Theo quan sát của các thợ lặn này, mỗi vòng tròn này có đường kính khoảng 2 m, gồm nhiều rãnh và gờ cát đối xứng như một bông hoa khổng lồ, khiến giới khoa học bối rối suốt một thời gian dài.
Phải hơn một thập kỷ sau, bí ẩn mới được giải đáp. Tác giả của những "vòng tròn bí ẩn" này không phải hiện tượng tâm linh hay sinh vật trong truyền thuyết nào, mà là cá nóc đực thuộc chi Torquigener có kích thước cơ thể khá nhỏ, chỉ dài khoảng 12 cm. Điều bất ngờ hơn cả là toàn bộ công trình được tạo ra chỉ với một mục đích: thu hút bạn tình.
“Làm việc” không ngừng nghỉ bất kể ngày đêm
Mỗi mùa sinh sản, cá nóc đực dành khoảng 7-9 ngày liên tục để xây dựng một vòng tròn hoàn chỉnh trên nền cát. Chúng dùng vây quẫy mạnh, tạo nên hàng chục rãnh tỏa đều từ tâm, xen kẽ các gờ cát nổi, hình thành hoa văn cân đối và rất đẹp mắt. Điều đáng kinh ngạc là dù chỉ dài khoảng 12 cm, loài cá này vẫn có thể tạo nên một "kiến trúc" có đường kính lên tới 2 m, lớn gấp nhiều lần kích thước cơ thể.
Do dòng hải lưu có thể nhanh chóng xóa nhòa những gì đã làm, cá đực gần như không thể nghỉ giữa chừng. Chúng phải liên tục hoàn thiện công trình cho đến khi đạt hình dạng mong muốn.
Sau khi hoàn thiện phần khung, cá nóc đực tiếp tục trang trí bằng những mảnh vỏ sò, vỏ hến hay xác các loài giáp xác nhỏ nhặt được dưới đáy biển. Chúng cũng tỉ mỉ gom những hạt cát mịn nhất về khu vực trung tâm của vòng tròn.
"Nàng" sẽ là người kiểm tra công trình
Khi chiếc tổ hoàn thành, cá cái sẽ bơi đến để đánh giá. Nó không chỉ quan sát hình dáng, độ cân đối của vòng tròn mà còn kiểm tra chất lượng lớp cát mịn ở khu vực trung tâm.
Nếu hài lòng, cá cái sẽ đẻ trứng ngay tại đây. Cá đực sau đó phóng tinh để thụ tinh và tiếp tục ở lại bảo vệ trứng trong khoảng sáu ngày cho đến khi chúng nở.
Các nhà khoa học cho biết, lớp cát mịn này không chỉ giúp công trình bắt mắt hơn mà còn đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh sản.
Cấu trúc gồm các rãnh và gờ cát hoạt động như một hệ thống điều hướng dòng chảy. Nhờ nguyên lý thủy động lực học, dòng nước sẽ mang những hạt cát nhỏ tập trung vào giữa vòng tròn, đồng thời làm giảm tốc độ nước chảy qua khu vực này khoảng 25%. Kết quả là phần trung tâm trở thành nơi ổn định và an toàn hơn để cá cái đẻ trứng.
Đây được xem là một trong những ví dụ hiếm hoi về việc một loài cá biết tận dụng quy luật dòng chảy để cải thiện môi trường sinh sản.
Đến hết mùa sinh sản, công trình sẽ dần bị sóng và dòng hải lưu xóa nhòa. Sang mùa tiếp theo, cá đực lại bắt đầu xây dựng một vòng tròn mới từ đầu.
Hiện các nhà nghiên cứu vẫn chưa xác định chính xác tiêu chí khiến cá cái lựa chọn bạn tình. Một giả thuyết cho rằng yếu tố quan trọng nhất chính là chất lượng lớp cát mịn được gom vào trung tâm, hơn là vẻ đẹp của các hoa văn bên ngoài.
Màn "tỏ tình" độc đáo bậc nhất thế giới tự nhiên
Trong thế giới động vật, nhiều loài thu hút bạn tình bằng màu sắc sặc sỡ, tiếng hót hay những điệu nhảy cầu kỳ. Cá nóc Torquigener lại chọn cách dành hơn một tuần để tạo nên một công trình nghệ thuật dưới đáy biển.
Nhà tự nhiên học David Attenborough từng nhận xét rằng cá nóc đực gần như đặt toàn bộ cơ hội sinh sản của mình vào chiếc tổ cát. Nếu công trình không đủ ấn tượng, chúng rất khó thu hút được cá cái.
Khám phá này không chỉ giải đáp bí ẩn tồn tại suốt hơn 10 năm về những "vòng tròn ma" dưới đáy biển Nhật Bản, mà còn cho thấy khả năng sáng tạo đáng kinh ngạc của một loài động vật nhỏ bé. Những hoa văn tinh xảo ấy là minh chứng rằng trong tự nhiên, ngay cả những sinh vật chỉ dài hơn một gang tay cũng có thể tạo nên các "kiến trúc" khiến con người phải trầm trồ.
(Tổng hợp)
Thêm SOHA trên Google
