Thêm SOHA trên Google
Đang dùng điều hòa thì mất điện, vừa bật bình nóng lạnh aptomat lại nhảy, hoặc cứ đóng aptomat lên được một lúc rồi nó tiếp tục ngắt... Đây là tình huống không hiếm gặp trong các gia đình. Nhiều người theo phản xạ sẽ lập tức gạt aptomat lên để có điện sử dụng trở lại. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này xảy ra liên tục, việc đóng đi đóng lại aptomat nhiều lần không phải cách xử lý phù hợp. Aptomat, hay thiết bị đóng cắt bảo vệ, được thiết kế để ngắt mạch khi xuất hiện một số điều kiện bất thường tùy loại thiết bị, chẳng hạn quá tải, ngắn mạch hoặc dòng điện rò. Vì vậy, khi aptomat liên tục bị nhảy, điều quan trọng là tìm nguyên nhân thay vì cố giữ cho nó ở trạng thái bật.
Việc đầu tiên: Tắt bớt thiết bị điện, không đóng aptomat liên tục
Nếu aptomat vừa nhảy, trước hết nên ngừng sử dụng các thiết bị điện công suất lớn đang hoạt động và rút phích cắm những thiết bị có thể rút an toàn. Điều hòa, bình nóng lạnh, bếp từ, ấm siêu tốc, lò vi sóng, máy sấy... là những thiết bị đáng chú ý nếu nhiều món đang được sử dụng cùng lúc. Sau đó, có thể kiểm tra xem aptomat hoặc khu vực tủ điện có dấu hiệu bất thường dễ nhận biết như mùi khét, tiếng lẹt xẹt, vết cháy sém hay không. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào như vậy, không nên tiếp tục đóng aptomat mà cần ngắt nguồn điện và gọi người có chuyên môn kiểm tra. Đặc biệt, tuyệt đối không tìm cách giữ cần gạt aptomat ở vị trí bật hoặc thay bằng aptomat có dòng định mức lớn hơn chỉ để thiết bị "không nhảy nữa". Aptomat ngắt liên tục có thể đang thực hiện đúng chức năng bảo vệ của nó.
Vì sao aptomat trong nhà cứ bật lên rồi lại nhảy?
Một nguyên nhân phổ biến là quá tải điện. Chẳng hạn, một mạch điện phải cấp nguồn đồng thời cho điều hòa, bình nóng lạnh, bếp từ cùng nhiều thiết bị khác. Khi dòng điện vượt quá khả năng mà mạch và thiết bị bảo vệ được thiết kế để chịu, aptomat có thể ngắt. Trường hợp này thường dễ nhận biết hơn nếu aptomat chỉ nhảy khi gia đình bật cùng lúc nhiều thiết bị công suất lớn và hoạt động bình thường trở lại khi giảm tải.
Tuy nhiên, quá tải không phải nguyên nhân duy nhất.
Aptomat cũng có thể ngắt do ngắn mạch. Dây dẫn, ổ cắm, phích cắm hoặc một thiết bị điện gặp sự cố có thể khiến dòng điện tăng mạnh và thiết bị bảo vệ lập tức ngắt nguồn. Với một số loại aptomat có chức năng bảo vệ dòng rò, hiện tượng ngắt còn có thể liên quan đến rò điện. Thiết bị điện bị ẩm, dây dẫn xuống cấp hoặc hư hỏng cách điện đều là những khả năng cần được kiểm tra. Bản thân aptomat sau thời gian dài sử dụng cũng có thể xuống cấp hoặc hoạt động không ổn định. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng "aptomat hỏng" rồi tự thay thiết bị mới khi chưa kiểm tra nguyên nhân phía sau.
Có thể thử xác định thiết bị gây ra sự cố như thế nào?
Trong trường hợp không có mùi khét, khói, tia lửa, dấu hiệu cháy hoặc tình trạng nguy hiểm rõ ràng, việc quan sát thời điểm aptomat nhảy có thể cung cấp một số manh mối. Ví dụ, nếu hệ thống vẫn hoạt động bình thường nhưng cứ bật bình nóng lạnh là aptomat ngắt, thiết bị hoặc mạch cấp điện cho khu vực đó cần được kiểm tra. Tương tự, nếu hiện tượng chỉ xảy ra khi bật điều hòa, máy giặt hay bếp từ, không nên tiếp tục thử bật thiết bị nhiều lần để "xem có hết không". Nếu aptomat tổng nhảy ngay cả khi các thiết bị đã được tắt hoặc rút khỏi nguồn, khả năng vấn đề nằm ở hệ thống dây dẫn, tủ điện hoặc chính thiết bị bảo vệ càng cần được tính đến. Người không có kiến thức về điện chỉ nên dừng ở việc quan sát và cô lập những thiết bị có thể thao tác an toàn. Không nên tự tháo ổ cắm, mở tủ điện, chạm vào dây dẫn hoặc đo kiểm bên trong hệ thống.
Đặc biệt cẩn thận nếu aptomat nóng hoặc có mùi khét
Một chiếc aptomat hơi ấm trong quá trình hoạt động chưa đủ để kết luận có sự cố. Nhưng nếu thiết bị nóng bất thường, xuất hiện mùi nhựa cháy, tiếng rè/lẹt xẹt, vết đổi màu hoặc khu vực tủ điện có khói, cần coi đây là dấu hiệu cảnh báo. Trong trường hợp có thể thực hiện an toàn, hãy ngắt nguồn điện chính và tránh chạm vào phần tủ điện có dấu hiệu hư hỏng. Không đổ nước hoặc sử dụng tay ướt để thao tác với thiết bị điện. Nếu có khói hoặc cháy, ưu tiên đưa mọi người ra khỏi khu vực nguy hiểm và liên hệ lực lượng cứu hỏa khi cần thiết, thay vì cố tự xử lý một đám cháy điện đang phát triển.
Khi nào nên gọi thợ điện?
Nếu aptomat chỉ ngắt một lần do gia đình bật quá nhiều thiết bị và hoạt động ổn định sau khi giảm tải, bạn có thể tiếp tục theo dõi. Nhưng khi tình trạng lặp lại nhiều lần mà chưa xác định được nguyên nhân, tốt nhất không nên tiếp tục sử dụng điện như bình thường. Thợ điện có chuyên môn có thể kiểm tra tải của từng mạch, tình trạng dây dẫn, điểm đấu nối, thiết bị điện, dòng rò cũng như khả năng hoạt động của aptomat. Nếu hệ thống điện của ngôi nhà đã sử dụng nhiều năm hoặc thường xuyên phải cấp điện cho nhiều thiết bị công suất lớn, việc kiểm tra càng cần thiết. Quan trọng nhất, aptomat liên tục bị nhảy không phải sự cố nên giải quyết bằng cách cứ ngắt lại bật. Đây là thiết bị bảo vệ hệ thống điện và người sử dụng trong những tình huống nhất định. Khi hiện tượng ngắt lặp lại, hãy giảm tải, ngừng sử dụng thiết bị nghi ngờ và tìm nguyên nhân trước khi tiếp tục sử dụng điện.
