Thêm SOHA trên Google
Nga cảnh báo NATO về Kaliningrad
Hãng thông tấn TASS ngày 29/9 đưa tin, Đại sứ quán Nga tại Ireland cho biết Moscow sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp, kể cả vũ khí hạt nhân, để bảo vệ vùng Kaliningrad nếu khu vực này bị cô lập khỏi phần còn lại của Nga.
"Đã có thông tin cho rằng NATO đang chuẩn bị phong tỏa đường không và đường biển đối với Kaliningrad và khu vực Kaliningrad. Đây không phải là chuyện bịa đặt, mà là vấn đề đáng lo ngại đối với Nga. Giới tinh hoa chính trị châu Âu thiếu trách nhiệm và thiển cận đang chơi một trò chơi nguy hiểm", phái đoàn ngoại giao Nga cảnh báo.
Nga đồng thời cảnh báo về nguy cơ xảy ra đối đầu quân sự trực tiếp nếu các nước NATO tìm cách cô lập Kaliningrad.
"Không nên nhầm lẫn — Nga sẽ sẵn sàng sử dụng toàn bộ kho vũ khí của mình, bao gồm cả vũ khí hạt nhân, để bảo vệ lãnh thổ nếu các nước NATO cố gắng cô lập vùng Kaliningrad khỏi phần còn lại của đất nước. Trong kịch bản như vậy, nguy cơ đối đầu vũ trang là rất cao, với khả năng Nga sẽ tiến hành các cuộc tấn công phủ đầu nhằm vào các trung tâm ra quyết định ở các nước thuộc Liên minh ngay từ giai đoạn đầu của cuộc xung đột", Đại sứ quán Nga nêu rõ.
Một người phụ nữ đi bộ ngang qua cảng biển ở Kaliningrad. Ảnh: AFP
Đại sứ quán Nga gọi vấn đề này là "vô cùng nghiêm trọng" và kêu gọi châu Âu "coi trọng nó như vậy".
Trước đó, ngày 28/9, Đại sứ quán Nga tại Bỉ, cơ quan phụ trách liên lạc của Moscow với NATO, cũng đăng tải một tuyên bố cáo buộc các nước thành viên liên minh đang "làm leo thang tình hình quân sự-chính trị xung quanh khu vực Kaliningrad" và "đưa ra những tuyên bố và hành động khiêu khích" liên quan đến vùng lãnh thổ này.
Bài đăng cho biết: "Chúng ta đang chứng kiến sự gia tăng chưa từng có về hoạt động quân sự của khối dọc theo biên giới phía tây của đất nước chúng ta. Các sáng kiến nhằm ngăn chặn cái gọi là 'mối đe dọa từ Nga' đang được mở rộng, bao gồm cả các cuộc tập trận quy mô lớn mô phỏng các hành động tấn công.
Tại khu vực Baltic, liên minh này liên tục tìm cách tạo ra các mối đe dọa mới đối với hạm đội của chúng ta, công khai mô phỏng các kịch bản cụ thể để chia cắt khu vực Kaliningrad, và phát triển các kế hoạch cô lập quân sự-chính trị đối với các cảng phía tây bắc".
Đại sứ quán Nga tại Bỉ viết: "Liên minh đang tiến hành một chiến dịch thông tin quy mô lớn để thổi phồng huyền thoại về 'mối đe dọa từ Nga' và lan truyền thông tin sai lệch về 'ý định' được cho là của Moscow nhằm tấn công một trong các quốc gia Baltic không muộn hơn năm 2029, hoặc thậm chí sớm hơn".
Các nhà ngoại giao Nga cho rằng những tuyên bố nhiều lần của lãnh đạo cấp cao nước này về việc Moscow không có ý định hay động cơ khởi xướng hành động quân sự, cũng như các đề xuất với NATO về việc chính thức hóa những đảm bảo an ninh lẫn nhau, đều đã bị phớt lờ.
Theo tuyên bố của đại sứ quán, Moscow đã cảnh báo NATO về nguy cơ gia tăng một "cuộc xung đột vũ trang trực tiếp" với Nga.
Moscow cho biết "Nga có đủ phương tiện cần thiết để đẩy lùi các hành động gây hấn có thể xảy ra và sẵn sàng sử dụng toàn bộ kho vũ khí của mình để bảo vệ lãnh thổ trong trường hợp các nước NATO tìm cách cô lập khu vực Kaliningrad" khỏi phần còn lại của đất nước.
NATO phản ứng
NATO ngày 29/9 xác nhận đã nhận được văn bản không chính thức từ Nga, theo Guardian.
Các tàu thuộc Hạm đội Baltic, Nga. Ảnh: Getty
"Tôi có thể xác nhận rằng Nga đã gửi một văn bản không chính thức cho NATO và chúng tôi đã gửi phản hồi, nhấn mạnh rằng NATO là một liên minh phòng thủ và không có hoạt động hay cuộc tập trận nào của chúng tôi gây rủi ro cho bất kỳ khu vực nào của Nga", Allison Hart, người phát ngôn của NATO, cho biết.
"Chúng tôi kịch liệt lên án mối đe dọa sử dụng vũ lực, bao gồm cả bất kỳ lời lẽ hạt nhân vô trách nhiệm nào".
Bà Hart nói thêm: "Việc Nga sử dụng chiến thuật hỗn hợp là dấu hiệu của sự tuyệt vọng. Nhưng điều đó sẽ không ngăn cản chúng tôi hỗ trợ Ukraine. Chúng tôi có mọi thứ cần thiết để bảo vệ từng tấc lãnh thổ NATO và duy trì sức mạnh, sự sẵn sàng và khả năng chống lại bất kỳ mối đe dọa nào."
NATO đồng thời bác bỏ cáo buộc cho rằng các hoạt động hoặc cuộc tập trận của liên minh đang đe dọa lãnh thổ Nga. Theo bà Hart, NATO là một liên minh phòng thủ và "không có hoạt động hay cuộc tập trận nào của chúng tôi gây rủi ro cho bất kỳ khu vực nào của Nga".
Tổng thư ký NATO Mark Rutte, phát biểu với các phóng viên tại Brussels ngày 29/9, cho rằng "Nga tiếp tục chiến dịch hành động thù địch liều lĩnh chống lại NATO."
"Họ (Nga) đang cố gắng làm suy yếu quyết tâm của chúng tôi và ngăn chặn sự hỗ trợ của chúng tôi dành cho Ukraine. Nhưng họ sẽ không thành công", ông Rutte nhấn mạnh.
Theo Tổng thư ký NATO, liên minh dự định "làm nhiều hơn chứ không phải ít hơn cho Ukraine".
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh hoạt động quân sự tại khu vực Baltic tiếp tục được chú ý. Moscow cho rằng một số cuộc tập trận của NATO mô phỏng các kịch bản liên quan đến việc cô lập Kaliningrad, trong khi NATO khẳng định các hoạt động của mình mang tính phòng thủ.
Vì sao Kaliningrad đặc biệt quan trọng?
Kaliningrad là vùng lãnh thổ tách biệt của Nga trên bờ biển Baltic, nằm giữa Lithuania và Ba Lan – hai thành viên NATO và EU.
Vùng lãnh thổ này cách lục địa Nga khoảng 360 km và không có đường bộ trực tiếp nối với phần còn lại của Nga. Việc kết nối với Nga chủ yếu được thực hiện qua đường biển và các tuyến vận tải đi qua lãnh thổ nước khác.
Trong thời kỳ Liên Xô, Kaliningrad là một khu vực quân sự quan trọng trên biển Baltic và từng hạn chế người nước ngoài tiếp cận. Sau khi Liên Xô tan rã năm 1991 và Lithuania khôi phục độc lập, Kaliningrad trở thành một vùng lãnh thổ của Nga bị tách biệt về địa lý với phần còn lại của đất nước.
Moscow sau đó tìm cách thúc đẩy hoạt động kinh tế tại đây. Kaliningrad được thiết lập khu thương mại tự do vào năm 1992 và trở thành đặc khu kinh tế vào năm 1996.
Vùng đất Kaliningrad, Nga. Ảnh: rtbf.be
Tuy nhiên, giá trị chiến lược của Kaliningrad đối với Nga hiện vẫn chủ yếu nằm ở vị trí quân sự.
Khu vực này là nơi đặt trụ sở Hạm đội Baltic của Nga. Moscow cũng triển khai các hệ thống tên lửa Iskander tại Kaliningrad, trong khi NATO từ lâu bày tỏ quan ngại về khả năng Nga bố trí vũ khí hạt nhân phi chiến lược tại đây.
Một điểm đặc biệt nhạy cảm khác là hành lang Suwałki, đoạn biên giới Ba Lan - Lithuania dài khoảng 65 km, nằm giữa Kaliningrad và Belarus.
Trong một kịch bản xung đột Nga - NATO, khu vực này có ý nghĩa quan trọng đối với việc duy trì kết nối trên bộ giữa các nước Baltic và phần còn lại của NATO. Đồng thời, lực lượng Nga tại Kaliningrad có thể gây sức ép lên hoạt động tiếp cận và di chuyển của NATO tại biển Baltic.
Ngược lại, chính vị trí biệt lập cũng khiến Kaliningrad trở thành một khu vực dễ bị cô lập nếu các tuyến kết nối với phần còn lại của Nga bị gián đoạn.
Vấn đề này từng gây căng thẳng vào tháng 6/2022, khi Lithuania hạn chế vận chuyển bằng đường sắt một số mặt hàng bị EU trừng phạt tới Kaliningrad. Moscow khi đó gọi động thái này là "phong tỏa" và cảnh báo sẽ đáp trả, trong khi Vilnius cho rằng họ chỉ thực thi các biện pháp trừng phạt của EU.
Sau đó, Ủy ban châu Âu đưa ra hướng dẫn cho phép hàng hóa bị trừng phạt, ngoại trừ vũ khí, tiếp tục được vận chuyển qua Lithuania bằng đường sắt.
Với vị trí địa lý đặc biệt và vai trò quân sự của khu vực, Kaliningrad tiếp tục là một trong những điểm nhạy cảm nhất trong quan hệ Nga - NATO tại Baltic. Những cảnh báo mới nhất của Moscow cho thấy bất kỳ kịch bản nào liên quan đến việc cô lập vùng lãnh thổ này đều có thể nhanh chóng trở thành vấn đề an ninh nghiêm trọng giữa hai bên.
