Lời khuyên với những nhà chỉ bày một lọ hoa trên bàn thờ

Trên bàn thờ gia tiên của người Việt, hoa tươi là lễ vật quen thuộc trong những ngày rằm, mùng Một, giỗ chạp hay lễ Tết. Có gia đình bày 2 lọ hoa hai bên cho cân xứng, nhưng cũng có nhiều nhà chỉ đặt 1 lọ hoa.

Điều này khiến không ít người băn khoăn: Chỉ đặt 1 lọ hoa trên bàn thờ có phải là thiếu trang trọng không? Gia chủ nên đặt ở đâu, chọn hoa thế nào để bàn thờ vẫn hài hòa?

Theo Báo Chính phủ, từ xa xưa, bàn thờ tổ tiên là một phần không thể thiếu trong mỗi gia đình người Việt, thể hiện lòng thành kính và biết ơn của con cháu với ông bà, tổ tiên đã khuất. Bài viết cũng ghi nhận trên bàn thờ có thể có “một lọ lộc bình hoặc đôi song bình” để cắm hoa trong ngày giỗ chạp, ngày Tết. Điều này cho thấy việc đặt 1 lọ hoa hay 2 lọ hoa đều là cách bày quen thuộc, tùy điều kiện và không gian của mỗi gia đình.

Đặt 1 lọ hoa không phải là sai, miễn bàn thờ vẫn cân đối

Với những gia đình có bàn thờ nhỏ, bàn thờ chung cư hoặc bàn thờ treo tường, việc chỉ bày 1 lọ hoa thường phù hợp hơn so với đặt 2 lọ. Nếu cố bày quá nhiều vật phẩm, bàn thờ dễ trở nên chật chội, lọ hoa có thể che khuất bát hương, di ảnh hoặc khiến tổng thể thiếu thanh thoát.

Tạp chí Di sản Văn hóa khi viết về cách bài trí bàn thờ của người Việt cũng nhấn mạnh, tùy hoàn cảnh và tập tục địa phương mà bàn thờ có thể được bài trí khác nhau ít nhiều. Nói cách khác, không nên xem việc chỉ đặt 1 lọ hoa là “thiếu lễ”. Điều quan trọng hơn là bàn thờ được giữ sạch sẽ, trang nghiêm và phù hợp với nếp sinh hoạt của gia đình.

Trong đời sống hiện đại, nhiều gia đình ở nhà phố, chung cư có diện tích thờ cúng không quá rộng. Báo Chính phủ cũng ghi nhận cách bố trí bàn thờ và đồ thờ ở đô thị hiện nay có nhiều biến đổi để phù hợp với không gian nội thất. Vì vậy, thay vì chạy theo số lượng, gia chủ nên ưu tiên sự gọn gàng, an toàn và hài hòa.

Nếu chỉ có 1 lọ hoa, nên đặt theo “Đông bình - Tây quả”

Với bàn thờ chỉ có 1 lọ hoa, cách bày quen thuộc trong dân gian là “Đông bình - Tây quả”, tức bình hoa đặt ở phía Đông, mâm quả đặt ở phía Tây. Tạp chí Di sản Văn hóa cũng nhắc tới cách bài trí này khi lý giải sự đối xứng giữa “Đông bình” và “Tây quả”, trong đó phía Tây thường là mâm bồng đặt ngũ quả.

Hiểu đơn giản, khi chỉ có 1 lọ hoa, gia chủ nên đặt lọ hoa lệch một bên, bên còn lại đặt mâm quả để tạo thế cân đối. Nếu người đứng lễ nhìn vào bàn thờ, nhiều gia đình thường đặt lọ hoa ở bên tay phải, mâm quả ở bên tay trái. Tuy nhiên, cách gọi trái - phải có thể thay đổi tùy góc nhìn, nên không nên áp dụng quá máy móc.

Điểm cần tránh là đặt lọ hoa vào chính giữa bàn thờ. Theo mô tả của Báo Chính phủ về bàn thờ truyền thống, chính giữa hương án thường là bát hương để cắm hương khi cúng lễ. Đây là vị trí quan trọng, cần sự thông thoáng, trang nghiêm. Vì vậy, lọ hoa nên đặt lệch sang một bên, không che bát hương, bài vị, di ảnh hoặc các vật phẩm thờ chính.

Một lưu ý khác là không đặt lọ hoa sát mép bàn thờ. Lọ hoa có nước, nếu đặt chênh vênh dễ bị va chạm, rơi vỡ khi lau dọn hoặc thắp hương. Với bàn thờ treo tường, gia chủ càng cần chọn lọ nhỏ, đế vững, cắm hoa gọn để tránh mất an toàn.

Với nhà chỉ đặt 1 lọ hoa, kích thước lọ càng cần được cân nhắc. Lọ quá lớn có thể khiến bàn thờ bị lệch, nặng một bên; lọ quá nhỏ lại tạo cảm giác lọt thỏm. Gia chủ nên chọn lọ tương xứng với chiều ngang, chiều sâu của bàn thờ, ưu tiên kiểu dáng gọn, chắc, dễ vệ sinh.

Gia chủ cũng không nên vì chỉ có 1 lọ mà cắm quá nhiều hoa cho “đầy đặn”. Bình hoa quá rậm, quá xòe có thể làm bàn thờ rối mắt, dễ rụng cánh, rụng lá xuống bát hương hoặc mâm lễ. Nếu dùng nhiều màu hoa, cũng nên tiết chế.