Động thái khẩn cấp lớn nhất lịch sử
Hãng tin CNN đưa tin, vào ngày 11/3, hơn 30 quốc gia thành viên của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã nhất trí về việc tung 400 triệu thùng dầu vào thị trường toàn cầu – đây là đợt tung dầu dự trữ khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử – trong một động thái quyết liệt nhằm củng cố nguồn cung dầu thô và kiềm chế sự tăng vọt giá cả do xung đột ở Trung Đông gây ra.
“Các nước thành viên IEA sẽ cung cấp 400 triệu thùng dầu… cho thị trường để bù đắp nguồn cung bị mất do việc đóng cửa eo biển Hormuz”, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cho biết trong một chương trình phát sóng trực tiếp.
“Đây là một hành động quan trọng nhằm giảm thiểu tác động tức thời của sự gián đoạn trên thị trường. Nhưng, cần phải nói rõ, điều quan trọng nhất để khôi phục dòng chảy ổn định của dầu mỏ và khí đốt (tự nhiên) là việc nối lại hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz”, ông Birol nói thêm.
Lượng dầu kỷ lục này vượt xa 182 triệu thùng dầu mà các quốc gia đã đưa ra thị trường trong hai đợt vào năm 2022 khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine. Mỹ, một thành viên của IEA, sau đó đã bán thêm 180 triệu thùng từ Kho dự trữ dầu chiến lược của mình trong vòng sáu tháng năm đó.
Iran đã gần như đóng cửa eo biển Hormuz, nơi các tàu chở dầu vận chuyển 20% lượng dầu của thế giới thường đi qua. Ảnh: Reuters
Mặc dù lượng dầu được thỏa thuận giải phóng lần này có quy mô đáng kể, động thái này có thể không giúp bù đắp được cú sốc lớn hơn nữa về nguồn cung dầu do việc gần như đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng một phần năm sản lượng dầu toàn cầu hàng ngày nhưng hiện không thể đi qua đối với tàu chở dầu do lo ngại về an toàn.
Tình trạng gần như phong tỏa này đồng nghĩa với việc khoảng 15 triệu thùng dầu thô và 5 triệu thùng sản phẩm dầu mỏ khác bị chặn không cho xuất khẩu ra thị trường toàn cầu mỗi ngày, theo Birol. Nói cách khác, 400 triệu thùng dầu thô sẽ được tiêu thụ hết chỉ trong 26 ngày.
Điều đó sẽ không đủ để bù đắp cho nguồn cung bị thiếu hụt và khiến "có rất ít lựa chọn để kiềm chế giá cả", Amrita Sen, người sáng lập công ty nghiên cứu thị trường Energy Aspects, viết trong một bản ghi chú.
Thực tế, thông báo của IEA hầu như không làm giảm giá dầu.
Giá dầu Brent, chuẩn mực dầu mỏ toàn cầu, đã tăng 4% lên khoảng 91 đô la một thùng sau khi ông Birol phát biểu. Giá dầu WTI, chuẩn mực của Mỹ, cũng tăng với biên độ tương tự, giao dịch quanh mức 87 đô la một thùng.
Cũng chưa rõ việc giải phóng dự trữ dầu mỏ sẽ giúp giảm giá nhiên liệu bán lẻ đến mức nào. Theo ước tính của Bộ Tài chính Mỹ , việc giải phóng dự trữ dầu mỏ của Mỹ và quốc tế trong năm 2022 chỉ làm giảm khoảng 17-42 cent/gallon xăng tại Mỹ.
Để dễ hình dung, theo Hiệp hội Ô tô Mỹ, giá xăng trung bình tại Mỹ đã tăng 60 cent lên 3,58 đô la một gallon kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2.
Cú sốc dầu mỏ tạm lùi trong 26 ngày
Việc giải phóng trữ lượng dầu mỏ sẽ chỉ là "một biện pháp tạm thời, và chỉ có việc giảm leo thang quân sự mới có thể khiến giá dầu thô giảm xuống mức thấp bền vững", Francesco Pesole, chiến lược gia tại ngân hàng ING của Hà Lan, viết trong một bản ghi chú.
Tuy nhiên, triển vọng mở lại eo biển Hormuz quan trọng dường như ngày càng xa vời hơn, khi Iran hiện đang rải thủy lôi tại tuyến đường thủy trọng yếu này, hai nguồn tin thân cận với báo cáo tình báo của Mỹ cho biết với CNN. Mặc dù việc rải thủy lôi chưa lan rộng, nhưng Iran được cho là đang sở hữu khoảng 6.000 quả thủy lôi, theo một báo cáo của Quốc hội Mỹ được công bố năm ngoái.
Ben Emons, giám đốc đầu tư tại FedWatch Advisors, viết trong một bản ghi chú: "Thành công của Iran trong việc rải thủy lôi ở eo biển đã đẩy cuộc khủng hoảng lên một tầm cao mới."
“Với sự thay đổi chiến dịch quân sự mạnh mẽ, sự kìm kẹp của Iran đối với eo biển sẽ càng gia tăng khi nước này tăng cường sử dụng thủy lôi. Đó là lý do tại sao thị trường dầu mỏ coi việc IEA thả 400 triệu thùng dầu chỉ như một khẩu súng nước chứ không phải một khẩu súng bazooka”, ông nói thêm.
Giá dầu đã biến động mạnh trong 48 giờ qua. Hôm 9/3, cả dầu Brent và WTI đều tăng vọt lên trên 100 đô la một thùng lần đầu tiên sau gần bốn năm, nhưng lại giảm mạnh vào ngày hôm sau. Giá dầu Brent chốt phiên 10/3 giảm hơn 11% so với giá đóng cửa ngày hôm trước, xuống còn 87,80 đô la một thùng – mức giảm mạnh nhất trong một ngày kể từ tháng 3/2022.
Sự sụt giảm đó chủ yếu là do những bình luận trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng xung đột sẽ kết thúc "rất sớm", cũng như thông báo của Saudi Aramco, nhà sản xuất dầu hàng đầu thế giới, về việc sẽ tăng cường vận chuyển dầu thô qua đường ống đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ, cho phép họ khôi phục 70% lượng dầu vận chuyển thông thường.
Theo truyền thông nhà nước, Iran tuyên bố vào sáng sớm 11/3 rằng họ đã phát động "chiến dịch dữ dội và quy mô lớn nhất" kể từ khi xung đột bắt đầu, trong khi Israel thông báo về một đợt tấn công bổ sung nhằm vào Tehran.
Cũng trong ngày 11/3, ba tàu được cho là đã bị trúng vật thể lạ gần eo biển Hormuz, theo cơ quan hàng hải của Anh.
Việc tuyến đường thủy gần như bị phong tỏa đã khiến giá dầu thô tăng vọt, với giá dầu Brent vẫn cao hơn khoảng 23% so với mức 73 đô la trước khi xung đột bắt đầu. Giá dầu WTI cũng cao hơn khoảng 28%.