(Ảnh minh họa)
Các quan chức EU tại Brussels (Bỉ) cảnh báo lệnh cấm xuất khẩu diesel của Mỹ có thể gây sức ép lên thị trường năng lượng EU, vốn đã chịu căng thẳng do nguồn cung từ Nga giảm vì các lệnh trừng phạt và dòng chảy từ Trung Đông bị gián đoạn.
Người phát ngôn Ủy ban châu Âu Olof Gill nói với Politico hôm 24/9, rằng EU lo ngại trước những thông tin cho rằng Mỹ có thể ngừng xuất khẩu diesel trong 90 ngày, cảnh báo bất kỳ sự gián đoạn nào “sẽ có nguy cơ tác động tiêu cực đến cả 2 bên”.
Theo dữ liệu của chính phủ, Mỹ đã cung cấp khoảng 1/3 lượng diesel nhập khẩu của châu Âu trong năm nay, trong đó tỷ trọng này tăng lên khoảng 1/2 trong tháng 8. Giá nhiên liệu tại các trạm xăng đã đạt mức cao kỷ lục ở Đức và Hà Lan.
Người phát ngôn Ủy ban châu Âu (EC) Anna-Kaisa Itkonen cho biết, EC đang “theo dõi rất, rất sát” thị trường và tình hình an ninh nguồn cung, đồng thời lưu ý Mỹ là “nhà cung cấp lớn” cả diesel và khí tự nhiên hóa lỏng, nằm trong “chiến lược đa dạng hóa kể từ năm 2022” của khối.
Hôm 22/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump ủng hộ ý tưởng hạn chế xuất khẩu diesel, khi giá diesel tại Mỹ đạt mức kỷ lục 6,52USD/gallon (1,72USD/lít).
“Tôi đã nói rằng hãy ngừng đưa diesel ra ngoài”, ông Trump nói với các phóng viên trước cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Vladimir Zelensky.
Ông Trump cũng nhiều lần thúc giục ông Zelensky ngừng các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga, cho rằng những cuộc tấn công này đang góp phần gây ra tình trạng thiếu diesel trên toàn cầu.
Vấn đề này được đưa ra trong cuộc đàm phán giữa Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tại New York hôm 23/9.
Theo Bộ Ngoại giao Nga, ông Lavrov cho rằng các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và cơ sở hạ tầng xuyên biên giới đang cố tình góp phần gây bất ổn cho thị trường năng lượng toàn cầu.
Nga cũng đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu nhằm ổn định thị trường trong nước. Các biện pháp này được áp dụng đến tháng 1, mặc dù các nhà sản xuất trực tiếp được phép xuất khẩu diesel, nhiên liệu hàng hải và xăng kể từ tháng 9.
Nguồn cung cũng chịu sức ép do cuộc chiến Mỹ-Israel với Iran, khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng. Đây là tuyến đường thường vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng trên toàn cầu.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, lượng diesel và xăng xuất khẩu từ khu vực Vùng Vịnh trong tháng 8 đã giảm xuống chỉ còn hơn 1/4 so với mức trước chiến tranh.
EU đã cắt giảm mạnh việc mua năng lượng của Nga kể từ khi xung đột Ukraine leo thang vào năm 2022.
Tỷ trọng khí đốt của Nga trong tổng lượng khí đốt nhập khẩu của khối đã giảm từ 45% xuống 12% năm 2025, trong khi tỷ trọng dầu mỏ giảm từ 27% xuống khoảng 2%.
Nga cho rằng quyết định cắt giảm nhập khẩu năng lượng Nga của EU là một yếu tố quan trọng dẫn đến cuộc khủng hoảng.
Đặc phái viên Điện Kremlin Kirill Dmitriev tuần trước cho biết châu Âu đang đối mặt với “cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất trong lịch sử”, đồng thời mô tả tình hình này là “do chính mình gây ra”.