Khi nhu cầu điện trên toàn cầu tăng mạnh do sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng, pin xe điện đã qua sử dụng đang được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên chiến lược thay vì trở thành chất thải sau vòng đời phương tiện.
Không chỉ chạy xe, pin xe điện cũ đang trở thành nguồn điện cho nhà máy
Mới đây, hãng xe điện Rivian đã công bố hợp tác với Redwood Materials để triển khai một hệ thống lưu trữ năng lượng sử dụng hơn 100 bộ pin xe điện đã qua sử dụng tại nhà máy sản xuất của hãng ở thành phố Normal, bang Illinois (Mỹ). Dự án dự kiến cung cấp 10 megawatt-giờ (MWh) công suất điện có thể điều chỉnh, phục vụ trực tiếp cho hoạt động của nhà máy.
Theo Rivian, đây sẽ là hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin tái sử dụng lớn nhất từng được triển khai tại một nhà máy sản xuất ô tô ở Mỹ. Thay vì đưa các bộ pin cũ đi tái chế ngay sau khi kết thúc vòng đời trên xe, Rivian và Redwood lựa chọn kéo dài thời gian sử dụng của chúng bằng cách chuyển đổi thành hệ thống lưu trữ năng lượng cố định.
Mô hình này vừa tận dụng được giá trị còn lại của pin, vừa góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt công suất điện đang ngày càng trở nên cấp bách. Toàn bộ hệ thống sẽ được Redwood Materials vận hành thông qua nền tảng Redwood Pack Manager. Điện năng được lưu trữ sẽ được sử dụng ngay tại cơ sở sản xuất của Rivian, đặc biệt trong các thời điểm nhu cầu điện từ lưới tăng cao.
Giải pháp này hướng đến mục tiêu giảm chi phí điện trong giờ cao điểm, đồng thời hạn chế áp lực lên lưới điện quốc gia. Thay vì phải mua thêm điện với giá cao hoặc chờ mở rộng hạ tầng truyền tải, nhà máy có thể chủ động khai thác nguồn điện dự trữ từ các bộ pin đã qua sử dụng.
Lợi ích của mô hình này càng rõ rệt trong các giai đoạn nắng nóng hoặc khi hệ thống điện chịu tải lớn. Khi đó, Rivian có thể kích hoạt nguồn năng lượng dự phòng từ hệ thống pin để duy trì hoạt động sản xuất, giảm lượng điện phải lấy từ lưới và góp phần ổn định hệ thống điện.
Ông RJ Scaringe, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Rivian, cho rằng xe điện thực chất đại diện cho một nguồn năng lượng khổng lồ được phân tán trên diện rộng. Theo ông, khi nhu cầu điện tiếp tục tăng, hệ thống điện cần trở nên linh hoạt, an toàn và có chi phí hợp lý hơn.
Việc hợp tác với Redwood giúp hãng tận dụng giá trị của các bộ pin sau khi hoàn thành nhiệm vụ trên xe, đồng thời đóng góp vào sự ổn định của lưới điện cũng như năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp Mỹ. Không chỉ mang ý nghĩa về mặt môi trường, việc kéo dài vòng đời pin còn giúp tối ưu hóa hiệu quả đầu tư vào các bộ pin xe điện - bộ phận vốn chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành của mỗi chiếc xe.
Thế giới cần tới 1.500 GW lưu trữ điện vào năm 2030, pin xe điện cũ nổi lên như lời giải mới
Dự án của Rivian xuất hiện trong bối cảnh nhu cầu lưu trữ năng lượng trên toàn cầu đang tăng nhanh chưa từng có. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đến năm 2030, thế giới sẽ cần khoảng 1.500 GW công suất lưu trữ năng lượng để đáp ứng quá trình chuyển dịch năng lượng và đảm bảo ổn định cho hệ thống điện.
Trong khi đó, tốc độ mở rộng lưới điện và xây dựng hạ tầng truyền tải tại nhiều quốc gia lại không theo kịp nhu cầu. Điều này khiến các giải pháp lưu trữ năng lượng có thể triển khai nhanh trở thành ưu tiên của ngành công nghiệp.
Ông JB Straubel, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Redwood Materials, nhận định tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện hiện đã vượt khả năng mở rộng của lưới điện, tạo thành một trong những rào cản lớn đối với phát triển công nghiệp. Theo ông, cùng lúc đó, Mỹ đang sở hữu lượng lớn tài sản pin lưu trữ trong nước dưới dạng các bộ pin xe điện đã qua sử dụng.
Nếu được khai thác đúng cách, đây có thể trở thành một nguồn năng lượng chiến lược. Lãnh đạo Redwood cho biết sự hợp tác với Rivian cho thấy các bộ pin xe điện hoàn toàn có thể được chuyển đổi thành nguồn điện có thể điều chỉnh, nhanh chóng bổ sung công suất mới cho hệ thống, hỗ trợ các nhà máy sản xuất và giảm tải cho lưới điện mà không phải mất nhiều năm xây dựng hạ tầng mới.
Ông cũng đánh giá đây là mô hình có khả năng mở rộng, cho phép bổ sung đáng kể công suất năng lượng trong thời gian ngắn. Việc đưa pin xe điện vào giai đoạn "sử dụng lần hai" trước khi tái chế còn góp phần kéo dài tuổi thọ hoạt động của pin, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các hệ thống lưu trữ năng lượng nhập khẩu.
Xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi trong chiến lược của ngành sản xuất pin. Theo Hiệp hội Công nghiệp Năng lượng Mặt trời (SEIA), đến năm 2025, sản lượng pin lithium-ion phục vụ các hệ thống lưu trữ năng lượng cố định tại Mỹ đã vượt 21 GWh. Quy mô này được đánh giá đủ khả năng cung cấp điện cho toàn bộ thành phố Houston từ lúc mặt trời lặn đến lúc mặt trời mọc.
Bên cạnh đó, năng lực sản xuất hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin tại Mỹ hiện đã đạt 69,4 GWh. Nhiều doanh nghiệp trước đây tập trung vào pin xe điện cũng đã điều chỉnh chiến lược để mở rộng sang thị trường lưu trữ năng lượng chuyên dụng.
Theo Financial Times, các nhà sản xuất pin đã hủy bỏ lượng công suất tương đương khả năng sản xuất khoảng 2 triệu xe điện. Thay vào đó, 10 nhà máy tại Mỹ đã được chuyển đổi sang sản xuất pin phục vụ các hệ thống lưu trữ điện.
Song song với dự án cùng Rivian, Redwood Materials cũng mở rộng mô hình hợp tác với General Motors. Năm 2025, hai doanh nghiệp đã ký biên bản ghi nhớ nhằm thúc đẩy triển khai các hệ thống lưu trữ năng lượng sử dụng cả pin mới do General Motors sản xuất tại Mỹ và các bộ pin đã qua sử dụng từ xe điện của hãng.
Sự xuất hiện của những dự án như Rivian hay General Motors cho thấy pin xe điện đang dần bước sang một vòng đời mới. Thay vì kết thúc hành trình sau khi rời khỏi phương tiện, chúng tiếp tục đóng vai trò là nguồn điện cho các nhà máy, góp phần đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của nền kinh tế số và quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch
*Nguồn: EV Magazine
Thêm SOHA trên Google
