Ngày 1-6, TAND TPHCM mở phiên xét xử sơ thẩm đối với Nguyễn Tiến Mãi (SN 1985; quê TPHCM), Nguyễn Thanh Tùng (SN 1991; quê Tây Ninh), Đỗ Khắc Anh Khang (SN 1996; quê TPHCM), Lương Quốc Huy Hoàng (SN 1981; quê TPHCM), Nguyễn Minh Tuấn (SN 1989; quê TPHCM) cùng về tội "Nhận hối lộ".
Các bị cáo này từng là cán bộ và cộng tác viên của Tổ Trật tự đô thị phường Phạm Ngũ Lão, quận 1 (nay thuộc phường Bến Thành), TPHCM.
Phát hiện từ đơn tố giác của người dân
Theo hồ sơ vụ án, hành vi phạm pháp của nhóm này "lộ sáng" vào ngày 15-12-2023. Thời điểm đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an quận 1 tiếp nhận đơn tố giác tội phạm của bà Bùi Thị C. Bà C. phản ánh về việc bị cáo Nguyễn Thanh Tùng – cộng tác viên tổ trật tự đô thị, thường xuyên yêu cầu bà phải nộp tiền định kỳ hàng tháng để "được yên ổn" kinh doanh, không bị xử lý vi phạm trật tự lòng lề đường.
Trong đêm 15-12-2023, các trinh sát đã tiến hành phục kích và bắt quả tang Nguyễn Thanh Tùng khi đang nhận số tiền 750.000 đồng từ bà C. tại khu vực vỉa hè Công viên 23/9. Tiếp tục mở rộng điều tra, cơ quan chức năng nhận thêm 32 đơn tố giác từ các cá nhân khác về hành vi tương tự.
Lộ diện đường dây "làm luật"
Theo cáo trạng, tổ trật tự đô thị có nhiệm vụ tham mưu, giúp việc cho Chủ tịch UBND phường trong việc kiểm tra, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm về trật tự đô thị, lòng lề đường và vệ sinh môi trường. Tuy nhiên, từ tháng 11-2021 đến tháng 12-2023, dưới sự chỉ đạo của Nguyễn Tiến Mãi (tổ phó phụ trách chung), các thành viên trong tổ đã lợi dụng quyền hạn để thực hiện hành vi nhận hối lộ từ các hộ kinh doanh trên địa bàn.
Các bị cáo tại toà
Theo đó, khi phát hiện các điểm kinh doanh vi phạm lấn chiếm lòng lề đường, thay vì lập biên bản xử lý, các thành viên sẽ tiếp cận để thỏa thuận mức tiền "chung chi" hàng tháng. Nếu các hộ kinh doanh đồng ý nộp tiền định kỳ, tổ trật tự đô thị cam kết sẽ không kiểm tra hoặc lờ đi các vi phạm.
Kết quả điều tra xác định, tổng số tiền hối lộ mà nhóm này đã nhận là hơn 518 triệu đồng. Trong đó, Nguyễn Thanh Tùng là người trực tiếp thu tiền từ 29 cá nhân với tổng số tiền hơn 470 triệu đồng. Bị cáo Đỗ Khắc Anh Khang cũng trực tiếp thỏa thuận và thu 48 triệu đồng từ nhiều cơ sở kinh doanh lớn.
Nhóm này đã áp đặt mức giá hối lộ cụ thể cho từng cơ sở để không bị nhắc nhở hay xử phạt. Sau khi thu tiền, các thành viên báo cáo chi tiết về địa điểm và số tiền thu được cho Mãi thông qua ứng dụng Zalo. Mãi sau đó sẽ soạn tin nhắn thông báo cách thức chia tiền cho từng người.
Tiền hối lộ thường được chia theo ca trực, có thời điểm mỗi thành viên được hưởng lợi 5 triệu đồng/người. Đối với các khoản thu từ nhóm của Khang, số tiền được chia theo tỷ lệ: 50% cho nhóm trực tiếp đi thu và 50% còn lại chia cho các thành viên khác trong tổ. Ngoài ra, một phần tiền được trích lại để lập "quỹ chung" phục vụ cho các hoạt động ăn uống, tiêu xài của cả nhóm.
Tại cơ quan điều tra, các bị cáo đã khai nhận toàn bộ hành vi và tự nguyện nộp lại số tiền thu lợi bất chính. Bị cáo Mãi được xác định là người chủ mưu, chỉ đạo xuyên suốt, trong khi các bị can khác đóng vai trò thực hành và giúp sức tích cực. Hành vi của các bị cáo bị truy tố theo khoản 3 Điều 354 Bộ luật Hình sự, với khung hình phạt từ 15 năm đến 20 năm tù do số tiền hối lộ nằm trong khoảng từ 500 triệu đến dưới 1 tỉ đồng.
Tại phần thủ tục phiên toà hôm nay (1-6), HĐXX thông báo bị cáo Nguyễn Minh Tuấn phải nhập viện điều trị nên không thể có mặt. Sau khi hội ý, HĐXX quyết định hoãn phiên tòa để đảm bảo quyền lợi cho bị cáo, thời gian mở lại phiên xử sẽ được ấn định và thông báo sau.
