Sau khi công bố báo cáo tổng quát về chỉ số sức khỏe tinh thần của người Việt theo thang đo WHO-5 Index của Tổ chức Y tế Thế giới (xem chi tiết), với kết quả từ 3.264 người trả lời hợp lệ, chúng tôi đi sâu tìm hiểu một nhóm đặc thù: Người từ 55 tuổi trở lên , gồm người cao tuổi và những người sắp nghỉ hưu.
* Có thể bạn chưa biết : Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) sử dụng một bộ 5 câu hỏi (WHO-5 Index) để đo lường sức khỏe tinh thần (wellbeing) của một cá nhân dựa trên tần suất họ cảm thấy: vui vẻ, bình tĩnh, năng động, tỉnh táo và hứng thú với cuộc sống trong 2 tuần gần nhất. Mức điểm mỗi câu là 5 điểm, sau đó tổng điểm được nhân 4 lần để quy theo thang điểm 100. Ai có tổng điểm dưới 50 cần theo dõi sức khỏe tinh thần, dưới 28 cần đặc biệt theo dõi nguy cơ trầm cảm lâm sàng.
"Bình tĩnh và thư thái" vượt trội
Kết quả, trong tổng số 765 người tham gia khảo sát từ 55 tuổi trở lên, điểm trung bình toàn nhóm đạt 65.6/100 điểm, mức rất cao, cao hơn tới gần 10 điểm phần trăm điểm trung bình của tất cả người làm khảo sát.
Có khoảng 5.5% (42 người) đạt điểm tuyệt đối 100/100 - chiếm gần một nửa trong tổng số 94 người đạt điểm tuyệt đối.
Theo biểu đồ nêu trên, Câu 2 về sự "bình tĩnh và thư thái" đạt điểm trung bình cao nhất (3.44/5 điểm) . Điều này cho thấy khả năng kiểm soát cảm xúc, sự bình thản trước các vấn đề cuộc sống là ưu điểm và thế mạnh lớn nhất của những người thuộc nhóm gần về hưu hoặc đã ở tuổi già.
Trong báo cáo chung tổng quát của 3.264 người, có hai yếu tố vượt trội chứng minh có tác động quan trọng nhất đến sức khỏe tinh thần, không phải là điều kiện tài chính. Đó là: giấc ngủ và hỗ trợ xã hội. Các thông số này của tuổi 55+ càng củng cố cho bức tranh chung.
Cụ thể hơn, có tới 46% người lớn tuổi giữ được giấc ngủ "Tốt" hoặc "Rất tốt", khi soi chiếu với điểm số tinh thần trung bình của họ rất ấn tượng, lên tới 73-83 điểm. Ở chiều ngược lại, với những người đối mặt với giấc ngủ "Kém" hoặc "Rất kém", điểm số tinh thần lập tức tụt dốc mạnh, một tỷ lệ lớn chỉ dao động ở mức 28-44 điểm.
Về kết nối xã hội, 28% người trên 55 tuổi thừa nhận họ có "Ít người hỗ trợ" hoặc "Không có ai để chia sẻ", trong khi đó, phần đông (55%) có "Một vài người" và 17% có "Mạng lưới tốt".
Hai cảnh báo quan trọng cho người già: Giấc ngủ và kết nối xã hội
Tuy nhiên, thực tế của tuổi 55+ không chỉ có màu hồng. Chúng tôi phát hiện tới 19% (145 người) trong nhóm từ 55 tuổi có chỉ số "điểm hạnh phúc" dưới mức 50 (ngưỡng cần theo dõi), trong số này lại có tới 54 người ở mốc từ 28 điểm trở xuống – mức độ rất thấp cần cảnh báo, theo WHO.
Đi sâu tìm hiểu chi tiết hơn của nhóm 19% nằm dưới mức 50 điểm này, chúng tôi đã tách riêng tập dữ liệu của những cá nhân này để phân tích 3 biến số: Tài chính, Giấc ngủ và Kết nối xã hội.
Về tài chính, có tới 62% vẫn báo cáo tài chính ở mức "Tạm đủ" và 24% ở mức "Thoải mái/Rất thoải mái". Chỉ có khoảng 14% thực sự rơi vào cảnh "Khó khăn/Rất khó khăn".
Về chất lượng giấc ngủ, nhóm 145 người này có sự sa sút về giấc ngủ hiện diện rõ rệt. Có tới 33% báo cáo chất lượng giấc ngủ ở mức "Kém" hoặc "Rất kém" (cao gấp 3 lần tỷ lệ chung của 765 người). 56% chỉ đạt mức "Trung bình", và vỏn vẹn 11% giữ được giấc ngủ "Tốt/Rất tốt". Giấc ngủ vỡ vụn trực tiếp bào mòn sự tỉnh táo và niềm vui sống của lứa tuổi trên 55.
Về mạng lưới hỗ trợ xã hội, cô đơn là vấn đề trầm kha nhất. Dữ liệu ghi nhận tới 48% người dưới điểm 50 thừa nhận họ "Không có ai để chia sẻ" (12%) hoặc "Ít người hỗ trợ" (36%). Việc thiếu vắng người trò chuyện, bầu bạn ở tuổi xế chiều tạo ra những tổn thương tâm lý sâu sắc không thể bù đắp bằng vật chất.
Giấc ngủ và sự kết nối đặc biệt quan trọng với người cao tuổi. Ảnh minh họa.
Từ bộ dữ liệu có thể thấy, sức khỏe tinh thần của người trên 55 tuổi tại Việt Nam (trong phạm vi 3.264 người làm khảo sát) phụ thuộc sống còn vào một giấc ngủ chất lượng và một mạng lưới bạn bè, người thân sẵn sàng chia sẻ với họ. Điều này còn quan trọng hơn nhiều vấn đề tiền bạc có sung túc hay không.
