Trong bối cảnh nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ ngày càng gia tăng, Trung Quốc – quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới – đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu trong nước tạm dừng xuất khẩu một số sản phẩm nhiên liệu nhằm ưu tiên đảm bảo nguồn cung trong nước.

Theo các nguồn tin từ ngành năng lượng được hãng tin Reuters trích dẫn, chính phủ Trung Quốc đã yêu cầu các doanh nghiệp lọc dầu “tạm dừng ký các hợp đồng xuất khẩu nhiên liệu mới và tìm cách hủy hoặc hoãn các lô hàng đã cam kết”. Quyết định này chủ yếu áp dụng đối với xăng và dầu diesel, hai loại nhiên liệu quan trọng trong vận tải và sản xuất công nghiệp.

Các nguồn tin cho biết chỉ một số trường hợp ngoại lệ vẫn được phép tiếp tục xuất khẩu, bao gồm nhiên liệu dành cho các chuyến bay quốc tế, nhiên liệu hàng hải trong kho ngoại quan và nguồn cung cho Hong Kong và Macau. Những biện pháp này được đưa ra trong bối cảnh nguồn cung dầu thô toàn cầu có dấu hiệu thắt chặt do xung đột tại Trung Đông.

Ưu tiên an ninh năng lượng trong nước

Cụ thể, chỉ đạo này được đưa ra sau khi Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) – cơ quan hoạch định kinh tế hàng đầu của nước này – làm việc với các doanh nghiệp lọc dầu lớn như Sinopec, PetroChina và các tập đoàn năng lượng khác. Tại cuộc họp, các doanh nghiệp được yêu cầu tạm thời dừng xuất khẩu để đảm bảo an ninh năng lượng trong nước khi thị trường dầu mỏ toàn cầu đang biến động mạnh.

Động thái này phản ánh mức độ phụ thuộc của Trung Quốc vào nguồn dầu nhập khẩu từ Trung Đông. Theo các dữ liệu thị trường năng lượng, khoảng 57% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc đến từ khu vực Trung Đông, khiến nền kinh tế nước này đặc biệt nhạy cảm với bất ổn địa chính trị tại khu vực.

Trong bối cảnh đó, việc giảm xuất khẩu sản phẩm lọc dầu được xem là biện pháp nhằm tích trữ nguồn cung trong nước, tránh tình trạng thiếu hụt nhiên liệu nếu chuỗi cung ứng quốc tế bị gián đoạn.

Tác động tới thị trường nhiên liệu châu Á

Quyết định của Trung Quốc có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên thị trường năng lượng khu vực. Trung Quốc là một trong những nhà xuất khẩu xăng, diesel và nhiên liệu hàng không lớn tại châu Á. Khi lượng xuất khẩu từ nước này giảm, nguồn cung trên thị trường khu vực có thể trở nên khan hiếm hơn, kéo theo giá nhiên liệu tăng.

Theo phân tích của các hãng dữ liệu năng lượng, xuất khẩu nhiên liệu của Trung Quốc thường đạt vài triệu tấn mỗi tháng. Tuy nhiên, do nhiều lô hàng tháng 3 đã được ký kết trước đó nên việc cắt giảm xuất khẩu được dự đoán sẽ bắt đầu tác động rõ rệt từ tháng 4.

Song song với việc hạn chế xuất khẩu, một số nhà máy lọc dầu tại Trung Quốc cũng bắt đầu giảm công suất hoạt động do chi phí nguyên liệu tăng và lo ngại nguồn cung dầu thô bị gián đoạn.

Trước đó, Thái Lan cũng đã tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu nhằm bảo đảm an ninh năng lượng trong nước trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông. Theo thông báo của Bộ Năng lượng Thái Lan, lệnh đình chỉ xuất khẩu được áp dụng từ ngày 1/3 đối với nhiều sản phẩm lọc dầu như xăng, diesel, nhiên liệu hàng không và LPG.

Quyết định của Thái Lan này được ban hành theo sắc lệnh khẩn cấp về phòng chống thiếu hụt nhiên liệu, với mục tiêu duy trì dự trữ dầu chiến lược và tránh nguy cơ thiếu hụt trong nước khi thị trường dầu toàn cầu biến động mạnh do xung đột khu vực.