Một tỉnh ở Việt Nam có đến 90% diện tích là đồi núi, là nơi sinh sống của hơn nửa triệu người

Cao Bằng là tỉnh miền núi nằm ở vùng Đông Bắc nước ta, sở hữu đường biên giới dài trên 333 km, dân số hơn 573.000 người. Đặc biệt, địa phương có diện tích tự nhiên hơn 6.703 km², trong đó hơn 90% diện tích là đồi núi, đất bằng để canh tác chỉ chiếm gần 10%.

Cao Bằng có địa hình bị chia cắt mạnh, xen kẽ giữa núi đá vôi, núi đất là các sông suối ngắn, thung lũng hẹp, độ dốc lớn. Hệ thống đô thị chủ yếu phát triển dọc các thung lũng và lưu vực sông Bằng Giang, sông Hiến, sông Gâm và Quây Sơn.

Tại cuộc họp khởi động chương trình “Giải pháp do địa phương dẫn đầu - Hợp tác cùng Đức” với chủ đề “Cao Bằng: Hạ tầng đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu của tỉnh miền núi” giữa UBND tỉnh và thành phố Spiesen-Elversberg (Cộng hòa Liên bang Đức), đại diện địa phương cho biết, đặc điểm địa hình này vừa tạo lợi thế về nguồn nước, cảnh quan và phát triển kinh tế - xã hội, vừa khiến đô thị dễ bị tổn thương trước mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và ngập úng.

Các đại biểu thông tin, những diễn biến thời tiết gần đây cho thấy các kinh nghiệm và giả định về khí hậu trong quá khứ đang đứng trước những thay đổi lớn. Số liệu giai đoạn 1961-2025 cho thấy, cường độ mưa một ngày lớn nhất tại Cao Bằng tăng từ 20-60%, với lượng mưa lớn nhất ghi nhận 531,2 mm.

Trong tháng 6, mưa lớn trên diện rộng có nơi đạt 266,4 mm; tại khu vực đô thị trung tâm, mực nước Trạm thủy văn Bằng Giang đạt 182,45 m, xấp xỉ báo động III.

Các hiện tượng thời tiết cực đoan đang tác động trực tiếp đến đời sống và hệ thống hạ tầng trên địa bàn. Năm 2025, hơn 15.000 nhà bị ngập lụt; 54 trường học, điểm trường bị ảnh hưởng; nhiều tuyến quốc lộ, đường tỉnh và giao thông nông thôn bị sạt lở, chia cắt; 46 cầu dân sinh cùng 85 công trình hồ chứa, thủy lợi và cấp nước bị thiệt hại.

Việc này đã tạo ra thách thức lớn đối với hạ tầng đô thị và khu dân cư miền núi. Thách thức không chỉ nằm ở khả năng chống chịu của từng công trình, mà còn liên quan đến khả năng quản lý dòng chảy, thoát nước, kết nối giao thông và tổ chức không gian đô thị.

Trước thực trạng này, đại diện tỉnh Cao Bằng cho biết, địa phương đã quan tâm đầu tư hạ tầng thích ứng, triển khai các dự án liên quan đến giao thông, thoát nước, hồ chứa, ổn định mái dốc; nghiên cứu các giải pháp dựa vào thiên nhiên.

Đồng thời, địa phương từng bước lồng ghép yêu cầu thích ứng với biến đổi khí hậu trong quy hoạch, phát triển đô thị và xây dựng các bản đồ cảnh báo nguy cơ trượt lở đất đá, phân vùng lũ quét.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận. Thích ứng với biến đổi khí hậu đối với một tỉnh miền núi không chỉ là khắc phục hậu quả sau thiên tai, mà cần được thực hiện ngay từ khâu quy hoạch, đầu tư, quản lý và vận hành hạ tầng.

Cao Bằng định hướng xây dựng năng lực quản trị để chủ động thích ứng, từng bước hình thành hạ tầng đô thị theo hướng “sống chung với nước”. Mục tiêu là nâng cao khả năng hấp thụ, điều tiết và kiểm soát dòng nước, đồng thời tăng cường năng lực phòng ngừa và ứng phó của cộng đồng.

Tại cuộc họp, các đại biểu tỉnh Cao Bằng và thành phố Spiesen-Elversberg đã trao đổi về điều kiện tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế - xã hội, những tác động của biến đổi khí hậu và nhu cầu hợp tác trong phát triển đô thị, hạ tầng theo hướng bền vững, thích ứng.

Cuộc họp thống nhất thiết lập cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin và phân công nhiệm vụ giữa các bên, hướng tới hoàn thành kế hoạch hành động vào tháng 12/2026 với những nội dung hợp tác cụ thể.

Trước mắt, hai bên sẽ tiến hành đánh giá nhu cầu thực tế, thu thập dữ liệu, nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện địa phương. Đồng thời, hai bên rà soát kinh nghiệm từ các dự án đã triển khai, tham khảo các mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu tại một số khu vực để lựa chọn hướng tiếp cận phù hợp cho Cao Bằng.

Trên cơ sở đó, các bên sẽ xây dựng lộ trình, kế hoạch hoạt động, dự toán ngân sách, yêu cầu kỹ thuật và đánh giá tính khả thi của dự án. Đồng thời, chuẩn bị các điều kiện để tổ chức khảo sát thực tế tại Cao Bằng, kết nối chuyên gia và các đơn vị liên quan. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để hai bên thống nhất các bước triển khai tiếp theo, từng bước cụ thể hóa hợp tác thành các dự án phù hợp, có khả năng thực hiện lâu dài.

Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Cao Bằng