Mỹ điều thêm 10.000 lính đến Trung Đông
Theo The Washington Post, các quan chức Mỹ cho biết Lầu Năm Góc sẽ điều thêm hàng nghìn binh sĩ tới Trung Đông trong những ngày tới, khi Tổng thống Donald Trump tìm cách gây sức ép lên Iran nhằm đạt được một thỏa thuận có thể chấm dứt cuộc xung đột kéo dài nhiều tuần, đồng thời cân nhắc khả năng tiến hành thêm các cuộc tấn công hoặc chiến dịch trên bộ nếu lệnh ngừng bắn mong manh không được duy trì.
Lực lượng được triển khai bao gồm khoảng 6.000 binh sĩ trên tàu sân bay USS George H.W. Bush. Khoảng 4.200 binh sĩ khác thuộc Nhóm đổ bộ Boxer và lực lượng đặc nhiệm Thủy quân lục chiến trên tàu, Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 11, dự kiến sẽ đến vào cuối tháng này.
Việc tăng cường hỏa lực dự kiến sẽ hội tụ với các tàu chiến hiện có tại Trung Đông đúng vào thời điểm thỏa thuận ngừng bắn hai tuần sắp hết hạn vào ngày 22/4, trong khi quân đội Mỹ đang thực thi lệnh phong tỏa hải quân tại eo biển Hormuz. Các binh sĩ này sẽ gia nhập lực lượng khoảng 50.000 quân mà Lầu Năm Góc cho biết đang tham gia các hoạt động toàn cầu nhằm vào Iran.
Tàu USS George HW Bush rời khỏi Căn cứ Hải quân Norfolk ở Virginia tháng trước. Ảnh: AP
Việc điều thêm tàu chiến Mỹ sẽ gây áp lực lớn hơn lên Iran và cung cấp cho Đô đốc Brad Cooper, người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, cùng các lãnh đạo quân sự cấp cao khác nhiều lựa chọn hơn nếu các cuộc đàm phán với Tehran thất bại, theo James Foggo, một đô đốc hải quân đã nghỉ hưu và hiện là hiệu trưởng tại Trung tâm Chiến lược Hàng hải ở Bắc Virginia.
“Càng có nhiều công cụ trong bộ dụng cụ, bạn càng có nhiều lựa chọn đa dạng hơn,” Foggo nói, gọi việc bổ sung lực lượng là “khả năng dự bị, trong trường hợp mọi việc diễn biến xấu đi.”
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết việc đáp ứng các yêu cầu của Tổng thống là vì lợi ích tốt nhất của Iran, bao gồm chấm dứt chương trình hạt nhân và dỡ bỏ phong tỏa đối với hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz — tuyến đường hẹp có vai trò then chốt đối với vận chuyển dầu mỏ Trung Đông qua Vịnh Ba Tư. Việc đóng cửa eo biển này đã gây chao đảo kinh tế toàn cầu và đẩy giá năng lượng, bao gồm giá khí đốt, tăng cao.
Theo một quan chức Pakistan, các nhà trung gian nước này đang thúc đẩy gia hạn lệnh ngừng bắn nhằm tạo thêm thời gian cho Mỹ và Iran thu hẹp khác biệt và quay lại bàn đàm phán. Leavitt cho biết các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn và có khả năng các quan chức hai bên sẽ gặp lại tại Islamabad trong những ngày tới. “Chúng tôi cảm thấy lạc quan về triển vọng đạt được thỏa thuận,” bà nói.
Tổng thống Trump nhận định cuộc chiến có thể kết thúc “rất sớm” và dự đoán giá xăng sẽ giảm về mức trước xung đột vào giữa nhiệm kỳ nếu Mỹ ngăn chặn được Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. “Khi điều đó được giải quyết, giá xăng sẽ giảm mạnh,” ông nói.
Hầu hết các nhà đầu tư hoan nghênh những phát biểu này. Bất chấp chi phí năng lượng tăng và dự báo tăng trưởng chậm lại, nhiều người vẫn đặt cược rằng một thỏa thuận chấm dứt xung đột sẽ sớm đạt được. Chỉ số S&P 500 tăng hơn 25% vào ngày 15/4, đạt mức cao nhất mọi thời đại. Chỉ số Nasdaq Composite tăng hơn 1,5%, trong khi Dow Jones Industrial Average giảm nhẹ.
Mỹ mạnh tay ở eo biển Hormuz
Trong khi đó, trên thực địa, ông Trump ngày 12/4 tuyên bố phong tỏa quân sự đối với giao thông hàng hải ra vào các cảng của Iran. Hơn một chục tàu chiến Mỹ được triển khai tại Vịnh Oman và Biển Ả Rập để kiểm soát các tàu rời eo biển Hormuz.
Các quan chức quân đội Mỹ cho biết 10 tàu đã quay đầu thay vì cố vượt phong tỏa. Một tàu mang cờ Iran đã thử di chuyển hôm thứ Ba nhưng bị tàu khu trục USS Spruance chuyển hướng. Một đoạn ghi âm vô tuyến được đăng tải cho thấy binh sĩ Mỹ cảnh báo: “Đừng cố gắng vượt qua vòng phong tỏa… Hãy quay đầu lại, hoặc chuẩn bị bị khám xét.”
Tổng thống Donald Trump muốn tăng cường lực lượng Mỹ ở Trung Đông. Ảnh: Pool
Tuần này, chính quyền Mỹ cũng công bố thêm các biện pháp trừng phạt kinh tế, cảnh báo các quốc gia có tổ chức tài chính nắm giữ tài sản của Iran rằng họ sẽ đối mặt với trừng phạt thứ cấp nếu không chấm dứt ngay các hoạt động liên quan. Thông báo được gửi tới UAE, Oman, Hồng Kông (Trung Quốc) và Trung Quốc đại lục.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Trung Quốc mua tới 90% lượng dầu của Iran và cảnh báo hai ngân hàng Trung Quốc rằng nếu phát hiện dòng tiền Iran, Mỹ sẵn sàng áp dụng trừng phạt thứ cấp — các biện pháp có thể cắt đứt quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ.
Việc tăng cường lực lượng cũng giúp các chỉ huy Mỹ vận hành ba tàu sân bay, mỗi tàu mang theo hàng chục máy bay chiến đấu. USS Abraham Lincoln đã có mặt tại Trung Đông từ tháng 1, trong khi USS Gerald R. Ford đến phía đông Địa Trung Hải từ tháng 2. Ngày 14/4, USS George H.W. Bush đang ở gần Mũi Hảo Vọng và dự kiến đi vòng qua phía nam châu Phi để tới Trung Đông.
Nhóm tàu đổ bộ Boxer đã rời Hawaii và còn vài tuần nữa sẽ tới khu vực. Trên tàu có Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 11, gồm một tiểu đoàn bộ binh hơn 800 người cùng trực thăng và tàu đổ bộ. Một đơn vị tương tự, Lữ đoàn 31, đã tới Trung Đông từ Okinawa vào cuối tháng 3.
Ông Trump cũng cảnh báo về rủi ro đối với lực lượng Mỹ, tuyên bố bất kỳ tàu nhỏ nào tiếp cận khu vực phong tỏa có thể bị tiêu diệt ngay lập tức bằng các hệ thống đã sử dụng trong chiến dịch chống buôn ma túy trên biển.
Một cựu quan chức cấp cao cho biết các tàu bị tịch thu có thể được đưa tới địa điểm khác để cách ly. Ông Foggo nhận định phong tỏa có thể gây áp lực lớn vì nền kinh tế Iran phụ thuộc vào xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz, nhưng cũng thừa nhận giá năng lượng tăng sẽ gây tác động ngược lại đối với Mỹ và các nhà hoạch định chính sách.
Trong khi đó, các quan chức quân sự Mỹ đang lên kế hoạch cho khả năng leo thang tiếp theo, bao gồm các cuộc tấn công trên bộ vào lãnh thổ Iran, với các kịch bản như chiến dịch đặc nhiệm thu giữ vật liệu hạt nhân, đổ bộ lính thủy đánh bộ để bảo vệ eo biển, hoặc kiểm soát các cơ sở xuất khẩu dầu chiến lược.
Một cựu quan chức cấp cao cảnh báo việc duy trì phong tỏa đã khó khăn, còn các chiến dịch trên bộ sẽ tiềm ẩn rủi ro lớn hơn nhiều và “chắc chắn sẽ có thương vong”.
