Theo Railway Pro, ngày 6/6/2024, Uzbekistan thông báo ký kết thỏa thuận triển khai dự án đường sắt Trung Quốc – Kyrgyzstan – Uzbekistan, đánh dấu một cột mốc quan trọng sau 27 năm chuẩn bị. Thỏa thuận liên chính phủ này tạo nền tảng pháp lý vững chắc, đưa dự án từ giai đoạn ý tưởng sang hiện thực.
Đường sắt Trung Quốc – Kyrgyzstan – Uzbekistan được xem là dự án chiến lược mang tính biểu tượng, góp phần tăng cường kết nối giữa Trung Quốc và Trung Á, đồng thời thể hiện sự hợp tác chặt chẽ giữa ba quốc gia trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường.
Tuyến đường sắt bắt đầu từ Kashgar (Trung Quốc), đi qua Torugart, Makmal và Jalalabad của Kyrgyzstan trước khi đến Andijan (Uzbekistan). Trong tương lai, hành lang này còn có tiềm năng mở rộng sang Tây Á và Nam Á, qua đó tăng cường đáng kể khả năng kết nối khu vực và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Tổng chiều dài tuyến đường sắt được ước tính khoảng 523 km, trong đó 213 km nằm trên lãnh thổ Trung Quốc, 260 km thuộc Kyrgyzstan và 50 km còn lại ở Uzbekistan.
Đây là dự án có độ phức tạp kỹ thuật cao, đặc biệt tại Kyrgyzstan, nơi sẽ phải xây dựng hơn 50 đường hầm và 90 cây cầu. Tổng mức đầu tư toàn dự án được ước tính khoảng 8 tỷ USD.
Chưa đầy một tuần sau khi hoàn tất thỏa thuận, Uzbekistan tiếp tục gây chú ý khi công bố kế hoạch mua công nghệ tàu đường sắt hiện đại từ Hàn Quốc. Theo Yonhap News, ngày 14/6/2024, nhà sản xuất tàu hỏa hàng đầu Hàn Quốc Hyundai Rotem đã ký hợp đồng cung cấp tàu công nghệ cao cho Tập đoàn Đường sắt Uzbekistan.
Hợp đồng có giá trị khoảng 270 tỷ won (tương đương 195,7 triệu USD). Theo thỏa thuận, Hyundai Rotem sẽ cung cấp 6 đoàn tàu gồm 42 toa xe cho Uzbekistan. Không chỉ dừng ở việc cung cấp phương tiện, hợp đồng còn bao gồm các dịch vụ bảo trì và sửa chữa nhằm bảo đảm khả năng vận hành ổn định của hệ thống.
Cùng với hợp đồng thương mại này, Tập đoàn Đường sắt Hàn Quốc cũng ký biên bản ghi nhớ (MOU) với Tập đoàn Đường sắt Uzbekistan. Hai bên sẽ hợp tác trong các lĩnh vực vận hành, bảo trì, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực, hướng tới thúc đẩy sự phát triển của ngành đường sắt tại Uzbekistan.
Theo Railway Pro, việc sử dụng công nghệ và thiết bị đường sắt từ Trung Quốc không chỉ hỗ trợ Uzbekistan phát triển hạ tầng đường sắt mà còn bảo đảm tính tương thích với các tuyến do Trung Quốc xây dựng, qua đó phát huy lợi thế logistics. Trong khi đó, việc mua tàu từ Hàn Quốc giúp nước này tiếp cận thêm các công nghệ mới, tránh phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất. Về lâu dài, việc tiếp nhận công nghệ từ nhiều đối tác có thể tạo nền tảng để Uzbekistan từng bước nâng cao năng lực tự chủ trong lĩnh vực đường sắt.
Về công nghệ, hệ thống đường sắt Trung Quốc nổi bật nhờ mức độ tích hợp sâu các công nghệ số hiện đại như hệ thống điều khiển tàu dựa trên truyền thông (CBTC), cảm biến IoT (Internet vạn vật) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) phục vụ bảo trì dự đoán. Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng phát triển các nền tảng thông tin hành khách kỹ thuật số tiên tiến.
Hiện nay, mạng lưới đường sắt Trung Quốc không chỉ gây ấn tượng về quy mô mà còn được vận hành và giám sát bằng các hệ thống số hóa hiện đại, góp phần tối ưu hiệu quả khai thác và nâng cao độ an toàn.
Trong khi đó, công nghệ đường sắt Hàn Quốc được đánh giá cao ở thiết kế và kết cấu. Các đoàn tàu do Hàn Quốc sản xuất chú trọng khả năng vận hành êm ái, tiết kiệm năng lượng và bảo đảm an toàn, đồng thời được hỗ trợ bởi các công nghệ số tiên tiến trong điều khiển và giám sát.
Đáng chú ý, ngành đường sắt Hàn Quốc đã ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ hiện đại vào công tác quản lý nhà ga, bao gồm cảm biến IoT, công nghệ mô hình song sinh số (Digital Twin) 3D và phân tích hình ảnh bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Nhờ đó, các đơn vị vận hành có thể giám sát từ xa cơ sở vật chất, tự động phát cảnh báo khi xuất hiện rủi ro an toàn và thậm chí tự động hóa một số chức năng vận hành. Điều này giúp giảm đáng kể khối lượng công việc cho nhân sự, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác và mức độ an toàn của toàn hệ thống.