Thêm SOHA trên Google
Khi con vừa kết thúc một kỳ thi quan trọng và bước vào kỳ nghỉ hè, không ít gia đình có xu hướng cho con “xả hơi” sau quãng thời gian học tập căng thẳng. Điện thoại, máy tính, trò chơi hay mạng xã hội vì thế cũng trở thành những thứ được nới lỏng hơn so với thời gian đi học. Tuy nhiên, khi kỳ nghỉ kéo dài và trẻ bắt đầu hình thành thói quen sử dụng thiết bị, việc đưa con trở lại nề nếp lại trở thành một cuộc giằng co không dễ giải quyết.
Mới đây, một phụ huynh chia sẻ câu chuyện của gia đình trong group dành cho phụ huynh ở Hà Nội và nhận về nhiều sự chú ý. Theo lời kể, trong hơn 1 tháng hè, người mẹ chủ động để con sử dụng điện thoại khá thoải mái sau kỳ thi. Tuy nhiên, khoảng một tuần trước, chị bắt đầu điều chỉnh lại thời gian sử dụng thiết bị, quy định con chỉ được xem điện thoại vào buổi sáng và buổi trưa, mỗi buổi khoảng 1 giờ, buổi tối được sử dụng khoảng 2 giờ.
Tuy nhiên, vấn đề nảy sinh khi sau nhiều lần chị nhắc nhở, con vẫn tiếp tục sử dụng điện thoại ngoài thời gian quy định. Bực bội vì cảm thấy những lời cảnh báo không có tác dụng, chị quyết định đập luôn chiếc điện thoại của con.
“Nay em vừa đập điện thoại của con các bác ạ. Ức chế không chịu được”, người mẹ mở đầu bài chia sẻ.
Điều khiến chị khó chịu không chỉ là việc con dùng điện thoại quá nhiều mà còn là thái độ phản ứng của con khi được nhắc nhở: “Nó mới vào lớp 10 thôi nhưng đã cho nó cái quyền rằng mình đã lớn và không ai có quyền can dự”. Cảm giác bất lực trước việc con không tuân thủ những giới hạn đã đặt ra khiến chị tự hỏi liệu cách xử lý của mình có quá tay hay không.
Đáng chú ý, sau khi đập điện thoại, chính người mẹ lại rơi vào tình huống khó xử. Chị biết khi bắt đầu học THPT, con có thể cần điện thoại để nhận thông báo, trao đổi với giáo viên và phục vụ việc học. Vì vậy, cuối bài đăng, người mẹ thừa nhận: “Đập giờ mình lại phải mua thôi vì biết lên cấp 3 nó cần máy xem tin nhắn cô”.
Người mẹ cho biết mình đã nhiều lần nhắc nhở nhưng con vẫn tiếp tục sử dụng điện thoại ngoài thời gian quy định. (Ảnh minh hoạ)
Câu chuyện sau khi được chia sẻ đã thu hút nhiều ý kiến. Có người đồng tình rằng trẻ ở tuổi 15-16 vẫn cần được cha mẹ đặt ra giới hạn khi sử dụng thiết bị, đặc biệt nếu việc dùng điện thoại ảnh hưởng đến sinh hoạt và học tập. Tuy nhiên, cũng có không ít người cho rằng việc đập điện thoại trong lúc tức giận không giải quyết được nguyên nhân, thậm chí có thể khiến mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái trở nên căng thẳng hơn:
- Đập rồi lại mua thì lần sau con sẽ hiểu rằng điện thoại bị đập cũng chẳng sao, vì cuối cùng mẹ vẫn mua cái khác. Đập điện thoại đã là cách xử lý không ổn, nhưng nếu đã lỡ làm rồi thì ít nhất cũng nên để con nhận thức được hậu quả, chứ đừng ngay lập tức mua lại. Nếu con thực sự cần điện thoại cho việc học thì có thể cùng con thống nhất một thiết bị phù hợp, kèm quy tắc sử dụng rõ ràng.
- Sai lầm của nhiều bố mẹ là sau khi con thi xong thì cho xả hơi quá thoải mái, điện thoại muốn dùng lúc nào cũng được. Đến khi đã thành thói quen thì mới bắt đầu siết lại đột ngột. Trẻ sẽ cảm thấy mình đang bị tước mất một thứ vốn đã được cho phép suốt hơn một tháng. Tốt nhất ngay từ đầu nên nói rõ nghỉ hè được dùng bao nhiêu, đến khi nào sẽ trở lại lịch sinh hoạt bình thường.
- Không sao đâu mẹ, nhà mình cũng từng có “cuộc chiến điện thoại” như thế. Chị mình đã đập đến 3 cái điện thoại của con gái mà cháu vẫn học trường chuyên. Sau mỗi lần bị tịch thu thì lại phải đạt một thành tích đặc biệt mới được mua máy mới, có lần còn phải in bài SAT ra cho luyện vì laptop và điện thoại đều bị giữ. Nhưng nhìn lại thì thấy cuộc chiến cứ lặp đi lặp lại, rất mệt cho cả mẹ lẫn con.
- Con lớp 10 rồi, mình nghĩ nên chuyển từ kiểu mẹ cấm thì con phải nghe sang thỏa thuận rõ ràng. Ví dụ mỗi ngày được dùng bao nhiêu tiếng, giờ nào được dùng, nếu vi phạm thì mất quyền sử dụng trong bao lâu. Khi quy tắc đã được thống nhất từ trước thì con sẽ hiểu đó là hậu quả của hành vi chứ không phải mẹ đang nổi nóng rồi tùy lúc mà phạt.
Trong những tình huống tương tự, phụ huynh nên làm gì?
Việc trẻ bước vào lớp 10 và bắt đầu muốn có nhiều quyền quyết định hơn là một thay đổi khá tự nhiên. Ở tuổi này, các em không còn muốn mọi hoạt động đều do bố mẹ kiểm soát, nhưng khả năng tự quản lý thời gian và kiểm soát thói quen vẫn chưa hoàn thiện. Vì vậy, nếu cha mẹ muốn con giảm thời gian sử dụng điện thoại, điều quan trọng không chỉ là cấm bao nhiêu tiếng, mà là giúp con hiểu vì sao cần có giới hạn và dần hình thành khả năng tự kiểm soát.
Thống nhất nguyên tắc trước, thay vì đợi con vi phạm rồi mới xử phạt
Nếu sau một thời gian dài cho con sử dụng điện thoại thoải mái, bố mẹ bất ngờ đưa ra hàng loạt quy định mới thì việc con phản ứng là điều khá dễ xảy ra. Với trẻ, sự thay đổi đột ngột có thể tạo cảm giác mình đang bị tước đi một quyền vốn đã được cho phép.
Thay vì đến lúc bực bội mới nói “từ hôm nay không được dùng nữa”, phụ huynh có thể ngồi xuống trao đổi với con từ trước. Chẳng hạn, thống nhất giờ nào được sử dụng, thời điểm nào phải cất điện thoại, điện thoại có được mang vào phòng ngủ hay không và thời gian cuối tuần có khác ngày thường hay không. Nếu con sắp bước vào lớp 10, đây cũng là lúc phù hợp để hai bên cùng xây dựng một lịch sinh hoạt mới thay vì đơn phương áp đặt.
Quan trọng hơn, quy định nên ổn định và có lý do rõ ràng. Khi con biết trước mình được sử dụng trong bao lâu và nếu vi phạm sẽ phải chịu hậu quả gì, việc thực hiện sẽ dễ dàng hơn nhiều so với những hình phạt thay đổi theo mức độ tức giận của bố mẹ.
(Ảnh minh hoạ)
Đừng biến điện thoại thành nguyên nhân gây ra “chiến trường” giữa cha mẹ và con
Khi con không nghe lời, phụ huynh rất dễ rơi vào tâm lý phải “thắng” bằng mọi giá, con càng cãi thì bố mẹ càng siết, con càng chống đối thì hình phạt càng nặng. Nhưng nếu cuộc tranh luận chỉ xoay quanh việc “ai có quyền quyết định”, vấn đề ban đầu là thời gian sử dụng điện thoại có thể nhanh chóng biến thành cuộc đấu quyền lực trong gia đình.
Đập điện thoại, mắng mỏ hoặc đe dọa có thể khiến trẻ dừng lại ngay lúc đó, nhưng chưa chắc giúp trẻ hiểu cách tự quản lý thời gian. Thậm chí, khi hình phạt quá mạnh, trẻ có thể tập trung vào cảm giác bị đối xử bất công thay vì nhìn nhận hành vi của mình.
Nếu phụ huynh đang quá tức giận, tốt hơn hết nên tạm dừng cuộc tranh luận, để cả hai bên bình tĩnh rồi mới nói chuyện. Kỷ luật có hiệu quả nhất khi trẻ hiểu mình đang chịu hậu quả vì hành vi nào, chứ không phải chỉ vì bố mẹ đang nổi giận.
Hậu quả nên liên quan đến hành vi và có giới hạn rõ ràng
Điều này không có nghĩa là trẻ vi phạm thì bố mẹ bỏ qua. Ngược lại, con cần hiểu rằng mọi lựa chọn đều đi kèm trách nhiệm. Tuy nhiên, thay vì phá hỏng tài sản, phụ huynh có thể áp dụng những hậu quả trực tiếp và có thời hạn.
Ví dụ, nếu con đã thống nhất chỉ dùng điện thoại hai giờ buổi tối nhưng vẫn cố tình sử dụng thêm, ngày hôm sau có thể giảm thời gian giải trí hoặc phải hoàn thành bài vở, công việc cá nhân trước khi được dùng máy. Nếu liên tục vi phạm, hai bên có thể điều chỉnh lại thỏa thuận và tăng mức hạn chế trong một khoảng thời gian nhất định.
Điểm quan trọng là hậu quả phải được nói trước và áp dụng nhất quán. Con cần biết mình đang mất một đặc quyền vì đã không thực hiện cam kết, thay vì có cảm giác hôm nay bố mẹ vui thì được dùng, hôm nay bố mẹ bực thì bị tịch thu.
Mục tiêu cuối cùng không phải là khiến con sợ điện thoại bị tịch thu
Ở tuổi lớp 10, trẻ bắt đầu có nhiều không gian riêng hơn. Sau này khi lên đại học, đi học xa hoặc sống một mình, sẽ không còn bố mẹ ngồi cạnh để nhắc “đến giờ cất điện thoại rồi”. Nếu suốt thời gian này, con chỉ biết dừng lại vì sợ bị phạt thì khả năng tự kiểm soát vẫn chưa thực sự được hình thành.
Vì vậy, phụ huynh nên từng bước chuyển từ “mẹ quản con dùng điện thoại bao lâu” sang “con tự chịu trách nhiệm về cách mình sử dụng điện thoại”. Có thể bắt đầu bằng việc để con tự lập thời gian biểu, tự đặt giới hạn trên thiết bị và tự theo dõi xem việc sử dụng điện thoại có ảnh hưởng đến giấc ngủ, học tập, vận động hay các mối quan hệ hay không.
Đồng thời, bố mẹ cũng cần nhìn vào chính thói quen của mình. Rất khó yêu cầu con rời điện thoại nếu người lớn trong nhà cũng liên tục cầm máy trong bữa ăn, trước giờ ngủ hoặc trong những khoảng thời gian dành cho gia đình. Một đứa trẻ có thể nghe rất nhiều lời khuyên về kỷ luật, nhưng điều chúng quan sát được từ bố mẹ mới là thứ có sức ảnh hưởng lâu dài.
