Đại diện của Iran tại Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) hôm chủ nhật (22/3) đã ra tín hiệu sẵn sàng hợp tác có điều kiện về an ninh hàng hải vùng Vịnh, ngay cả khi eo biển Hormuz vẫn là tâm điểm của cuộc khủng hoảng hàng hải nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ.
Ông Ali Mousavi nói với IMO rằng Tehran sẵn sàng hợp tác với cơ quan Liên Hợp Quốc để cải thiện an toàn và bảo vệ các thủy thủ ở vùng Vịnh, đồng thời khẳng định eo biển vẫn mở, nhưng chỉ dành cho các tàu không liên quan đến những gì Iran coi là kẻ thù của mình. "Ngoại giao vẫn là ưu tiên của Iran," Mousavi nói. "Tuy nhiên, việc chấm dứt hoàn toàn hành động gây hấn cũng như lòng tin và sự tín nhiệm lẫn nhau quan trọng hơn." Ông thẳng thừng đổ lỗi cho các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran là "nguồn gốc của tình hình hiện tại”.
Cuộc khủng hoảng bùng phát vào ngày 28/2, khi Hoa Kỳ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào nhiều mục tiêu quân sự của Iran. Phản ứng của Iran rất nhanh chóng và mạnh mẽ: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã phát cảnh báo qua radio VHF tới các tàu thuyền trong eo biển, tuyên bố rằng "không tàu nào được phép đi qua eo biển Hormuz".
Những cú sốc kinh tế xảy ra ngay lập tức. Giá dầu thô Brent đã vượt 100 đô la một thùng vào ngày 8/3 lần đầu tiên sau bốn năm, đạt đỉnh điểm ở mức 126 đô la một thùng. Việc đóng cửa eo biển Hormuz được mô tả là sự gián đoạn lớn nhất đối với nguồn cung năng lượng kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng những năm 1970.
Sau đó, Iran đã rút lại quyết định đóng cửa hoàn toàn, nhưng chỉ một cách có chọn lọc. Vào ngày 5/3, IRGC tuyên bố rằng Iran sẽ chỉ đóng cửa eo biển đối với các tàu của Mỹ, Israel và các đồng minh phương Tây của họ.
Đối với những tàu khác, việc đi qua đã trở nên khả thi, nhưng với một cái giá nhất định. Iran đã tạo ra hành lang vận chuyển riêng của mình, dẫn các tàu được phê duyệt đi qua một kênh hẹp trong vùng biển Iran giữa các đảo Qeshm và Larak. Trong ít nhất một trường hợp được xác định, một chủ tàu đã trả 2 triệu đô la để được cấp phép đi qua.
Các quốc gia bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Iraq, Malaysia và Nhật Bản đã tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp với Tehran để thảo luận về các thỏa thuận đi lại. Iran đã ra tín hiệu sẵn sàng đàm phán từng tàu một, yêu cầu giấy tờ và cho phép kiểm tra trực quan các tàu khi chúng đi qua luồng hàng hải được kiểm soát.
IMO đã triệu tập một phiên họp bất thường của Hội đồng vào ngày 18-19/3 để xem xét các diễn biến trong khu vực. Hội đồng đã mạnh mẽ lên án các mối đe dọa và tấn công nhằm vào các tàu thương mại và kêu gọi một cách tiếp cận quốc tế phối hợp để đảm bảo an toàn hàng hải.
IMO kêu gọi thiết lập một khuôn khổ hàng hải an toàn, như một biện pháp tạm thời và khẩn cấp, để tạo điều kiện thuận lợi cho việc sơ tán an toàn các tàu thương mại hiện đang bị mắc kẹt trong khu vực Vịnh.
Theo Economic Times
