Mới đây, mạng xã hội xôn xao trước bài đăng của một phụ huynh ở Hà Nội chia sẻ về cuốn sách Câu đố Việt Nam (do NXB Văn học ấn hành, Ngọc Hà tuyển chọn). Chị cho biết đã mua cuốn sách này từ năm ngoái tại một nhà sách trong trung tâm thương mại lớn. Năm nay, khi con vừa hoàn thành chương trình lớp 1 và bắt đầu biết đọc chữ, hai mẹ con mới mở sách ra đọc cùng nhau thì giật mình trước một câu đố sử dụng nhiều từ ngữ nhạy cảm.
Cụ thể, câu đố số 16 trong sách có nội dung như trong ảnh dưới đây:
Câu đố có nội dung nhạy cảm trong cuốn sách "Câu đố Việt Nam". Ảnh nhân vật cung cấp
Theo phụ huynh này, cuốn sách tuy không ghi rõ phân loại độ tuổi nhưng lại được sắp xếp bày bán ngay tại gian sách dành cho thiếu nhi, khiến chị tin tưởng lựa chọn cho con. Khi đọc đến câu đố trên, chị rơi vào tình huống "dở khóc dở cười" vì không biết phải giải thích với con nhỏ như thế nào cho phù hợp.
Ranh giới giữa "đố tục giảng thanh" và tâm lý lứa tuổi
Phản hồi trước những chia sẻ này, nhiều ý kiến cho rằng về bản chất, đây là thể loại câu đố "đố tục giảng thanh" - một nét văn hóa dân gian độc đáo của người xưa. Trong sinh hoạt cộng đồng thời trước, những câu đố này thường dùng ngôn từ gợi liên tưởng hóm hỉnh, nhạy cảm để đố về những vật dụng, món ăn quen thuộc trong đời sống.
Tuy nhiên, khi đặt trong bối cảnh đời sống hiện đại và đối tượng tiếp nhận có thể là trẻ nhỏ, góc nhìn của phụ huynh lại hoàn toàn khác. Về phía người đăng bài, chị cũng thẳng thắn nhìn nhận cuốn sách không gắn nhãn dán dành riêng cho trẻ em, do đó không thể vội vàng đổ lỗi cho nhà xuất bản hay người tuyển chọn. Tuy nhiên, việc ấn phẩm được xếp ở kệ sách thiếu nhi cùng hình thức minh họa trang bìa mang màu sắc trong sáng rất dễ khiến các bậc cha mẹ nhầm lẫn.
"Mình đăng lên để bố mẹ có lỡ đọc được thì lựa chọn kĩ sách vở cho con thôi. Giờ trẻ con được tiếp xúc công nghệ sớm, đáp án không tục, không dâm nhưng đúng là không biết giải thích với con thế nào", bà mẹ này bộc bạch thêm.
Bài học cho phụ huynh khi chọn sách cho con
Để tránh rơi vào những tình huống bối rối tương tự, các bậc phụ huynh có thể lưu ý một số kinh nghiệm khi lựa chọn ấn phẩm cho trẻ:
- Đọc lướt và kiểm tra nội dung trước khi mua: Không nên chỉ dựa vào hình thức minh họa bìa hay vị trí trưng bày tại nhà sách. Việc dành vài phút đọc lướt mục lục và một vài trang ngẫu nhiên sẽ giúp bố mẹ nắm bắt được phong cách ngôn ngữ của cuốn sách.
- Ưu tiên sách có phân loại độ tuổi rõ ràng: Nhiều nhà xuất bản hiện nay đã thực hiện dán nhãn độ tuổi khuyến nghị (như 3+, 6+, 9+...). Việc lựa chọn các ấn phẩm có chỉ dẫn cụ thể sẽ giúp phụ huynh chủ động hơn.
- Lựa chọn ấn phẩm do các NXB chuyên về thiếu nhi ấn hành: Đối với dòng sách văn học dân gian, ca dao hay câu đố, việc chọn sản phẩm từ các đơn vị chuyên trách cho lứa tuổi thiếu nhi thường mang lại sự yên tâm cao hơn. Bởi tại đây, các nội dung dân gian thường đã trải qua khâu biên tập, sàng lọc và "mềm hóa" ngôn từ sao cho phù hợp nhất với nhận thức của trẻ.
Những chia sẻ cởi mở từ phía phụ huynh không chỉ giúp cộng đồng cha mẹ rút ra bài học kinh nghiệm, mà còn là góc nhìn thực tế để các đơn vị phát hành và nhà sách tối ưu hơn trong khâu phân loại, trưng bày sản phẩm thời gian tới.
Thêm SOHA trên Google
