Thêm SOHA trên Google
Ngày 7/10, một tác phẩm thư pháp quý hiếm của Trung Quốc, từng được cho là đã bị phá hủy trong cuộc hỗn loạn giai đoạn cuối Thế chiến II, đã được bán với giá 177,45 triệu HKD (22,6 triệu USD, tương đương gần 585 tỷ VNĐ) tại một phiên đấu giá ở Hong Kong.
Tác phẩm mang tên Tích Thời thiếp (Jishi Tie), được cho là của Ngu Thế Nam (Yu Shinan), nhà thư pháp nổi tiếng đầu thời Đường (618-907). Cuộn thư pháp được đưa ra đấu giá trong phiên mùa thu của nhà đấu giá China Guardian Hong Kong, tổ chức tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm Hong Kong.
Giá chốt phiên đạt 155 triệu HKD. Sau khi cộng phí người mua, tổng giá trị giao dịch lên tới 177,45 triệu HKD.
Điều khiến tác phẩm đặc biệt không chỉ nằm ở mức giá hàng chục triệu USD, mà còn ở hành trình lưu lạc kéo dài 81 năm và giá trị lịch sử hiếm có của nó.
Ngu Thế Nam được xếp vào nhóm bốn nhà thư pháp lớn đầu thời Đường. Ông từng dạy thư pháp cho Đường Thái Tông - Hoàng đế thứ hai của triều đại nhà Đường Trung Quốc. Ông cũng vai trò quan trọng trong việc kế thừa, phát triển phong cách của Vương Hy Chi, người được xem là một trong những nhà thư pháp vĩ đại nhất lịch sử Trung Quốc.
Các tư liệu lịch sử ghi nhận hơn 30 tác phẩm được cho là của Ngu Thế Nam, nhưng rất ít bản gốc còn tồn tại. Phần lớn những gì hậu thế biết về thư pháp của ông được lưu giữ qua văn bia, bản dập và các bản sao chép.
Theo China Guardian, trước khi Tích Thời thiếp xuất hiện trở lại, "Mộ chí công chúa Nhữ Nam" đang được lưu giữ tại Bảo tàng Thượng Hải được xem là tác phẩm duy nhất còn lại giúp giới nghiên cứu tiếp cận nét bút của Ngu Thế Nam.
Khác với những tác phẩm mang tính nghi lễ hoặc phục vụ triều đình, Tích Thời thiếp là một bức thư riêng gửi bạn, thể hiện lối viết tự nhiên, phóng khoáng trong đời sống thường ngày.
Bức thư chỉ dài vài chục chữ, được viết vào cuối mùa đông. Trong thư, Ngu Thế Nam hỏi thăm sức khỏe người bạn giữa thời tiết lạnh giá, nhắc đến tình trạng sức khỏe đang suy giảm của bản thân và bày tỏ mong muốn được xem tác phẩm mới của người bạn này.
Cuộn thư pháp có kích thước 27 x 52,5 cm, lưu giữ nhiều dấu triện và lời đề từ của các nhà sưu tập qua nhiều triều đại.
Đáng chú ý, tác phẩm mang dấu triện liên quan đến bộ sưu tập hoàng gia thời Minh (1368-1644). Năm 1598, Đổng Kỳ Xương (Dong Qichang) -nhà thư pháp và nhà phê bình nghệ thuật nổi tiếng thời Minh - đã để lại lời đề từ ca ngợi nét bút thanh mảnh nhưng mạnh mẽ của tác phẩm, đồng thời xác định đây là thư pháp của Ngu Thế Nam.
Tuy nhiên, giới học giả vẫn còn tranh luận về tác giả thực sự. Một số ý kiến cho rằng đây có thể là bản sao do Mễ Phất (Mi Fu) - nhà thư pháp thời Tống - thực hiện.
Đến thời Thanh (1644-1911), tác phẩm được đưa vào bộ sưu tập hoàng gia, mang dấu triện của các hoàng đế Càn Long, Gia Khánh và Phổ Nghi.
Bước ngoặt xảy ra vào năm 1945, khi tác phẩm biến mất giữa cuộc hỗn loạn tại Đông Bắc Trung Quốc.
Trước đó, vào những năm 1930, Phổ Nghi, hoàng đế cuối cùng của Trung Quốc, đã đưa một phần bộ sưu tập hoàng gia nhà Thanh tới Trường Xuân. Các báu vật được cất giữ tại Tiểu Bạch Lâu, một công trình nằm trong khuôn viên hoàng cung của Phổ Nghi.
Khi Nhật Bản rút quân năm 1945, Phổ Nghi cùng một số tranh quý . Nhiều hiện vật khác, trong đó có Tích Thời thiếp, bị bỏ lại.
Bộ sưu tập không được bảo vệ và nhanh chóng trở thành mục tiêu cướp phá. Nhiều tác phẩm bị xé, cắt thành từng phần hoặc thiêu hủy. Tích Thời thiếp cũng biến mất hoàn toàn sau sự kiện này.
Trong nhiều thập kỷ, giới nghiên cứu tin rằng tác phẩm đã bị phá hủy.
Năm 1991, nhà thư pháp Dương Nhân Khải thậm chí khẳng định trong một cuốn sách rằng bản gốc Tích Thời thiếp của Ngu Thế Nam đã bị hủy tại Tiểu Bạch Lâu và không còn tồn tại.
Phải đến tháng 9/2026, China Guardian mới bất ngờ công bố sự xuất hiện trở lại của cuộn thư pháp, đồng thời thông báo sẽ đưa tác phẩm ra đấu giá tại Hong Kong.
Dù vậy, báu vật này không còn nguyên vẹn. Một số phần, bao gồm tên tác phẩm và hai chữ đầu tiên, đã bị thất lạc. Phần thư pháp còn lại cùng lời đề từ của Đổng Kỳ Xương vẫn được bảo tồn và sau đó ghép lại thành cuộn thư như hiện nay.
Ngày 12-13/9, China Guardian trưng bày tác phẩm tại Trung tâm Nghệ thuật Guardian ở Bắc Kinh. Sự kiện thu hút đông đảo người xem, đến mức nhiều bài đăng trên mạng xã hội cho biết mỗi khách tham quan chỉ được phép ngắm tác phẩm trong hai phút.
Tại một hội thảo hồi tháng 9, thành viên Ủy ban Thu mua và Giám định Di vật Văn hóa của Bảo tàng Cố Cung Kim Vận Xương nhận định tác phẩm hiện là một hiện vật đấu giá có giá trị lớn, nhưng trong tương lai có thể trở thành một kiệt tác vô giá.
Sau 81 năm tưởng chừng đã biến mất vĩnh viễn, Tích Thời thiếp không chỉ lập nên một thương vụ đấu giá trị giá 22,6 triệu USD mà còn mở ra cơ hội để giới nghiên cứu tiếp tục tìm hiểu nghệ thuật thư pháp Trung Quốc thời Đường.
Theo SCMP
