Điều tra PGS trường đại học danh tiếng nhận tiền riêng từ doanh nghiệp nhằm điều chỉnh kết quả nghiên cứu

Đại học Utrecht (Hà Lan) đang tiến hành điều tra những xung đột lợi ích tại khoa Dược lý học. Cuộc điều tra được thực hiện sau khi có thông tin cho thấy Phó giáo sư Joris Verster từng trực tiếp nhận tiền từ Red Bull và Sen-Jam Pharmaceuticals để thực hiện các nghiên cứu được công bố dưới danh nghĩa của trường.

Phó giáo sư Joris Verster cũng từng sở hữu cổ phần tại Sen-Jam (công ty đang phát triển thuốc chống say rượu) và công bố những kết quả nghiên cứu được cho là có lợi cho cả hai công ty.

Đại học Utrecht cho biết nhà trường trước đó chưa nắm đầy đủ thông tin về mối quan hệ giữa ông Verster và hai doanh nghiệp. Vì vậy, ngoài việc xem xét các hoạt động của cá nhân vị giảng viên này, trường còn mở rộng điều tra đối với toàn bộ khoa Dược học nhằm đánh giá môi trường nghiên cứu và quy trình kiểm soát chất lượng.

Nhận tiền cá nhân nhưng ghi tên nhà trường

Theo điều tra, ông Verster nhiều lần nhận tiền trực tiếp từ Red Bull và Sen-Jam để thực hiện các nghiên cứu khoa học cá nhân, nhưng luôn thêm tên Đại học Utrecht. Kết quả nghiên cứu phần lớn có lợi cho những doanh nghiệp trả tiền cho ông.

Ông Verster đang tham gia quảng bá một loại thuốc chống say rượu do công ty phát triển. Điều này khiến ông có lợi ích tài chính trực tiếp nếu sản phẩm được thương mại hóa thành công.

Phó giáo sư Verster khẳng định mình luôn công khai các công việc bên ngoài trường. “Tôi là chuyên gia tư vấn cho nhiều công ty và luôn nêu rõ điều đó trong các công trình nghiên cứu, ngay cả khi vai trò của tôi rất nhỏ. Tôi đã thông báo với Đại học Utrecht về công việc tư vấn và được trường chấp thuận”, ông nói.

Đại học Utrecht xác nhận ông Verster được phép làm tư vấn bên ngoài. Tuy nhiên, trường cho biết quy mô các hoạt động này nằm ngoài phạm vi theo dõi của nhà trường.

Theo quy định, giảng viên phải công khai mọi nguy cơ xung đột lợi ích từ các công việc bên ngoài. Đại học Utrecht cho rằng điều này “chưa được thực hiện hoặc chưa được thực hiện đầy đủ” trong trường hợp của Verster. Vì vậy, trường đang mở rộng điều tra đối với toàn bộ khoa Dược học.

Giáo sư Rob van Eijbergen, chuyên gia về liêm chính học thuật, cho rằng việc một nhà nghiên cứu có lợi ích tài chính trực tiếp nhưng vẫn thực hiện nghiên cứu về sản phẩm liên quan là không phù hợp.

“Không nên tiến hành nghiên cứu khi bản thân có lợi ích tài chính rõ ràng liên quan đến kết quả nghiên cứu”, ông nói.

Theo Van Eijbergen, việc ông Verster nhận tiền vào tài khoản cá nhân nhưng vẫn sử dụng danh nghĩa nhà nghiên cứu của Đại học Utrecht là “rất bất thường và đáng lo ngại”. Người đọc cần biết nhà khoa học đang thực hiện nghiên cứu với tư cách đại diện cho trường đại học hay cho doanh nghiệp.

“Nếu sử dụng danh nghĩa của trường đại học, khoản kinh phí nghiên cứu phải được chuyển cho trường, chứ không thể vào tài khoản cá nhân”, ông nói.

Thuốc chống say xe gây nhiều tranh cãi

Từ năm 2016, ông Verster làm cố vấn cho công ty dược phẩm Sen-Jam. Ông đã tiến hành nghiên cứu về một loại thuốc mà công ty đang phát triển để ngăn ngừa chứng say rượu. Loại thuốc chống say rượu này gây tranh cãi vì nó có thể khuyến khích mọi người uống nhiều rượu hơn. Verster khẳng định điều này không đúng và dẫn chứng nghiên cứu của chính ông, được Sen-Jam tài trợ.

Trong một nghiên cứu chỉ có 5 người tham gia, Verster kết luận loại thuốc này giúp “giảm đáng kể” mức độ của các triệu chứng sau khi uống rượu. Đến năm 2025, trong một bài báo khoa học khác, ông tiếp tục mô tả sản phẩm của Sen-Jam là "đầy triển vọng". Ở cuối bài nghiên cứu, Verster công khai việc ông sở hữu cổ phần tại công ty, số cổ phần này được nhận thay cho thù lao nghiên cứu.

Verster cho rằng ông có thể tách bạch công việc tại trường với hoạt động tư vấn cá nhân. Ông giải thích việc ghi mình là nhân viên Đại học Utrecht trong các tài liệu của công ty là vì “nghiên cứu về tình trạng say rượu là một phần trong hoạt động học thuật của tôi”.

Theo Verster, việc sở hữu cổ phần Sen-Jam “không phải là xung đột lợi ích”. Ông cho biết đã nghỉ ốm từ ngày 1/5 và chấm dứt mọi hoạt động nghề nghiệp, trong đó có công việc tư vấn.

Phía Sen-Jam khẳng định số cổ phần Verster được nhận không phụ thuộc vào việc kết quả nghiên cứu có lợi cho công ty hay không.

Trước đó, Verster từng gây chú ý với các nghiên cứu do Red Bull tài trợ, trong đó kết quả liên tục có lợi cho doanh nghiệp. Ông từng kết luận uống Red Bull giúp cải thiện khả năng lái xe và những người uống rượu cùng nước tăng lực có khả năng xử lý tình huống tốt hơn so với người chỉ uống rượu.

Theo NLtimes, GST.org