Israel ngày 17-3 tuyên bố đã tiêu diệt hai nhân vật cấp cao trong bộ máy an ninh Iran, gồm ông Ali Larijani – Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao – và ông Gholamreza Soleimani, chỉ huy lực lượng bán quân sự Basij.
Theo Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz, ông Larijani đã bị loại bỏ trong một cuộc tấn công. Nếu được xác nhận, đây sẽ là một trong những vụ ám sát cấp cao nhất nhằm vào giới lãnh đạo Iran kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2.
Nhân vật then chốt của an ninh – chính trị Iran
Ông Ali Larijani, 67 tuổi, là một trong những gương mặt có ảnh hưởng lớn trong hệ thống chính trị Iran thời gian gần đây.
Ông từng giữ nhiều vị trí quan trọng như Chủ tịch Quốc hội Iran trong 12 năm, trưởng đoàn đàm phán hạt nhân, lãnh đạo đài truyền hình nhà nước và cố vấn thân cận của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei.
Ông Ali Larijani – Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran. Ảnh: AP
Sau giai đoạn xung đột với Israel, ông Larijani trở lại trung tâm quyền lực khi đảm nhiệm vai trò đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao – cơ quan được xem là đầu não hoạch định chiến lược an ninh của Iran.
Ông cũng có mối liên hệ lâu dài với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), từng tham gia chỉ huy trong chiến tranh Iran - Iraq thập niên 1980. Xuất thân từ gia đình có thế lực, em trai ông là một giáo sĩ cấp cao từng đứng đầu ngành tư pháp Iran.
Trong thời gian gần đây, ông thường xuyên có những phát ngôn cứng rắn nhắm vào Mỹ và phương Tây, đồng thời tham gia hoạch định chiến lược chiến tranh của Iran.
Theo Telegraph, Israel đánh giá vụ ám sát ông Larijani là thậm chí còn quan trọng hơn việc sát hại ông Ali Khamenei. Ông Khamenei là tư lệnh tối cao Iran song ông Larijani lại là người thực sự khiến cả hệ thống vận hành trơn tru ở nước này.
Giới phân tích nhận định ông Larijani là lãnh đạo trên thực tế của Iran kể từ tháng 6 năm ngoái và là một trong số rất ít nhà ngoại giao đúng nghĩa mà nước này có được trong nhiều thập kỷ.
Công việc chính thức của ông bao gồm quản lý luồng thông tin giữa các cơ quan, điều phối các kênh ngoại giao, kiềm chế đấu đá phe phái và thực hiện chuyển giao quyền lực có kiểm soát nhằm ngăn hệ thống bị phân mảnh thành các trung tâm quyền lực cạnh tranh.
Chỉ huy lực lượng bán quân sự
Cùng lúc, quân đội Israel cho biết đã tiêu diệt ông Gholamreza Soleimani – chỉ huy lực lượng Basij, một tổ chức bán quân sự trực thuộc IRGC chuyên đảm nhiệm an ninh nội địa.
Gholamreza Soleimani – chỉ huy lực lượng bán quân sự Basij. Ảnh: AP
Theo thông tin từ Israel, cuộc tấn công được thực hiện dựa trên tình báo chính xác, nhắm vào trung tâm Tehran. Ngoài ông Soleimani, một số chỉ huy cấp cao khác của Basij cũng được cho là đã thiệt mạng.
Ông Soleimani được bổ nhiệm làm chỉ huy Basij vào năm 2019 bởi cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei.
Dưới thời ông, lực lượng này đóng vai trò then chốt trong việc trấn áp các cuộc biểu tình chống chính phủ, đặc biệt là làn sóng biểu tình năm 2019 và các đợt bất ổn gần đây.
Vì vai trò này, ông Soleimani đã bị Mỹ, Liên minh châu Âu và Anh áp đặt các lệnh trừng phạt.
Đáng chú ý, cả hai tuyên bố từ phía Israel đến nay đều chưa được Iran xác nhận.
Truyền thông nhà nước Iran thậm chí còn đăng tải một bức thư viết tay được cho là của ông Larijani, làm dấy lên nghi vấn về việc ông vẫn còn sống.
