Mới đây, Ủy ban châu Âu (EC) cho biết đường ống Adria chạy qua Croatia là lựa chọn khả thi nhất để bảo đảm nguồn dầu cho Hungary và Slovakia trong thời gian đường ống Druzhba bị gián đoạn.
Kết luận được đưa ra sau cuộc họp khẩn cấp giữa các chuyên gia kỹ thuật của toàn bộ 27 nước thành viên. Cuộc họp diễn ra nhằm tháo gỡ cuộc khủng hoảng do Hungary phủ quyết gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine và vòng trừng phạt mới với Nga.
Theo nhà vận hành JANAF, tuyến Adria hiện là “trung tâm năng lượng chiến lược của EU và là tuyến cung cấp dầu thô an toàn duy nhất cho Trung Âu”. Ngoài ra, đây cũng là đường ống đủ sức đáp ứng toàn bộ nhu cầu của 2 nhà máy lọc dầu tại Hungary và Slovakia, đạt 5,75 triệu tấn và 4,66 triệu tấn mỗi năm.
EC cũng xác nhận tại cuộc họp rằng Croatia hiện đã vận chuyển dầu không phải của Nga qua Adria sang Hungary và Slovakia. Tuyến này hoàn toàn có thể đảm nhiệm vai trò thay thế trong ngắn hạn. Vấn đề còn lại là Budapest và Bratislava đều muốn tiếp tục nhận dầu Nga giá rẻ thông qua hợp đồng dài hạn với Druzhba.
Croatia hiện đang xem xét khả năng tiếp nhận dầu Nga tại cảng của mình dưới khuôn khổ trừng phạt EU và Mỹ, nhưng chưa có quyết định nào được đưa ra.
Druzhba, đường ống từ thời Liên Xô, đã bị phá hỏng nghiêm trọng trong một cuộc tấn công ngày 27/1 mà Kyiv quy trách nhiệm cho Nga. Kể từ đó, hai quốc gia không giáp biển là Hungary và Slovakia đã kích hoạt kho dự trữ dầu khẩn cấp, đồng thời cáo buộc Ukraine cố tình trì hoãn sửa chữa nhằm “gây sức ép chính trị”.
Hungary thậm chí tung ra “đòn kép”, tuyên bố ngừng xuất khẩu diesel sang Ukraine và phủ quyết cả gói vay 90 tỷ euro lẫn gói trừng phạt thứ 20 của EU. Thủ tướng Viktor Orbán còn tuyên bố sẽ triển khai binh sĩ bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng và thiết lập “vùng cấm drone” gần biên giới Ukraine.
Slovakia cũng hành động tương tự khi cắt điện khẩn cấp cho Ukraine, đồng thời chỉ trích Kyiv cản trở đại sứ Slovakia tiếp cận điểm hư hại của đường ống.
Trong bối cảnh đó, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy khẳng định không thể cam kết thời gian sửa chữa khi mỗi nỗ lực “đều có thể bị Nga tấn công ngay lập tức”.
Ukraine không tham dự cuộc họp của EU nhưng gửi tài liệu khẳng định nước này “đang tiến hành sửa chữa trong điều kiện bị đe dọa tấn công mỗi ngày” và bác bỏ “các tối hậu thư và áp lực chính trị” từ Hungary và Slovakia.
Kyiv nhấn mạnh sẵn sàng khôi phục trung chuyển dầu “càng sớm càng tốt trong khuôn khổ pháp lý hiện hành”.
Cuộc đối đầu giữa ba bên, EC, Ukraine và Hungary, diễn ra ngay trước bầu cử quốc hội Hungary ngày 12/4, thời điểm ông Orbán đang tụt hậu trong các cuộc thăm dò. Lập trường cứng rắn với Kiev và Brussels trở thành trọng tâm trong chiến dịch tranh cử của ông.
EC hiện rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan, khi vừa phải đảm bảo an ninh năng lượng cho các nước thành viên, vừa phải giải ngân nhanh khoản vay khẩn cấp mà Ukraine có thể cần ngay từ tháng 4.
Các quan chức EU bày tỏ sự cảm thông với Ukraine, thừa nhận việc sửa chữa Druzhba trong mùa đông băng giá và giữa bom đạn gần như bất khả thi. Tuy nhiên, họ cũng hy vọng sự thực dụng sẽ thắng thế để đường ống được khôi phục và gói vay 90 tỷ euro được thông qua.
Theo Euronews