoặc tìm cách xua đàn ong ngay lập tức. Ong thường không chủ động tấn công con người nếu không cảm thấy bị đe dọa, nhưng phản ứng phòng vệ có thể xảy ra khi tổ bị tác động. Nguy cơ càng đáng lưu ý nếu tổ nằm ở nơi có nhiều người qua lại hoặc trong gia đình có trẻ nhỏ, vật nuôi.
Gia đình cũng không nên mặc định mọi đàn ong xuất hiện quanh nhà đều giống nhau. Có nhiều loài ong với tập tính, kích thước đàn và mức độ phòng vệ khác nhau; thậm chí một số côn trùng có hình dáng tương tự cũng có thể bị nhầm với ong. Vì thế, xác định đúng tình huống trước khi quyết định giữ lại hay di dời tổ sẽ an toàn hơn việc tự xử lý theo kinh nghiệm truyền miệng.
Khi nào nên tính đến việc di dời tổ ong?
Không phải cứ nhìn thấy tổ ong là phải lập tức phá bỏ. Nếu tổ ở vị trí xa khu sinh hoạt, không gây cản trở và không tạo nguy cơ rõ ràng, gia đình có thể tìm hiểu thêm về loài ong và phương án phù hợp trước khi can thiệp. Ngược lại, nên cân nhắc nhờ người có kinh nghiệm hoặc đơn vị phù hợp hỗ trợ nếu:
- Tổ nằm sát khu vực sinh hoạt: Chẳng hạn ngay cửa ra vào, cửa sổ, ban công, lối đi, khu vui chơi của trẻ hoặc vị trí mọi người thường xuyên phải đi qua.
- Đàn ong có số lượng lớn hoặc hoạt động dày đặc: Việc tự tiếp cận trong trường hợp này có thể khiến đàn bị kích động và làm tăng nguy cơ bị đốt.
- Không xác định được loài ong: Nếu không biết đặc điểm của đàn ong đang xuất hiện, không nên thử những cách xử lý truyền miệng để xem chúng có bay đi hay không.
- Tổ nằm trong khe tường, mái hoặc vị trí khó tiếp cận: Tự tháo mái, cạy tường hay chọc vào hốc có tổ không chỉ có nguy cơ bị ong đốt mà còn có thể làm hư hại công trình.
Đặc biệt, không nên tự đốt, hun khói mạnh, phun hóa chất tùy tiện hoặc dùng vật cứng phá tổ. Những hành động này có thể kích thích phản ứng phòng vệ của đàn ong, đồng thời tạo thêm rủi ro về cháy, hóa chất và an toàn trong khu vực nhà ở.
Đừng để chuyện "may - rủi" làm lu mờ vấn đề an toàn
Việc ong chọn một góc trong nhà để làm tổ có thể được dân gian nhìn nhận theo nhiều cách khác nhau, nhưng xét về thực tế, điều cần quan tâm trước tiên vẫn là vị trí của tổ và mức độ tiếp xúc giữa đàn ong với người trong nhà. Nếu tổ nằm ở vị trí tiềm ẩn nguy cơ, giữ khoảng cách và tìm phương án di dời phù hợp sẽ quan trọng hơn việc cố giữ lại chỉ vì cho rằng ong mang đến may mắn. Ngược lại, cũng không cần hoảng sợ và lập tức tìm cách tiêu diệt đàn ong khi chúng chưa gây ảnh hưởng.
Ong là một phần quan trọng của hệ sinh thái và nhiều loài góp phần thụ phấn cho cây cối. Vì vậy, nếu cần can thiệp, ưu tiên phương án đánh giá và di dời an toàn khi có thể sẽ hợp lý hơn việc tự phá tổ. Tốt hay xấu theo quan niệm dân gian có thể tùy cách nhìn, còn việc giữ an toàn cho người trong nhà mới là điều gia đình nên làm ngay khi phát hiện ong chọn nhà làm tổ.
