Ảnh minh họa
Các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ đang tăng cường nhập khẩu dầu thô từ Mỹ Latinh và châu Phi nhằm bù đắp sự gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại khu vực Vùng Vịnh làm ảnh hưởng đến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Theo dữ liệu từ các nguồn thương mại và công ty theo dõi hàng hóa Kpler, trong tháng 4 và tháng 5, Ấn Độ đã gia tăng nhập khẩu dầu từ Venezuela, Brazil, Angola và Nigeria, đồng thời vẫn duy trì mua dầu từ Nga.
Ấn Độ hiện là quốc gia tiêu thụ và nhập khẩu dầu lớn thứ ba thế giới. Trước khi xung đột liên quan đến Iran bùng phát vào cuối tháng 2, phần lớn nhu cầu dầu thô của nước này được đáp ứng từ khu vực Trung Đông nhờ lợi thế về khoảng cách địa lý và chi phí vận chuyển thấp. Tuy nhiên, những gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng chiến lược của thế giới – đang buộc New Delhi phải đa dạng hóa nguồn cung.
Trong tháng 4, Ấn Độ gần như ngừng nhập khẩu dầu từ Iraq do hoạt động xuất khẩu bị đình trệ. Ngược lại, nước này đã tiếp nhận trở lại dầu thô từ Iran sau 7 năm gián đoạn, nhờ cơ chế miễn trừ tạm thời được Mỹ cấp nhằm hỗ trợ ổn định giá dầu toàn cầu.
Dữ liệu cho thấy lượng dầu Nga nhập khẩu vào Ấn Độ trong tháng 4 giảm khoảng 29,4% so với tháng trước, xuống còn khoảng 1,6 triệu thùng/ngày. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nhà máy lọc dầu Nayara Energy tạm dừng hoạt động để bảo trì. Tuy nhiên, trong tháng 5, lượng dầu Nga dự kiến phục hồi lên khoảng 1,9 triệu thùng/ngày.
Tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ trong tháng 4 đạt khoảng 4,57 triệu thùng/ngày, gần như đi ngang so với tháng 3 nhưng giảm 15,5% so với cùng kỳ năm ngoái.
Đáng chú ý, nhập khẩu dầu từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã phục hồi mạnh trong tháng 4, lên gần 670.000 thùng/ngày, tăng mạnh so với mức khoảng 230.600 thùng/ngày của tháng trước. Trong khi đó, lượng dầu nhập khẩu từ Saudi Arabia duy trì ổn định quanh mức 620.000 thùng/ngày.
Giới phân tích cho rằng UAE và Saudi Arabia đang trở thành những nhà cung cấp có lợi thế lớn trong bối cảnh hiện nay nhờ sở hữu các tuyến đường ống xuất khẩu dầu không phụ thuộc hoàn toàn vào eo biển Hormuz. Ngược lại, các quốc gia như Iraq, Kuwait, Qatar và Bahrain vẫn phải phụ thuộc đáng kể vào tuyến hàng hải này.
Sự gia tăng nhập khẩu từ UAE cũng giúp nâng thị phần dầu của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) trong tổng nhập khẩu của Ấn Độ lên 45,2% trong tháng 4, so với khoảng 30% trong tháng 3.
Trong khi đó, Nga vẫn là nhà cung cấp dầu lớn nhất cho Ấn Độ, tiếp theo là UAE và Saudi Arabia. Brazil hiện đứng thứ tư và Venezuela đứng thứ năm, tuy nhiên Venezuela được dự báo có thể vượt Brazil để trở thành nhà cung cấp dầu lớn thứ tư cho Ấn Độ trong tháng 5.
Diễn biến mới cho thấy các nền kinh tế tiêu thụ năng lượng lớn tại châu Á đang ngày càng chủ động điều chỉnh chiến lược nhập khẩu nhằm giảm thiểu rủi ro từ bất ổn địa chính trị tại Trung Đông. Đồng thời, xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi đáng kể trong dòng chảy thương mại dầu mỏ toàn cầu.
