Nếu từng dùng xe điện để đi xa, hẳn bạn đã quá quen với quy trình tiếp năng lượng: Rẽ khỏi đường cao tốc, đỗ tại trạm sạc, cắm điện vào xe... và chờ đợi. Nếu may mắn, bạn mất khoảng nửa giờ. Đôi khi, thời gian còn lâu hơn thế.
Một công ty ở Trung Quốc có thể giúp bạn trở lại lộ trình chỉ trong vài phút. Phóng viên John Ruwitch của NPR đã có cơ hội tìm hiểu cách thức hoạt động này cùng Jason Wu, một giám đốc điều hành tại NIO Power, một nhà sản xuất xe điện.
Lái xe chỉ phải ngồi im
Cách đây vài tuần, Ruwitch ngồi trong một chiếc SUV rộng rãi, trong khi Wu ở ghế lái và trò chuyện với chiếc xe: "Chào Nomi".
"Tôi đây", chiếc xe đáp lại bằng một giọng trẻ con dễ thương. Wu yêu cầu chiếc xe bắt đầu quá trình đổi pin, và chiếc xe bắt đầu tự điều khiển.
Wu lái xe vào một cơ sở nhỏ trông giống như gara ô tô một chỗ nhưng không có tường bao phía trước và phía sau. Chiếc xe hướng dẫn Wu nhấc chân khỏi phanh, bỏ tay khỏi vô lăng và không được mở cửa.
"Nếu bạn thấy lo lắng, đã có tôi ở đây", nó nói. Sau đó, chiếc xe tự động lùi vào vị trí đỗ.
"Đây là quy trình đổi pin hoàn toàn tự động", Wu cho biết.
Không còn phải chờ đợi để sạc đầy. Chiếc xe sắp sửa được lắp một bộ pin mới tinh.
NIO nhận ra rằng thời gian sạc kéo dài là một trong những nguyên nhân chính khiến mọi người ngần ngại mua xe điện, không chỉ ở Trung Quốc mà trên toàn thế giới.
Công ty đã lắp đặt gần 4.000 trạm đổi pin như thế này trên toàn cầu, phần lớn là tại Trung Quốc.
Xe điện của NIO rất phổ biến ở Trung Quốc, nhưng môi trường cạnh tranh vô cùng khốc liệt. Công ty nắm giữ khoảng 4% thị phần xe thuần điện. Dịch vụ đổi pin của họ vẫn được xem là một điều gì đó khá mới mẻ.
Tuy nhiên, đây là một giải pháp hấp dẫn tại một quốc gia mà nhiều tài xế sống trong các căn hộ chung cư không phải lúc nào cũng có sẵn cổng sạc.
"Tính tới ngày 6/2/2026, mạng lưới đổi pin của chúng tôi đã cán mốc 100 triệu lượt đổi", Wu cho biết. Con số này tính từ khi trạm đổi pin đầu tiên được mở tại Bắc Kinh cách đây 8 năm. "Điều này chứng minh rằng đổi pin, với tư cách là một phương thức nạp năng lượng, đã trở nên rất phổ biến", Wu nói.
NIO cho biết họ đã tiết kiệm cho các tài xế hơn 83 triệu giờ đồng hồ. Các công ty khác cũng đang thử nghiệm mô hình này, bao gồm cả CATL, nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới. Tại Mỹ, một số người coi đây là giải pháp tiềm năng hữu ích cho xe tải điện, vốn có thời gian sạc rất lâu.
Wu khẳng định việc đổi pin là tiện lợi, nhanh chóng và an toàn. Ông cũng cho biết điều này tốt cho tuổi thọ của pin. Ngoài ra, người dùng không cần phải xuống xe để loay hoay với dây cáp hay vòi bơm xăng. Chủ sở hữu xe NIO có tùy chọn mua hoặc thuê pin và họ vẫn có thể sạc theo cách thông thường nếu muốn.
Đối với những người đi du lịch xa, NIO đã bố trí hơn 1.000 trạm đổi pin dọc theo các tuyến đường cao tốc của Trung Quốc.
Nhanh như đi đổ xăng
Trở lại trạm đổi pin, chiếc xe dừng lại trong vị trí đỗ. Nó được nâng lên một chút, rung lắc nhẹ, theo sau là những tiếng lạch cạch trầm đục, có nhịp điệu, và rồi im lặng. Sàn kim loại màu xám dưới gầm xe mở ra, một cỗ máy trồi lên tiếp cận phần gầm.
Toàn bộ hệ thống pin của xe, nặng khoảng 500 kg được tháo vít và đưa xuống phía dưới, rồi đi vào một căn phòng kín bên cạnh trạm để nạp điện, sẵn sàng cho người dùng tiếp theo.
Dưới gầm xe, vang lên một vài tiếng "cạch" khi một bộ pin mới được nâng lên vị trí và bắt vít chặt chẽ vào xe. Hệ thống thực hiện một vài bước kiểm tra chẩn đoán. Và thế là xong.
"Được rồi, bạn có thể thấy đấy. Đèn xanh rồi", Wu nói. "Quá trình đổi pin đã hoàn tất."
Một màn hình tại trạm hiển thị tổng thời gian thực hiện: 3 phút 8 giây... tương đương với thời gian bạn đổ đầy bình xăng tại một trạm xăng thông thường.
