Các nguồn tin từ Nga cho biết nước này đang không ngừng đẩy mạnh nâng cấp năng lực cho dòng pháo phản lực nhiệt áp TOS — loại vũ khí được mệnh danh là các hệ thống "súng phun lửa hạng nặng". Trong bối cảnh xung đột tại Ukraine tiếp diễn, TOS đang đóng vai trò trung tâm trong các chiến dịch tiến công của quân đội Nga tại tiền tuyến.
TOS-2 Tosochka: Từ vũ khí đột kích đến hệ thống hỗ trợ hỏa lực tối tân
Một bước tiến quan trọng trong nỗ lực này là sự ra đời của hệ thống TOS-2 "Tosochka". Theo các nguồn tin nội địa, TOS-2 giờ đây không chỉ đơn thuần là vũ khí xung kích mà đã tiến hóa thành một hệ thống hỗ trợ hỏa lực tiên tiến.
Nhận định về sức mạnh của khí tài mới, Tập đoàn công nghệ quốc phòng nhà nước Rostec cho biết: “Theo quy luật, sau một loạt đạn từ hệ thống này, các đơn vị xung kích gần như không còn việc gì để làm tại mục tiêu — đơn giản là không còn kẻ thù nào đủ sức kháng cự. TOS-2 vẫn duy trì nguyên vẹn sức mạnh hủy diệt của 'người đàn anh' TOS-1 Solntsepek bánh xích.”
Phân tích sâu hơn về những ưu thế vượt trội của TOS-2, Rostec nhấn mạnh: “Thiết kế của Tosochka đã được cải tiến toàn diện: sử dụng khung gầm bánh lốp, nâng cấp hệ thống nạp đạn tự động và tối ưu hóa hệ thống điều khiển hỏa lực. Những thay đổi này giúp phương tiện vượt xa khái niệm của một 'xe phá cửa' thông thường.”
Đại diện Rostec khẳng định TOS-2 đã trở thành một hệ thống hỏa lực linh hoạt, cơ động và hiện đại, đáp ứng hoàn hảo các yêu cầu của chiến tranh công nghệ cao. Đặc biệt, hệ thống điều khiển hỏa lực mới cho phép tấn công mục tiêu với độ chính xác cực cao. Khung gầm bánh lốp giúp xe triển khai thần tốc tại các vị trí chưa chuẩn bị trước, tiếp nhận dữ liệu mục tiêu, liên lạc với sở chỉ huy, khai hỏa loạt đạn và rút lui nhanh chóng — một ưu thế vượt trội so với hệ thống TOS-1 bánh xích vốn nặng nề và kém cơ động hơn.
Hiệu quả thực chiến và khả năng cơ động tầm cao
Ra mắt lần đầu tại Lễ duyệt binh Chiến thắng tháng 5/2020, TOS-2 được đặt trên khung gầm xe địa hình 6x6 Ural-63706-0120 và chính thức biên chế từ tháng 1/2021. Dù số lượng tham chiến tại Ukraine hiện còn khiêm tốn so với "người tiền nhiệm" TOS-1, nhưng TOS-2 đang chứng minh giá trị khác biệt. Đến tháng 8/2024, các báo cáo xác nhận tầm bắn của hệ thống đã được mở rộng đáng kể lên mức 20 km.
TOS-2 mang lại cho Lực lượng Vũ trang Nga sự linh hoạt tối đa trong các đòn tấn công nhiệt áp. Dù hỏa lực và khả năng vượt địa hình gồ ghề có thể không bằng TOS-1, nhưng bù lại, TOS-2 có chi phí bảo trì thấp, tiết kiệm nhiên liệu, tính cơ động cao và trọng lượng nhẹ hơn, cho phép vận chuyển dễ dàng bằng đường không hoặc đường biển. Điều này tạo nên sự bổ trợ hoàn hảo cho đội hình pháo binh Nga.
Sức hủy diệt đáng sợ của đạn nhiệt áp
Pháo nhiệt áp Nga đã thu hút sự chú ý đặc biệt của giới quân sự thế giới bởi hiệu suất kinh hoàng trên chiến trường Ukraine. Cơ chế hoạt động của loại đạn này là phát tán một đám mây khí hóa chất vào không khí, sau đó kích nổ bằng thuốc nổ chân không. Quá trình này tạo ra sóng xung kích áp suất cao cực mạnh, hút sạch oxy trong các không gian kín, dẫn đến việc gây vỡ phổi ngay lập tức đối với bất kỳ ai trong khu vực ảnh hưởng.
Nhiều đoạn phim thực tế từ tiền tuyến đã cho thấy sức tàn phá khủng khiếp của TOS-1A đối với các đơn vị phòng ngự trong hầm trú ẩn. Trước khi triển khai tại Ukraine, các hệ thống này đã trải qua quá trình thử lửa khắc nghiệt tại Syria và Iraq trong cuộc chiến chống lại các nhóm phiến quân thánh chiến.
Tương lai của dòng họ TOS
Song song với việc biên chế TOS-2, Nga cũng không bỏ quên việc hiện đại hóa TOS-1. Ông Vladimir Pimenov, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Tín hiệu, tiết lộ hệ thống định vị mới đã giúp cải thiện độ chính xác khi tác chiến của TOS-1 xuống chỉ còn vài mét.
“Lực lượng phòng thủ Hóa học, Sinh học và Phóng xạ (CBR) đã yêu cầu các giải pháp để tăng tính linh hoạt cho Solntsepyok tại trận địa. Hệ thống định vị mới của chúng tôi cho phép rút ngắn thời gian tác chiến tại vị trí bắn mà kíp lái và chỉ huy không cần phải rời khỏi xe,” ông Pimenov giải thích.
Sự thành công rực rỡ của các dòng pháo này đã thúc đẩy Rostec công bố dự án phát triển thế hệ kế nhiệm mạnh mẽ hơn nữa với tên gọi TOS-3 vào tháng 4/2024. Những hình ảnh đầu tiên về biến thể thế hệ mới này đã xuất hiện vào tháng 6 cùng năm, hứa hẹn sẽ tiếp tục duy trì vị thế áp đảo của pháo binh Nga trên chiến trường.
