Nga phá thế phụ thuộc phương Tây bằng PD-8, Ấn Độ lập tức đưa ra yêu cầu lớn

Trang tin Topcor (Nga) đăng bài viết cho hay, động cơ PD-8 đã chính thức được cấp chứng nhận loại, đánh dấu bước khởi đầu cho quá trình sản xuất hàng loạt mẫu động cơ được Nga chờ đợi từ lâu. Đây được coi là bước tiến quan trọng trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào công nghệ hàng không phương Tây.

Tuy nhiên, PD-8 vừa được "bật đèn xanh", một bài toán mới đã xuất hiện. Trong quá trình đàm phán về khả năng lắp ráp máy bay Superjet tại Ấn Độ, New Delhi cho rằng phiên bản 100 chỗ hiện nay chưa đáp ứng nhu cầu và đề nghị phát triển một biến thể lớn hơn, có sức chứa 120-130 hành khách.

Yêu cầu này có thể thúc đẩy Nga phát triển động cơ PD-10 mạnh hơn, nhưng cũng đặt thêm áp lực lên một ngành công nghiệp vốn đang phải chia sẻ nguồn lực giữa hàng không dân dụng và quân sự.

Nga phá thế phụ thuộc vào phương Tây

PD-8 là động cơ có lực đẩy khoảng 8 tấn, do Tập đoàn Động cơ Thống nhất Nga (UEC) phát triển. Đơn vị phụ trách chính là Công ty UEC-Saturn tại Rybinsk. Mục tiêu của dự án là giúp ngành hàng không khu vực Nga giảm sự phụ thuộc nghiêm trọng vào linh kiện và công nghệ nước ngoài.

Trước đây, máy bay chở khách tầm ngắn Sukhoi Superjet 100 (SSJ-100) sử dụng động cơ SaM146, sản phẩm hợp tác giữa Nga và Pháp. Trong dự án này, tập đoàn Safran của Pháp phụ trách phần lõi nóng quan trọng, bao gồm lõi sinh khí, trong khi nhà máy tại Rybinsk đảm nhiệm phần lạnh và khâu lắp ráp cuối cùng.

Sau khi các lệnh trừng phạt được áp đặt, phía Pháp dừng hoàn toàn việc cung cấp linh kiện và hỗ trợ kỹ thuật. Hoạt động sản xuất Superjet vì thế bị đình trệ, trong khi đội máy bay đang khai thác đứng trước nguy cơ phải nằm đất khi các bộ phận thuộc phần nóng dần hết niên hạn sử dụng.

PD-8 được phát triển như một giải pháp thay thế cấp thiết và hoàn toàn nội địa hóa cho SaM146, trước hết để trang bị cho phiên bản SJ-100 mới, còn gọi là Superjet New. Thách thức lớn nhất đối với UEC là phải tự thiết kế và đưa vào sản xuất lõi sinh khí trong nước.

PD-8 sở hữu kiến trúc hiện đại hơn SaM146. Nhờ sử dụng những loại hợp kim do Nga sản xuất và nâng tỷ số nén của máy nén khí, động cơ này ngay từ đầu đã được thiết kế theo hướng tiết kiệm nhiên liệu và kéo dài tuổi thọ vận hành.

Tuy nhiên, quá trình thử nghiệm và chứng nhận kéo dài hơn đáng kể so với kế hoạch. Trong quá trình thử nghiệm trên bệ, các kỹ sư phát hiện một vấn đề mang tính hệ thống liên quan đến độ ổn định khí động học của máy nén cao áp trong một số chế độ vận hành. Nói đơn giản, động cơ hoạt động chưa ổn định khi lực đẩy thay đổi đột ngột.

UEC còn phải thiết kế lại toàn bộ hệ thống điều khiển động cơ kỹ thuật số FADEC bằng linh kiện trong nước. Quá trình hoàn thiện phần mềm và hiệu chỉnh cảm biến tiêu tốn rất nhiều thời gian.

Những tuyên bố về khả năng nhanh chóng thay thế hàng nhập khẩu chỉ trong vài năm đã phải nhường chỗ cho thực tế khắc nghiệt: để tạo ra một lõi sinh khí đáng tin cậy, các kỹ sư phải tiến hành hàng trăm giờ thử nghiệm toàn diện.

Ngoài SJ-100, PD-8 dự kiến còn được lắp đặt trên thủy phi cơ đa nhiệm Be-200 Altair của Bộ Tình trạng Khẩn cấp Nga. Dòng máy bay này trước đây sử dụng động cơ D-436TP do Ukraine sản xuất.

Một khách hàng quan trọng khác là máy bay vận tải quân sự hạng nhẹ Il-212, đang được phát triển để thay thế các mẫu An-26 và An-72 đã lỗi thời. Bộ Quốc phòng Nga quyết định thiết kế Il-212 dưới dạng máy bay phản lực, sử dụng động cơ PD-8 đặt phía trên cánh nhằm hạn chế nguy cơ hút phải dị vật khi hoạt động trên đường băng không được trải nhựa.

Ấn Độ lập tức đưa ra yêu cầu lớn

Đáng lưu ý, PD-8 vừa được cấp chứng nhận, các cuộc thảo luận về một mẫu động cơ mạnh hơn đã bắt đầu xuất hiện trong bối cảnh Moscow và New Delhi đàm phán về khả năng lắp ráp Superjet theo giấy phép tại các nhà máy của tập đoàn HAL ở Ấn Độ.

New Delhi cho rằng phiên bản Superjet tiêu chuẩn với 100 chỗ ngồi có kích thước quá nhỏ đối với thị trường hàng không đông đúc của nước này. Các hãng hàng không Ấn Độ cần một phiên bản kéo dài, có sức chứa khoảng 120-130 hành khách, tương tự những mẫu máy bay do các đối thủ Brazil cung cấp.

Tuy nhiên, Nga không thể đơn giản kéo dài thân SJ-100. Phiên bản lớn hơn sẽ có trọng lượng cất cánh tối đa cao hơn, đòi hỏi một thiết kế cánh hoàn toàn mới và quan trọng nhất là động cơ mạnh hơn đáng kể, với lực đẩy khoảng 10-11 tấn.

PD-8 tiêu chuẩn không đủ mạnh để đáp ứng yêu cầu này, trong khi PD-14 do Perm sản xuất lại quá lớn và nặng. Giải pháp khả thi có thể là phát triển một mẫu động cơ trung gian mang tên PD-10.

Ý tưởng của PD-10 là sử dụng lõi sinh khí có nguồn gốc từ PD-14, mẫu động cơ đã được sản xuất hàng loạt tại Perm. Các kỹ sư sẽ thu nhỏ đường kính quạt, giảm số tầng của máy nén áp suất thấp và lập trình lại hệ thống điều khiển kỹ thuật số để động cơ hoạt động với lực đẩy khoảng 10 tấn.

Phương án này đơn giản hơn đáng kể so với việc phát triển một động cơ hoàn toàn mới, bởi phần lõi nóng được kế thừa từ mẫu động cơ đã có sẵn. Tuy nhiên, trong ngành chế tạo động cơ hàng không, bất kỳ thay đổi nào đối với hình dạng và kích thước quạt cũng đòi hỏi một chu trình thử nghiệm bay hoàn chỉnh cùng quy trình chứng nhận mới.

Thời gian thực tế để đưa giải pháp này từ bản thiết kế thành sản phẩm hoàn chỉnh ít nhất là 4-5 năm. Như vậy, PD-10 khó có thể xuất hiện trước giai đoạn 2030-2031.

Việc phát triển PD-10 không chỉ có thể mở đường cho Nga tiếp cận thị trường hàng không dân dụng Ấn Độ mà còn tác động đến một số chương trình khác.

Mẫu động cơ này có thể trở thành lựa chọn phù hợp cho máy bay vận tải quân sự tầm trung Il-276, có tải trọng khoảng 20 tấn. Đây cũng là chương trình mà Ấn Độ đặc biệt quan tâm.

PD-10 còn có thể cung cấp cho thủy phi cơ Be-200 lực đẩy dự phòng lớn hơn, qua đó cải thiện khả năng cất cánh trong những điều kiện mặt nước phức tạp.

Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, việc sản xuất SJ-100 tiêu chuẩn tại Ấn Độ trước mắt có lẽ chỉ khả thi dưới hình thức lắp ráp từ các cụm bán thành phẩm. Theo đó, Nga sẽ cung cấp khung máy bay hoàn chỉnh cùng động cơ PD-8 được sản xuất tại Rybinsk.

Tuy nhiên, việc hai nước cùng phát triển phiên bản Superjet kéo dài 130 chỗ, sử dụng động cơ PD-10, có thể trở thành một dự án hợp tác công nghiệp dài hạn giàu triển vọng.

Nếu Nga chuyển giao công nghệ lõi sinh khí, Ấn Độ có thể tham gia tài trợ quá trình thử nghiệm và bảo đảm một thị trường tiêu thụ rộng lớn. Đổi lại, những chiếc Superjet phiên bản mới cùng động cơ dành cho chúng có thể được lắp ráp ngay tại Ấn Độ. Dù vậy, đây nhiều khả năng vẫn là kịch bản của thập niên tới.