-Cuối 2025 cũng là dấu mốc 5 năm anh trở lại Việt Nam. Hành trình 5 năm qua có ý nghĩa như thế nào với anh?
5 năm qua của tôi có rất nhiều trải nghiệm và đôi khi cả những bài học. Khi trở về nước vào tháng 8/2020, tâm nguyện lớn nhất của tôi là được đóng góp cho xã hội. Đó cũng là một cách để tôi làm lại cuộc đời, "trả nghiệp" cho những năm tháng sai lầm thời tuổi trẻ.
Tính đến nay, tổ chức Chống lừa đảo do tôi thành lập đã hoạt động được 5 năm. Chống lừa đảo hiện có 33 thành viên, trong đó có những bạn trẻ rất xuất sắc. Tháng 10/2025, các bạn được giải ba của Nhân tài Đất Việt. Đây cũng là vinh dự của cả nhóm.
Giải thưởng chỉ là một phần, quan trọng là, đến nay, chúng tôi đã làm được rất nhiều việc. Nhưng chúng tôi sẽ phải ngày càng mở rộng, kết nối nhiều hơn không chỉ trong nước mà còn ở quốc tế. Hiện tại, nhóm đã kết nối được rất nhiều tổ chức, tập đoàn lớn như Google, Microsoft, Twitter, Meta... Hướng đi tiếp theo của chúng tôi là bảo vệ không chỉ người dùng ở Việt Nam mà còn ở các nước trong khu vực.
Bảy năm trong nhà tù ở Mỹ, tôi đã viết 7 cuốn nhật ký. Khi ra tù và trở về Việt Nam, tôi đã mang theo tất cả. Bảy cuốn nhật ký này là những suy ngẫm, bài học tôi đã rút ra và những kế hoạch tôi đã xây dựng cho mình trong thời gian bị giam giữ. Tính đến nay, tôi làm được khoảng hơn 50% những dự định trong đó rồi.
Hiếu PC là chuyên gia an ninh mạng nổi tiếng của Việt Nam.
-Dành cả thời gian ngồi tù để viết 7 cuốn nhật ký - tôi tò mò muốn biết cảm xúc của anh khi đó?
Cảm xúc của tôi rất lẫn lộn. Có lúc nhớ nhà, nhớ người thân. Có lúc thấy tủi thân, ân hận về những gì mình đã làm. Cũng có lúc tôi thấy tiếc vì mình đã lãng phí những năm tháng tuổi trẻ. Tôi đã từng có rất nhiều tiền, nhưng lại không dành thời gian để học tập, nghiên cứu, trau dồi kiến thức. Khi ngồi tù, có thời gian nhìn lại bản thân, đối diện với cả những điều đáng xấu hổ đã từng trải qua, tôi bắt đầu quyết tâm phải thay đổi, phải lột xác. Vẫn cơ thể này, nhưng bên trong sẽ là một tâm hồn mới để thay đổi. Và đi tiếp.
Viết nhật ký có cái hay là càng viết thì càng nhận ra sở thích và đam mê của mình, biết mình muốn làm gì và phải làm gì để đạt được ước mơ. Nếu mình làm điều tốt thì năng lượng tích cực sẽ tới. Tôi tin là vậy. Đó là lý do tại sao khi thời gian ngồi tù còn khoảng 3 – 4 năm, tôi bắt đầu cảm thấy lạc quan hơn. Tại sao ư? Vì tôi biết rằng là mình vẫn còn có thể làm lại cuộc đời.
-Giữ được sự lạc quan khi ngồi tù nhiều năm ở một đất nước xa lạ không phải là điều dễ dàng. Gia đình có giúp gì được anh không?
Có chứ (xúc động – PV). Ba mẹ, anh chị em, người thân lúc nào cũng ở bên cạnh tôi và là nguồn động viên cực kỳ lớn. Phải nói rằng vì gia đình mà tôi cố gắng được, không thì chắc cũng khó đấy. Bởi vì những ngày tháng đầu trong tù, tôi chỉ muốn kết thúc cuộc đời cho xong, do nghe bản án quá nặng. Hơn nữa, tôi khi đó cũng thấy mệt mỏi với cuộc đời.
Nhưng khi nghe giọng của ba mẹ, tôi mới nghĩ rằng mình phải sống vì mọi người, bởi chỉ sống cho bản thân mình thì quá ích kỷ. Nếu kết thúc cuộc đời thì nó đơn giản lắm, nhưng những người ở lại thì rất đau khổ. Vậy nên, mình phải cố gắng, phải vượt qua để trở về.
Tôi quyết tâm đi học trong tù, cứ có gì là học đấy, tham gia các lớp đào tạo và đi làm. Những đồng lương lương thiện đầu tiên của tôi là ở trong tù. Đi làm căng tin, bốc vác, làm ở nhà bếp... với mức lương 1 tháng chỉ 50 USD, nhưng tôi cảm thấy vui vì ít ra mình cũng đóng góp được cho cộng đồng, một xã hội thu nhỏ. Tôi quyết tâm đi học vì nếu không học thì khi ra ngoài chắc chắn sẽ bỡ ngỡ và không biết bắt đầu từ đâu. Tôi giữ cho đầu óc mình luôn luôn hoạt động và bận rộn, cứ thế thời gian trôi đi.
Khi được giảm án lần hai, rất bất ngờ, tôi có gọi cho ba mẹ. Khi đó, ba mẹ rất vui mừng bật khóc. Nhưng ba mẹ ban đầu vẫn sợ tôi về sẽ làm lại những việc xấu như ngày xưa.
Tôi có nói với ba mẹ rằng "Chuyện đó đừng lo. Nếu bây giờ con được về sớm mà con vẫn như ngày xưa thì tốt nhất là con vẫn nên ở tù tiếp". Để ba mẹ thực sự yên tâm, tôi khẳng định: "Con đã thay đổi, không chỉ về tâm trí mà còn có những định hướng tương lai. Khoảng 1- 2 tháng nữa con về ba mẹ sẽ thấy".
Nhưng khi đó đại dịch Covid-19 bùng nổ nên tôi không có cách nào về Việt Nam. Cả thế giới đóng băng. Đợi mãi cho tới 8 tháng sau mới có chuyến bay quân sự của Mỹ chở một số người Việt Nam về, trong đó có tôi. Cảm giác của tôi trên chuyến bay đó vừa vui mừng vừa lo lắng, không biết khi đến nơi mình có bắt bị lại không (cười), có được gặp ba mẹ ngay không, mọi người sẽ nhìn mình với ánh mắt như thế nào... Nhưng trái với lo lắng của tôi, mọi việc đều thuận lợi. Sau khi thực hiện cách ly 1 tháng vì yêu cầu chống dịch, tôi đã được gặp ba mẹ.
-Tại sao khi về Việt Nam, anh lại chọn trở thành một chuyên gia an ninh mạng, chuyên gia chống lừa đảo? Điều gì đã thôi thúc anh theo đuổi hướng đi này?
Khi đó, tôi có nguyện vọng được làm việc trong một tổ chức, cơ quan ban ngành của Chính phủ Việt Nam. Và hơn hết, là muốn đóng góp cho xã hội. May mắn là sau khi về nước vào tháng 8/2020 thì đến tháng 12 năm đó, tôi nhận được lời mời về làm tại Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia (khi đó thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông).
Trong quá trình làm việc, tôi nhận thấy là tình trạng lừa đảo trên mạng ở Việt Nam khá phổ biến. Nhiều người bị mất tiền do thiếu nhận thức về an toàn thông tin. Điều đó thôi thúc tôi làm Chống lừa đảo. Ban đầu, đó chỉ là dự án. Sau khi hoạt động được hơn 1 năm, đến năm 2022, Chống lừa đảo mới trở thành doanh nghiệp xã hội để toàn tâm toàn ý phụng sự cộng đồng. Chúng tôi không tính đến vấn đề lợi nhuận, chính vì thế mà khó khăn lớn nhất của Chống lừa đảo là vấn đề về tài chính. Nhưng chúng tôi cũng tìm ra hướng giải quyết. Dự án được "nuôi" bằng nguồn tiền do tôi và các anh em đi đào tạo cho các doanh nghiệp. Ngoài ra, còn có các mạnh thường quân từ các công ty, tập đoàn lớn ở Việt Nam tài trợ.
- Tái hòa nhập với cuộc sống ở Việt Nam có khó khăn đối với anh không?
Khi trở về, tôi rất tự tin rằng mình sẽ làm lại được, bởi vì tôi có kế hoạch. Tôi tự tin một phần nữa cũng là vì khi ngồi tù, tôi vẫn được học, được tiếp xúc với công nghệ, nên không bị lạc hậu.
Mặc dù cũng có lúc gặp những ý kiến trái chiều, lời nói không hay, hoặc một số người chưa tin mình, nhưng tôi cũng may mắn nhận được nhiều sự động viên. Một người sếp của tôi ở Trung tâm giám sát an toàn không gian mạng Quốc gia từng khuyên: "Em cứ làm tốt những việc mình làm thôi, còn những việc ai nói thì thôi, cứ để ngoài tai. Điều quan trọng là mình phải thể hiện được hành động của mình, không chỉ dừng lại ở lời nói". Tôi luôn ghi nhớ lời khuyên này, và hành động song song với lời nói trong công việc hàng ngày.
Cho đến giờ, tôi không mơ tưởng đến điều gì quá xa xôi, bởi đôi khi nghĩ xa quá cũng chả làm được gì. Mặc dù mình có kế hoạch đấy, nhưng cũng không dám nghĩ 5 – 10 năm nữa sẽ như thế nào. Tôi chỉ quyết tâm trong thời điểm hiện tại. Chúng ta chỉ có 24 giờ/ngày thôi, vậy nên cứ quyết tâm trong 24 giờ đi thì chắc chắn ngày hôm sau sẽ ổn, còn việc gì tới sẽ tới. Tôi nghĩ rằng, mình làm tốt thì mình cứ làm thôi và sẽ cố gắng hết mình vì cộng đồng, vì xã hội.
-Được biết, anh đã đi đến rất nhiều trường cấp 2, cấp 3 để nói chuyện với học sinh. Anh mang điều gì đến cho các em?
Trước hết là tôi chia sẻ câu chuyện của mình. Thứ hai là nâng cao nhận thức cho các em về vấn đề an ninh mạng, định hướng đúng hướng nghề nghiệp. Tôi truyền lửa, tạo động lực để các em luôn suy nghĩ lạc quan và vượt khó, đứng lên sau thất bại.
Cũng có nhiều em thắc mắc tại sao việc truy vết tội phạm lại khó như vậy.... Có em lại hỏi sao tôi từng là một hacker, từng đi tù ở Mỹ mà khi trở về Việt Nam lại bắt đầu cuộc sống mới được nhanh như vậy. Tôi nói với các em rằng tất cả đều phải có kế hoạch. Ngay từ khi còn ở trong tù, tôi đã viết nhật ký để xây dựng kế hoạch cho mình. Ngày xưa, đã có lúc tôi chỉ liều lĩnh và không có kế hoạch. Nhưng thời gian ngồi tù đã giúp tôi hiểu ra, muốn đi nhanh, đi vững, thì nhất định phải có kế hoạch.
-Thói quen viết nhật ký đã mang lại cho anh một cuộc đời mới. Bây giờ anh còn viết nhật ký nữa không?
Có chứ. Tôi vẫn thường xuyên viết. Có thể không trên giấy, nhưng tôi vẫn viết nhật ký trên mạng. Tôi cũng có lưu lại và chỉ dành cho riêng bản thân, để nhắc nhở và vạch ra những kế hoạch mà mình muốn làm.
Sắp tới, tôi vẫn muốn tiếp tục phát triển dự án/tổ chức Chống lừa đảo và sẽ đưa các bạn trẻ đi lên để phát triển tổ chức này ngày càng bền vững.
-Anh có bao giờ nghĩ đến việc sẽ công bố những cuốn nhật ký này?
Đó là một trong những nguyện vọng của tôi. Hiện tại, tôi đã viết lại 7 cuốn nhật ký thành hai cuốn sách, được 13 chương rồi. Vì có những việc thay đổi liên tục nên tôi vẫn muốn đưa vào hai cuốn sách này. Tôi muốn đặt tiêu đề cho sách là "Hiếu PC hồi I" và "Hiếu PC hồi II". Cũng có một hãng phim lớn trên thế giới đã liên hệ, họ muốn dựa theo sách này làm phim tài liệu truyền cảm hứng cho các bạn trẻ, để mọi người thấy rằng ai cũng có thể làm lại cuộc đời nếu đủ quyết tâm và con đường đúng đắn.
Đáng lẽ năm vừa rồi là công bố sách, nhưng tôi nghĩ lại, có lẽ độ chín muồi còn chưa đủ. Hơn nữa, gần đây cũng có nhiều sự thay đổi, như tôi tham dự các sự kiện lớn của Interpol, chính phủ Việt Nam, làm một số chương trình với Liên Hợp Quốc... Tôi muốn những câu chuyện này cũng được đưa vào sách để cho mọi người có cái nhìn khách quan và lạc quan hơn, và cũng để chứng minh đây là những hành động thực tế chứ không chỉ dừng lại ở lời nói.
-Câu hỏi cuối cùng. Cuối năm, mọi người hay có xu hướng nhìn lại "năm qua ta đã làm được gì", với anh, có lúc nào anh cũng nhìn lại về một năm đã qua?
Thật ra đôi khi tôi cũng có nhìn lại, đặc biệt là trong khoảng thời gian gần đây. Khi nhìn lại như thế, tôi thấy mình cũng làm được một số thứ, tới được nhiều trường, gặp được nhiều người, may mắn được nhiều lãnh đạo, cơ quan ban ngành, tổ chức ủng hộ, phối hợp.
Nhưng như thế vẫn là chưa đủ. Tôi còn phải cố gắng nhiều hơn nữa vì vẫn còn nhiều người bị lừa. Đó là lý do tôi sẽ phải làm thêm những chiến dịch và hoạt động để hỗ trợ cộng đồng. Một trong số đó là chiến dịch "Toàn dân chống lừa đảo" để truyền thông mạnh mẽ hơn, đồng thời phối hợp với nhiều cơ quan, ban ngành, người nổi tiếng, nhằm cùng nhau lan tỏa những kiến thức phòng chống lừa đảo.
Thời gian tới, tôi cũng sẽ tiếp tục mở rộng tổ chức Chống lừa đảo, kết nối sâu hơn với những tổ chức quốc tế như Interpol, Liên Hợp Quốc. Ngoài ra, tôi cũng đang ấp ủ việc đào tạo, ươm mầm lứa kế cận, những bạn trẻ tài năng để cuộc chiến chống lừa đảo không bị gián đoạn.
Xin cảm ơn anh đã chia sẻ! Chúc anh một năm mới nhiều thành công!
(Ảnh: MH/NVCC)