"Rãnh tử thần" Kursk: Trận đấu tăng đẫm máu nhất lịch sử chiến tranh

Trang Ly |

"Rãnh tử thần" Kursk: Trận đấu tăng đẫm máu nhất lịch sử chiến tranh
"Rãnh tử thần" Kursk: Trận đấu tăng đẫm máu nhất lịch sử chiến tranh
Hình minh họa.

Với tổng 1.200 xe tăng và pháo chống tăng tự hành tham chiến, "rãnh tử thần" Kursk là trận đấu tăng lớn nhất và đẫm máu nhất lịch sử chiến tranh.

Chiến dịch 50 ngày đêm giữa Hồng quân Liên Xô và quân đội phát xít Đức

Sau thất bại ở Stalingrad vào mùa đông 1942-1943, ngày 4/7/1943, quân Đức tổ chức Chiến dịch Citadel tấn công toàn lực vào phía Đông.

Trận vòng cung Kursk (lịch sử Nga gọi là Chiến dịch phòng ngự - phản công Kursk), đỉnh điểm của Chiến dịch Citadel, là một trong những chiến dịch lớn nhất trên chiến trường Xô-Đức trong Thế chiến thứ hai.


Hình ảnh phục dựng về Trận Vòng cung Kursk đầy máu lửa.

Hình ảnh phục dựng về Trận Vòng cung Kursk đầy máu lửa.

Cuộc đối đầu giữa Hồng quân Liên Xô và quân đội của Đức quốc xã kéo dài 50 ngày đêm, từ ngày 5/7 đến 23/8/1943 xảy ra giữa quân đội Liên Xô và quân đội Đức Quốc xã tại vùng đồng bằng giữa các thành phố Kursk, Oryol, Belgorod và Kharkov (Liên Xô).

Trong chiến dịch này, có trận đánh nổi tiếng là trận đấu xe tăng lớn nhất trong lịch sử các cuộc chiến tranh, bắt đầu từ ngày 10/7 tại Pokrovka và lên đến đến đỉnh điểm là ngày 12/7 tại cánh đồng Prokhorovka, phía Nam của “Vòng cung Kursk”.


Hướng tiến quân của quân Đức trong Trận Vòng cung Kursk.

Hướng tiến quân của quân Đức trong Trận Vòng cung Kursk.

Chỉ trong vòng 72 giờ, hai bên đã tung vào trận đánh những binh đoàn xe tăng hùng mạnh nhất với tổng số lên đến trên 1.200 xe tăng và pháo chống tăng tự hành tại khu vực mà nhiều người gọi là "rãnh tử thần".

Số binh lực được trang bị dày đặc nhất trong lịch sử chiến tranh

Mùa hè năm 1943, Cụm tập đoàn quân Trung tâm, quân đội Đức Quốc xã đã tạo được một vùng lõm ăn sâu vào tuyến phòng thủ của quân đội Liên Xô ở phía Bắc Kursk đến 70km.

Cách thành phố Kursk khoảng 100 km về phía Nam, Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) chiếm đóng Kharkov - Belgorod và cũng tạo nên một vùng lõm thứ hai.

Giữa hai vùng lõm này là Kursk, một trận tuyến hình cánh cung nhô về phía quân Đức có tổng chiều dài trên 500 km.

Nhằm nhanh chóng lập lại thế trận trên chiến trường, sau một thời gian tích cực chuẩn bị, quân đội Đức quyết định tập trung tối đa lực lượng xe tăng, xe thiết giáp để chuẩn bị tấn công Hồng quân Liên Xô trên một trận tuyến chỉ có 500 km ở phía trước và hai bên vòng cung Kursk.


Tổng số binh lực của hai bên tham chiến tại Trận Vòng cung Kursk.

Tổng số binh lực của hai bên tham chiến tại "Trận Vòng cung Kursk".

Tổng số binh lực mà quân đội Đức huy động lớn chưa từng có: Khoảng 950.000 quân, 2.928 xe tăng, 9.467 pháo (không kể pháo dưới 45 mm) và hơn 2.200 máy bay.

Số binh lực này chiếm 17% số sư đoàn bộ binh, 70% số sư đoàn xe tăng, 30% số sư đoàn cơ giới và 60% số máy bay của Đức trên mặt trận phía Đông.

Sau khi đánh giá về khả năng tấn công của quân Đức quốc xã vào tuyến phòng thủ Kursk, Hồng quân Liên Xô đã có những bước chuẩn bị hết sức kỹ lưỡng.

Khoảng 1,3 triệu quân được huy động, 3.600 xe tăng, 20.000 pháo cối, 2.792 máy bay được tăng cường, chiếm 26% quân số và số lượng pháo cối, 35% số máy bay và 46% số xe tăng thiết giáp của Hồng quân Liên Xô.

Sự tăng cường này đã biến chiến dịch lớn "Vòng cung Kursk" trở thành một trong những khu vực được bố phòng dày đặc nhất trong lịch sử chiến tranh.

Ngoài xe tăng hạng trung T-34 được sử dụng phổ biến, mỗi quân đoàn xe tăng Liên Xô đều có từ 1 đến 2 tiểu đoàn được trang bị xe tăng hạng nặng IS-1 có tính năng không thua kém xe tăng “Tiger I” của Đức.

72 giờ đẫm lửa tại "Rãnh tử thần"

Ngày 10/7/1943, trận đấu xe tăng lớn nhất trong lịch sử chiến tranh thế giới đã mở màn và kéo dài suốt 3 ngày trên cánh đồng Prokhorovka ở phía Nam của “Vòng cung Kursk”.

Trong ba ngày, hai bên đã tung vào trận đánh những binh đoàn xe tăng hùng mạnh nhất với tổng số lên đến trên 1.200 xe tăng và pháo chống tăng tự hành.


Hình ảnh hiếm hoi trong trận chiến.

Hình ảnh hiếm hoi trong trận chiến.

Chặn đánh hai quân đoàn xe tăng hùng mạnh gồm hơn 500 chiếc của quân đội Đức Quốc xã là Quân đoàn xe tăng cận vệ 5, với vỏn vẹn 135 xe tăng các loại.

Trước chiến thuật “đánh giáp lá cà”, “một đổi một” của Quân đoàn xe tăng cận vệ 5, hai quân đoàn xe tăng 48 và 2 SS đã bị mất tới gần 100 xe tăng.

Sau đó, Hồng quân Liên Xô đã tung vào trận Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 5 còn nguyên vẹn với khoảng 500 xe tăng, trong đó có 118 xe tăng IS-1 của Quân đoàn xe tăng 10.

Các xe tăng IS-1 lần lượt hạ từng chiếc “Tiger I” của Đức bằng pháo nòng dài 85 mm từ cự ly 1.000 m. Pháo 88 mm của Tiger I bất lực trước vỏ thép dày từ 90 đến 120 mm của loại xe tăng này.

Ngày 12/7, xe tăng Đức phải tháo chạy, sau khi bị mất 320 xe tăng.


Hình minh họa.

Hình minh họa.

Trong trận đấu tăng lớn nhất lịch sử trên cánh đồng Prokhorovka, quân đội Liên Xô mất khoảng 400 chiếc xe tăng.

Tổng cộng, trong toàn chiến dịch Vòng cung Kursk, Hồng quân Liên Xô bị mất hơn 1.500 xe tăng và quân Đức mất khoảng 1.200 chiếc. Các sư đoàn xe tăng 3, 9, 12 (Đức) đã bị xóa sổ.

Do phải rút lui, quân Đức “mất trắng” 1.200 xe tăng, trong khi Hồng quân Liên Xô kịp thời sửa chữa được 600 xe tăng bị hư hỏng nhẹ trên chiến trường.

Đây là trận thảm bại lớn nhất của lực lượng tăng, thiết giáp Đức quốc xã.

Tối 12/7, Hitler triệu tập von Kluge và von Manstein yêu cầu ngưng chiến dịch Citadel để rút quân về đối phó với đợt tấn công của quân đồng minh vào miền Nam nước Pháp.

Ngày 16/7 quân Đức rút về vạch xuất phát, trong khi Hồng quân đã phát động đợt phản công quy mô lớn nhằm chiếm ưu thế trên mặt trận phía Đông.


Hình phục dựng xe tăng T-34 của Hồng quân Liên Xô.

Hình phục dựng xe tăng T-34 của Hồng quân Liên Xô.

Lần đầu tiên, một đợt tấn quy mô lớn chưa từng có của Đức phải dừng lại trước khi đạt được sự đột phá.

Tổn thất cuối cùng của hai bên sau chiến dịch "Vòng cung Kursk"

Theo số liệu của nhà sử học Grigoriy Krivosheyev, trong trận Vòng cung Kursk, 429.890 chiến sĩ Hồng quân hy sinh, tổng số quân hy sinh và thương vong lên đến 685.456 người.

Tổn thất về trang thiết bị vũ khí rất lớn, 1.614 xe tăng bị phá hủy trong tổng số 3.600 chiếc tham chiến. 2.349 khẩu pháo các loại bị phá hủy, 1.116 máy bay bị bắn rơi.

Các số liệu về tổn thất của quân Đức không rõ ràng. Theo nhà sử học Karl-Heinz Frieser, khoảng 198.000 binh lính thiệt mạng hoặc bị thương, 760 xe tăng bị phá hủy, 524 máy bay bị bắn rơi.

Sai lầm "chết người" của phát xít Đức

Đâu là "gót chân Asin" của quân đội Đức khiến Hitler và đồng đảng phải nhận thất bại đắng cay trong trận chiến lịch sử này?

Đây là câu trả lời.

Để tăng cường sức chiến đấu cho quân đội, nền công nghiệp chiến tranh của Đức tìm cách nâng cấp vũ khí, cải tiến phương tiện chiến tranh.

Trong các sư đoàn xe tăng, cơ giới Đức trên chiến trường Xô-Đức đã xuất hiện các loại xe tăng hạng nặng “Tiger” (cọp), “Panther” (báo đen) và pháo tự hành “Elefant” (voi). Tất cả đều thuộc loại hiện đại nhất.

Thế nhưng, ngay từ mùa hè năm 1942, bộ máy công nghiệp quốc phòng Đức đã bại trận, nếu xét về lĩnh vực sản xuất xe tăng, xe thiết giáp.

Sau khi tấn công Liên Xô theo “Kế hoạch Barbarosa” năm 1941, Bộ Tổng tham mưu quân đội Đức quốc xã đã nhanh chóng nhận ra rằng các xe tăng kiểu III và IV của họ bị lép vế trước xe tăng T-34 của Hồng quân Liên Xô.

Tháng 6/1941, hai tập đoàn công nghiệp Đức đã bắt tay nghiên cứu chế tạo loại xe tăng hạng nặng mới với số thứ tự VI và mang tên “Tiger” (con cọp) và đã mắc sai lầm nghiêm trong khâu chọn hướng ưu tiên.

Cả hai tập đoàn này đều thiên về chế tạo loại xe tăng hạng nặng hiện đại để chiếm ưu thế trước xe tăng hạng trung T-34 của Liên Xô.

Cả hai mẫu thiết kế xe tăng mới của Đức quốc xã được đưa ra thử nhiệm hồi đầu năm 1942 đều được trang bị pháo 88 mm – một loại pháo gắn trên xe tăng có uy lực nhất trong Chiến tranh thế giới thứ hai.


Hình ảnh phục dựng xe tăng Tiger King của Đức.

Hình ảnh phục dựng xe tăng Tiger King của Đức.

Hệ thống chuyển động của cả hai mẫu xe tăng thử nghiệm này phức tạp hơn nhiều so với hệ thống chuyển động của xe tăng T-34 vốn dựa theo thiết kế của Anh năm 1924.

Chỉ có điều người Đức đã bỏ qua một thực tế quan trọng là: Trên chiến trường, vũ khí đơn giản ít hỏng hóc còn quan trọng hơn vũ khí phức tạp hay bị trục trặc.

Thực tế đã chứng minh, trong số 4 chiếc xe tăng “Tiger” (con cọp) đầu tiên được đem ra thử lửa, có 3 chiếc bị xe tăng T-34 tiêu diệt do bị trục trặc động cơ hoặc kém cơ động vì quá cồng kềnh.

Ý nghĩa lịch sử

Kết quả của cuộc chiến tác động đến tiến trình của toàn bộ cuộc Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Bộ chỉ huy quân sự Đức Quốc xã dự tính sẽ giành lại thế thượng phong sau thất bại tại Stalingrad, nhưng ý định này đã tan thành mây khói với chiến thắng vang dội của Hồng quân Liên Xô.

Trận vòng cung Kursk là trận đánh bước ngoặt của Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại và Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Cùng với thất bại tại trận Stalingrad, thất bại tại vòng cung Kursk khiến quân Đức Quốc xã không thể gượng lại nổi và mất đi quyền chủ động chiến lược, cũng như tinh thần chiến đấu rồi đầu hàng vô điều kiện tại Berlin tháng 5/1945.

Sau trận tấn công cuối cùng của Hitler trên Mặt trận phía đông này, quân đội Đức Quốc xã đã mất hẳn quyền chủ động tấn công chiến lược và rơi vào thế phòng thủ bị động.

Mặc dù vẫn còn những tiềm lực không nhỏ nhưng nhìn chung, quân đội Đức Quốc xã chịu tổn hại to lớn và sức chiến đấu của họ đã bước vào thời kỳ suy sụp

Trận Kursk đã làm rõ cho thế giới thấy kết cục thất bại không tránh được của nước Đức phát-xít, tuy rằng khi đó họ còn đang chiếm đóng gần trọn châu Âu.

Một nhà sử học Nga cho biết, có những trường hợp, khi các cựu chiến binh Đức đến thăm lại nơi này, họ đã bật khóc trên bãi chiến trường xưa và tất cả đều coi đây là địa ngục thật sự.

Cựu Thủ tướng Anh Winston Churchill từng nói: "Trận Stalingrad là kết thúc của sự khởi đầu nhưng trận Kursk là khởi đầu của sự kết thúc".

*Bài viết tham khảo các nguồn: Historylearningsite, Worldoftanks, Wikipedia, VOV, Zing, Đất Việt

theo Trí Thức Trẻ

Đọc thêm về:

    Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email khampha@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h. Đường dây nóng: 0943 113 999

    Soha
    Trí Thức Trẻ
      Công ty Cổ phần VCCorp

      © Copyright 2010 - 2019 – Công ty Cổ phần VCCorp

      Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
      Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
      Email: btv@soha.vn
      Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
      Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân

      Liên hệ quảng cáo:
      Hotline: 0942.86.11.33
      Email: giaitrixahoi@admicro.vn
      Hỗ trợ & CSKH:
      Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
      số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
      Tel: (84 24) 7307 7979
      Fax: (84 24) 7307 7980