Giải mã 'cú bứt tốc' của Internet Việt Nam

Thứ hạng mới đưa Việt Nam vượt qua một số nền kinh tế công nghệ hàng đầu. Ở bảng xếp hạng di động, Việt Nam (hạng 10) xếp trên Mỹ (hạng 12) và Trung Quốc (hạng 13). Ở bảng cố định, tốc độ 307,11 Mbps của Việt Nam cao gấp 2,4 lần mức trung vị toàn cầu, chỉ đứng sau quốc gia dẫn đầu thế giới là Singapore với 451,14 Mbps.

Để có vị trí này, Việt Nam đã đi một chặng đường dài.

Cuối năm 2015 - khi mạng 2G vẫn phổ biến và 3G mới bắt đầu triển khai - tốc độ Internet trung bình tại Việt Nam theo ghi nhận của Akamai Technologies chỉ đạt 3,8 Mbps, xếp thứ 95 trong hơn 100 thị trường được đo, gần cuối bảng xếp hạng toàn cầu. Suốt nhiều năm sau đó, trong giai đoạn khai thác 3G và 4G, tốc độ tải xuống di động Việt Nam dao động quanh ngưỡng 35-50 Mbps, xếp hạng 50-58 thế giới - gần như đứng yên.

Bước ngoặt đến khi 5G được thương mại hóa cuối năm 2024: Việt Nam lần đầu vượt lên vị trí 37 thế giới. Đà tăng sau đó diễn ra liên tục. Đến tháng 3/2025, Việt Nam lần đầu tiên lọt nhóm 20 quốc gia nhanh nhất.

Hơn một năm sau, theo bảng xếp hạng Speedtest Global Index kỳ dữ liệu tháng 7/2026 của Ookla, Internet di động Việt Nam tăng thêm 10 bậc, vươn lên vị trí thứ 10 thế giới với tốc độ tải xuống trung vị đạt 205,58 Mbps - cao gần gấp đôi mức trung vị toàn cầu 109,73 Mbps. Mạng cố định đi theo quỹ đạo tương tự, tăng một bậc lên vị trí thứ 7 toàn cầu và gần như tăng gấp đôi tốc độ chỉ sau 18 tháng.

Nói cách khác, hành trình từ vị trí gần bét bảng thời 2G/3G lên top 10 thế giới đã đi qua ba thế hệ công nghệ mạng trong khoảng một thập kỷ, nhưng phần lớn quãng đường bứt phá lại dồn vào chưa đầy hai năm kể từ khi 5G xuất hiện. Trong kỳ báo cáo tháng 7/2026, Việt Nam cũng là thị trường có mức cải thiện thứ hạng mạnh nhất thế giới, trong khi phần lớn các quốc gia khác gần như giữ nguyên vị trí.

Đằng sau các con số đo tốc độ là khối lượng hạ tầng được dựng lên trong thời gian ngắn. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, vùng phủ 5G tại Việt Nam tăng từ 0,93% dân số năm 2023 lên 90,2% năm 2025, số trạm 5G tăng từ 184 trạm lên hơn 30.000 trạm. Đến tháng 3/2026, hạ tầng 4G phủ sóng 99,48% dân số, tạo lớp nền cho toàn bộ quá trình nâng cấp. Cả nước có 22,41 triệu thuê bao 5G, cho thấy công nghệ này đã bước qua giai đoạn thử nghiệm để đi vào phổ cập.

Trong bức tranh đó, Viettel giữ vai trò lực lượng triển khai lớn nhất. Ngày 15/10/2024, Viettel khai trương mạng 5G thương mại đầu tiên tại Việt Nam với 6.500 trạm phát sóng. Riêng năm 2025, tập đoàn lắp đặt mới 23.500 trạm, nâng tổng số trạm đưa vào vận hành lên 30.000, đạt 90% vùng phủ ngoài trời và 70% vùng phủ trong nhà trên phạm vi toàn quốc - khối lượng triển khai đưa Viettel vào nhóm 15 nhà mạng có số trạm 5G lớn nhất thế giới trong năm 2025.

Ngày 15/9/2026, các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam chính thức dừng phát sóng mạng 2G trên phạm vi toàn quốc. Băng tần từng được khai thác cho 2G giờ được tận dụng cho công nghệ 4G và 5G. Đây là bệ đỡ để tốc độ Internet tại Việt Nam tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Có thể nhìn thấy trước viễn cảnh này bởi dải tần thấp 900 MHz sở hữu đặc tính vật lý riêng của sóng vô tuyến: sóng đi xa và xuyên vật cản. Tại nông thôn, một trạm 900 MHz có thể phủ bán kính 5-10 km, rộng hơn nhiều lần các dải tần cao. Tại đô thị đông dân, một trạm 900 MHz có thể đưa sóng xuyên tầng hầm, thang máy hay các phòng nằm sâu trong tòa nhà cao tầng.

Với khối băng tần mới, Viettel sở hữu đầy đủ ba lớp tần số: lớp thấp gồm 700 MHz và 900 MHz cho vùng phủ rộng, lớp trung và cao cho dung lượng tại khu vực đông người dùng, cho phép dùng đúng dải tần cho đúng địa hình.

Sau khi đưa vào khai thác, mạng Viettel dự kiến tăng tốc độ Internet thêm 10%, đồng thời mở rộng vùng phủ tại nông thôn, miền núi và hải đảo theo hướng tiết kiệm chi phí. Trên nền hạ tầng và tần số đã có, Viettel đặt mục tiêu cho năm 2026 là khoảng 50.000 vị trí trạm 5G với vùng phủ rộng đạt 97% dân số.

Mục tiêu này nằm trong lộ trình chung của ngành. Theo Cục Viễn thông, riêng năm 2026, tốc độ di động cần đạt 170 Mbps, cố định 300 Mbps, 99% dân số được phủ sóng 5G và 40% người dân truy cập được băng rộng 1 Gbps. Xa hơn, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030 mạng 5G phủ sóng toàn quốc trên nền hạ tầng băng thông siêu rộng.

Tốc độ Internet giờ đây được nhìn nhận như chỉ số phản ánh năng lực cạnh tranh số của cả nền kinh tế, là hạ tầng nền tảng cho nhà máy thông minh, y tế từ xa, trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật. Vị trí thứ 10 thế giới vì vậy mang ý nghĩa vượt ra ngoài một con số xếp hạng: đó là điều kiện đầu vào cho lớp dịch vụ số mà Việt Nam đang đặt mục tiêu cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.

Điều quan trọng nhất: cú bứt tốc này của Internet Việt Nam vẫn chưa dừng lại.