Việc Iran phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào căn cứ Diego Garcia đã làm dấy lên nhiều tranh luận về phạm vi và mục tiêu tiềm năng trong các đòn đáp trả của Tehran. Theo các báo cáo quốc tế, động thái này diễn ra sau khi Anh cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của mình để hỗ trợ các hoạt động quân sự nhằm vào Iran, khiến Tehran cảnh báo rằng những cơ sở liên quan có thể bị coi là mục tiêu hợp pháp.
Diễn biến mới nhất cho thấy xung đột không còn giới hạn trong khu vực Vịnh Ba Tư mà có dấu hiệu lan rộng ra các khu vực chiến lược khác, trong đó có Ấn Độ Dương. Điều này khiến nhiều chuyên gia quân sự bắt đầu xem xét các căn cứ của Anh - nơi hỗ trợ hậu cần và không quân cho các hoạt động của Mỹ, như những mục tiêu tiềm năng nếu căng thẳng tiếp tục leo thang.
Theo các nguồn tin quốc tế, Iran đã phóng hai tên lửa đạn đạo tầm trung nhằm vào đảo Diego Garcia, căn cứ quân sự quan trọng do Mỹ và Anh cùng vận hành tại Ấn Độ Dương. Đây là một trong những cơ sở quân sự chiến lược quan trọng nhất của phương Tây trong khu vực, đóng vai trò trung tâm hậu cần cho nhiều hoạt động hải quân và không quân.
Một trong hai tên lửa được cho là gặp trục trặc trên không, trong khi quả còn lại bị đánh chặn bằng tên lửa SM-3. Dù không gây thiệt hại lớn, vụ việc vẫn được xem là dấu hiệu cho thấy Iran có khả năng tấn công các mục tiêu ở khoảng cách lên tới khoảng 4.000 km.
Trước đó, Tehran đã cảnh báo rằng việc Anh cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của mình, để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran sẽ bị coi là hành động tham gia vào các hoạt động quân sự chống lại nước này. Ngoại trưởng Iran Seyyed Abbas Araghchi đã thông báo với phía London rằng, những cơ sở hỗ trợ các chiến dịch quân sự có thể trở thành mục tiêu đáp trả.
Về phía Anh, các quan chức nước này nhấn mạnh rằng việc cho phép sử dụng căn cứ chỉ nhằm mục đích hỗ trợ "tự vệ tập thể" và đảm bảo ổn định khu vực, đặc biệt là đối với tuyến vận tải năng lượng quan trọng qua eo biển Hormuz.
Một trong những cơ sở được chú ý nhiều nhất là căn cứ không quân RAF Fairford tại Gloucestershire. Đây là một trong những căn cứ quan trọng nhất tại châu Âu được Mỹ sử dụng để triển khai các máy bay ném bom chiến lược trong các nhiệm vụ tầm xa.
Sau khi Anh cho phép Mỹ sử dụng căn cứ này, RAF Fairford đã trở thành điểm xuất phát của nhiều phi đội máy bay ném bom chiến lược như B-1B Lancer và B-52H Stratofortress. Việc triển khai từ Anh giúp rút ngắn đáng kể thời gian bay tới Trung Đông so với việc xuất phát trực tiếp từ lãnh thổ Mỹ, qua đó tăng tần suất xuất kích.
Trong khi đó, Diego Garcia tiếp tục giữ vai trò trung tâm hậu cần quan trọng cho các chiến dịch tại khu vực. Căn cứ này có đường băng đủ dài để tiếp nhận các máy bay ném bom chiến lược tầm xa và cảng nước sâu cho phép tàu chiến lớn neo đậu.
Ngoài nhiệm vụ hỗ trợ không quân, Diego Garcia còn là điểm triển khai cho các tàu ngầm hạt nhân và tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường. Từ căn cứ này, các máy bay có thể thực hiện các chuyến bay dài để phóng vũ khí tầm xa ngoài phạm vi phòng không của Iran.
Mạng lưới căn cứ của Anh tại Trung Đông
Bên cạnh các cơ sở tại châu Âu và Ấn Độ Dương, Anh cũng duy trì sự hiện diện quân sự đáng kể tại Trung Đông. Những căn cứ này chủ yếu phục vụ các hoạt động hậu cần, an ninh hàng hải và hỗ trợ không quân.
Tại Bahrain, Anh vận hành Cơ sở Hỗ trợ Hải quân Vương quốc Anh, còn được gọi là HMS Jufair. Căn cứ này hỗ trợ các tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh và các nhiệm vụ rà phá thủy lôi trong khu vực Vịnh Ba Tư, với khoảng 500 nhân viên thường trực.
Ở Oman, Anh thiết lập Cơ sở Hỗ trợ Hậu cần Liên hợp tại cảng Duqm từ năm 2018. Đây là trung tâm hậu cần quan trọng phục vụ các tàu chiến lớn và các đơn vị Thủy quân lục chiến Hoàng gia. Ngoài ra, Không quân Hoàng gia Anh cũng sử dụng căn cứ không quân Al Musannah để hỗ trợ các hoạt động trong khu vực.
Tại Qatar, Anh có quyền tiếp cận căn cứ không quân Al Udeid - một cơ sở lớn do Mỹ dẫn đầu. Đây là trung tâm chỉ huy quan trọng của các chiến dịch không quân trong khu vực và cũng là nơi đặt trụ sở hoạt động của Không quân Hoàng gia Anh tại Trung Đông.
Ngoài ra, Anh còn sử dụng căn cứ không quân Al Minhad tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất để hỗ trợ các hoạt động của RAF. Căn cứ này đã được nâng cấp thành một trung tâm quân sự thường trực của Anh từ năm 2024.
Một trong những cơ sở quân sự quan trọng nhất của Anh trong khu vực là căn cứ RAF Akrotiri tại đảo Síp. Đây là trung tâm hoạt động chính của Không quân Hoàng gia Anh tại Trung Đông, nơi triển khai các máy bay chiến đấu như F-35 và Typhoon.
Akrotiri cùng với căn cứ Dhekelia là hai lãnh thổ thuộc chủ quyền của Anh tại Síp, nơi đóng quân của hàng nghìn binh sĩ. Các căn cứ này đóng vai trò quan trọng trong các chiến dịch không quân của phương Tây tại khu vực.
Ngoài những địa điểm trên, quân đội Anh còn duy trì sự hiện diện tại một số cơ sở ở Iraq, Kuwait và Saudi Arabia để hỗ trợ các nhiệm vụ huấn luyện và phối hợp với lực lượng đối tác địa phương.
Cho đến nay, chưa có căn cứ nào của Anh trong khu vực trở thành mục tiêu trực tiếp của các cuộc tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái từ Iran. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nếu căng thẳng tiếp tục gia tăng, các cơ sở đóng vai trò hỗ trợ chiến dịch quân sự có thể sẽ nằm trong danh sách mục tiêu tiềm năng.
Diễn biến tại Diego Garcia vì thế được xem là dấu hiệu cho thấy phạm vi của xung đột có thể mở rộng vượt ra ngoài Trung Đông, đồng thời làm gia tăng những lo ngại về khả năng các cơ sở quân sự của phương Tây tại nhiều khu vực khác nhau, có thể bị kéo vào vòng xoáy căng thẳng.
