Trước tranh luận về đề Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026 nhắc Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk, Bộ GD&ĐT cho biết quá trình xây dựng đề đã tính đến sự khác biệt về điều kiện học tập giữa các vùng miền, đồng thời khẳng định đề không yêu cầu thí sinh ghi nhớ thành tựu của các nhân vật này.
Tại họp báo chiều nay 12/6, thông tin về công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, GS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), cho biết Hội đồng ra đề đã bàn bạc, cân nhắc kỹ lưỡng vấn đề này ngay từ quá trình xây dựng đề thi.
Cần nhìn nhận câu hỏi trong tổng thể cấu trúc đề thi. Phần nghị luận xã hội năm nay chỉ chiếm 2 điểm trong tổng số 10 điểm của bài thi Ngữ văn và đây là phần câu hỏi mang tính phân loại, nhằm phân hóa thí sinh, đánh giá khả năng tư duy, lập luận và trình bày quan điểm.
“Đề thi không yêu cầu học sinh phải ghi nhớ những thông tin chi tiết, như Steve Jobs hay các nhân vật được nhắc đến đã phát minh ra những gì, có những thành tựu cụ thể nào”, GS Nguyễn Ngọc Hà nói.
Ông cho biết khi đọc đầy đủ ngữ liệu, có thể thấy đề đã cung cấp những dữ kiện cần thiết. Ba nhân vật được đưa vào đề thi được đặt trong bối cảnh là những biểu tượng của công nghệ, đổi mới sáng tạo để gợi mở suy nghĩ cho học sinh về khát vọng phát triển đất nước và việc tạo ra những giá trị mới.
Đề Văn thi tốt nghiệp THPT 2026
Gợi ý đáp án môn Văn
Toàn cảnh họp báo.
Theo đại diện Bộ GD&ĐT, trong quá trình xây dựng đề, ban ra đề đã cân nhắc kỹ về cách sử dụng từ ngữ. Chẳng hạn, nhóm biên soạn xem xét nhiều phương án diễn đạt khác nhau để bảo đảm vừa phù hợp về mặt chuyên môn, vừa đúng với mục tiêu đánh giá năng lực của học sinh.
GS Nguyễn Ngọc Hà nhấn mạnh, môn Ngữ văn có đặc thù khác với nhiều môn học khác bởi vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật. Vì vậy, việc đánh giá không chỉ dựa vào khả năng ghi nhớ kiến thức mà còn chú trọng khả năng cảm thụ, tư duy, phân tích và lập luận của học sinh.
Điểm mới của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 là giảm tình trạng học thuộc văn mẫu. Nếu trước đây việc kiểm tra thường xoay quanh một số tác phẩm quen thuộc, khiến việc ôn luyện dễ trở thành khuôn mẫu, thì với chương trình mới, đề thi có thể sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa, gắn với những vấn đề thực tiễn của đời sống, khoa học, công nghệ và sự phát triển của đất nước.
Liên quan đến lo ngại về công tác chấm thi, GS Nguyễn Ngọc Hà cho biết Bộ GD&ĐT đã quán triệt các địa phương bảo đảm sự thống nhất, khách quan trong quá trình chấm. “ Vấn đề mở của môn Ngữ văn không có nghĩa là trả lời thế nào cũng được. Những cách tiếp cận khác nhau vẫn được chấp nhận nếu có lập luận phù hợp, chặt chẽ và đáp ứng đúng yêu cầu của đề”, GS Nguyễn Ngọc Hà nhấn mạnh.
Nếu đọc đầy đủ yêu cầu của đề, có thể thấy ba nhân vật được nêu là những tên tuổi nổi tiếng, mang tính biểu tượng trong lĩnh vực công nghệ. Cụm từ “Steve Jobs Việt Nam” được sử dụng như một phép ẩn dụ, gợi mở suy nghĩ của học sinh về những con người có khả năng tạo ra đổi mới, sáng tạo và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
Ông Hà cho biết, trong quá trình soạn thảo đề, từng câu chữ đều được nhóm tác giả cân nhắc rất kỹ, tham khảo ý kiến chuyên môn và tra cứu về cách sử dụng các khái niệm như “phát minh”, “đổi mới”, “sáng tạo” để bảo đảm phù hợp với mục tiêu đánh giá năng lực học sinh. Vì vậy, yếu tố vùng miền và sự công bằng giữa các nhóm thí sinh đã được tính đến.
Theo Bộ GD&ĐT, việc đổi mới cách ra đề và cách chấm thi hướng tới mục tiêu đánh giá đúng năng lực người học, khuyến khích tư duy độc lập và sáng tạo thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức.
Trước đó, ngay sau khi kết thúc bài thi Ngữ văn sáng 11/6, câu hỏi “Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’? ” trong phần Viết của đề thi tốt nghiệp THPT 2026 đã trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi trên các diễn đàn mạng xã hội.
Một trong những ý kiến gây chú ý nhất là băn khoăn về tính công bằng trong tiếp cận đề bài khi ngữ liệu nhắc tới Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk – những nhân vật công nghệ nổi tiếng trên thế giới. Nhiều ý kiến đặt câu hỏi: Liệu tất cả thí sinh trên cả nước, đặc biệt là học sinh ở vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận thông tin còn hạn chế, có đều biết họ là ai và hiểu đầy đủ về vai trò, đóng góp của họ để tiếp cận đề thi một cách thuận lợi?
