Trong vài năm trở lại đây, nồi chiên không dầu trở thành thiết bị quen thuộc trong nhiều gia đình nhờ khả năng chế biến món ăn ít dầu mỡ, tiện lợi và nhanh chóng. Tuy nhiên, cùng với sự phổ biến này là hàng loạt thông tin lan truyền trên mạng xã hội cho rằng thực phẩm nấu bằng nồi chiên không dầu có thể gây ung thư.
Vậy thực hư ra sao? Liệu chiếc nồi này có thực sự nguy hiểm hay chính cách sử dụng sai mới là nguyên nhân tiềm ẩn rủi ro?
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là cho rằng nồi chiên không dầu tự sinh ra chất gây ung thư. Trên thực tế, điều này không chính xác.
Khi thực phẩm được nấu ở nhiệt độ cao, đặc biệt là khi bị cháy khét, có thể hình thành một số hợp chất như acrylamide - chất được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư nếu tích lũy lâu dài. Tuy nhiên, hiện tượng này không chỉ xảy ra với nồi chiên không dầu mà còn xuất hiện khi chiên, nướng hoặc quay bằng bất kỳ phương pháp nào.
Theo PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh - nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, từng chia sẻ trên báo VnExpress: Bản chất nguy cơ không nằm ở thiết bị mà ở việc nấu quá nhiệt, làm cháy thực phẩm. Dù dùng lò nướng, chảo hay nồi chiên không dầu, nếu thức ăn bị cháy đen thì đều không tốt cho sức khỏe.
Điều này đồng nghĩa với việc, nếu sử dụng đúng cách, nồi chiên không dầu hoàn toàn không phải “thủ phạm” gây ung thư như nhiều người lo lắng.
Những sai lầm phổ biến khiến nồi chiên không dầu trở nên “nguy hiểm”
1. Nấu quá lâu, nhiệt quá cao
Nhiều người có thói quen để nhiệt độ cao trong thời gian dài để món ăn giòn hơn. Tuy nhiên, đây chính là nguyên nhân khiến thực phẩm dễ bị cháy xém, sinh ra các hợp chất không có lợi.
Nguyên tắc an toàn là nấu vừa chín tới, tránh để thực phẩm chuyển sang màu nâu đậm hoặc đen.
2. Tiếp tục dùng khi lớp chống dính bong tróc
Phần lớn nồi chiên không dầu sử dụng lớp chống dính PTFE (Teflon). Đây là vật liệu ổn định ở nhiệt độ dưới 260 độ C - mức cao hơn nhiều so với nhiệt độ nấu thông thường.
Tuy nhiên, khi lớp phủ này bị trầy xước hoặc bong tróc, lớp kim loại bên dưới (thường là hợp kim nhôm) sẽ lộ ra. Khi chế biến thực phẩm có tính axit như cà chua, chanh hoặc giấm, kim loại có thể thôi nhiễm vào thức ăn nếu dùng lâu dài.
Vì vậy, nếu phát hiện lớp chống dính bị hỏng, tốt nhất nên thay mới hoặc ngừng sử dụng.
3. Dùng giấy lót kém chất lượng
Giấy nến hoặc giấy silicon là phụ kiện quen thuộc khi dùng nồi chiên không dầu. Tuy nhiên, không phải loại nào cũng an toàn.
Các sản phẩm kém chất lượng có thể giải phóng hóa chất độc hại khi gặp nhiệt độ cao. Ngoài ra, nếu giấy không được cố định bằng thực phẩm, nó có thể bị luồng khí nóng thổi bay, chạm vào thanh nhiệt và gây cháy.
Để an toàn, nên chọn giấy đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm và đảm bảo luôn có thực phẩm đè lên bề mặt giấy khi sử dụng.
4. Nhồi quá nhiều thực phẩm vào khay
Việc cho quá nhiều thức ăn không chỉ làm món ăn chín không đều mà còn khiến thực phẩm dễ chạm vào bộ phận làm nóng phía trên, tăng nguy cơ cháy hoặc hỏng thiết bị.
Nên chia nhỏ khẩu phần, nấu theo từng mẻ để đảm bảo an toàn và chất lượng món ăn.
5. Lười vệ sinh sau khi sử dụng
Cặn dầu mỡ và thức ăn thừa tích tụ lâu ngày có thể bị đốt nóng lại trong những lần sử dụng sau, tạo ra khói và các chất không tốt.
Việc vệ sinh ngay sau khi sử dụng không chỉ giúp nồi bền hơn mà còn hạn chế nguy cơ sinh chất độc hại.
Để tận dụng tối đa lợi ích của nồi chiên không dầu mà vẫn đảm bảo sức khỏe, bạn có thể áp dụng một số nguyên tắc đơn giản:
- Không nấu ở nhiệt độ quá cao trong thời gian dài
- Tránh để thực phẩm cháy khét
- Kiểm tra và bảo vệ lớp chống dính
- Sử dụng giấy lót đạt chuẩn
- Vệ sinh nồi thường xuyên
- Đặt nồi ở vị trí thoáng, không bị che chắn lỗ thông gió
- Dùng ổ cắm riêng để tránh quá tải điện
Nồi chiên không dầu không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư. Điều đáng lo ngại hơn chính là thói quen sử dụng sai cách - từ việc nấu quá nhiệt, ăn đồ cháy khét cho đến việc dùng thiết bị đã hư hỏng.
Giống như nhiều thiết bị nhà bếp khác, độ an toàn phụ thuộc phần lớn vào người dùng. Khi hiểu đúng và sử dụng đúng, nồi chiên không dầu vẫn là trợ thủ đắc lực giúp bạn chế biến những món ăn ngon, ít dầu mỡ và tốt cho sức khỏe.
Nói cách khác, vấn đề không nằm ở chiếc nồi - mà nằm ở cách chúng ta đang dùng nó mỗi ngày.
