Thêm SOHA trên Google
Eo biển Hormuz. (Ảnh: Reuters)
Những ngày gần đây, phe cứng rắn tại Iran liên tục lặp lại quan điểm: Thỏa thuận hạn chế đang được đàm phán với Oman về eo biển Hormuz không đồng nghĩa với việc mở lại tuyến đường thủy huyết mạch này theo cách mà Washington mong muốn.
Họ cho rằng để làm được điều đó, "Mỹ phải thay đổi cách hành xử của mình".
Giờ đây, Tehran đã làm rõ điều này bằng cách đưa ra một loạt các điều kiện dường như vượt xa phạm vi của bản ghi nhớ mà hai nước thống nhất vào tháng 6.
Hôm 8/8, ông Mohammad Bagher Zolghadr - một nhân vật có tầm ảnh hưởng trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran - đã liệt kê một loạt các yêu cầu dành cho Mỹ, với lập trường cứng rắn tối đa.
Ông Zolghadr yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và rút lực lượng quân sự khỏi khu vực xung quanh Iran.
Ông cho biết Mỹ cũng phải bồi thường thiệt hại gây ra cho Iran bởi các cuộc tấn công trong năm nay và tháng 6 năm ngoái. Đồng thời, Mỹ phải dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng vô điều kiện các tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài.
Hàm ý từ tuyên bố của ông Zolghadr là các điều kiện này phải được đáp ứng trước hoặc song song với những nhượng bộ của Iran liên quan đến eo biển, đi ngược lại với công thức đã được nêu trong biên bản ghi nhớ tháng 6.
Việc Iran đưa ra những yêu cầu như vậy cho thấy Tehran tin rằng họ đang nắm thế thượng phong, sau khi báo giới liên tục đưa tin về tình trạng cạn kiệt kho đạn dược của Mỹ cũng như những đồn đoán, rằng các vị tướng hàng đầu của Tổng thống Donald Trump đang tìm kiếm một "lối thoát" cho cuộc xung đột.
Cũng có khả năng Iran đã quá quen với việc ông Trump nhiều lần đe dọa thực hiện các cuộc tấn công quy mô lớn, nhưng sau đó lại không hành động.
Tuy nhiên, chiến lược mới đang được Iran áp dụng không phải là không có rủi ro.
Theo cựu tư lệnh lực lượng đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) James Stavridis, những yêu cầu mới này "thu hẹp các lựa chọn của chính quyền Tổng thống Trump".
"Iran đang đi quá xa và có vẻ như phe cứng rắn đang nắm quyền kiểm soát. Khả năng đạt được thỏa thuận trong tương lai gần đang giảm dần”, ông Stavridis viết trên mạng xã hội X hôm 9/8.
Chính quyền Tổng thống Trump vẫn chưa phản hồi các điều kiện mới nhất từ phía Iran.
"Điều chúng tôi đang thực sự tập trung giải quyết lúc này là làm thế nào để thiết lập một cơ chế điều tiết giao thông, đảm bảo các tàu thuyền có thể qua lại một cách an toàn”, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát biểu trên kênh Fox News hôm 8/8.
Tuy nhiên, tình hình hiện tại vẫn có dấu hiệu bế tắc.
Các quan chức Iran, dù thuộc phe ôn hòa hay cứng rắn, đều khẳng định rằng việc nối lại đàm phán với Mỹ hiện không nằm trong kế hoạch.
"Chừng nào Mỹ chưa giải quyết các vi phạm đối với biên bản ghi nhớ và khắc phục những sai phạm đó, chúng tôi không thấy có khả năng nối lại đàm phán”, Ngoại trưởng Abbas Araghchi phát biểu hôm 9/8. "Hiện tại chúng tôi không có cuộc đàm phán nào với Mỹ, chỉ trao đổi thông điệp thông qua các bên trung gian”.
Ông Araghchi đã đề cập đến một thỏa thuận mang tính tạm thời và phạm vi hạn chế hơn đối với eo biển Hormuz, hiện đang được đàm phán với Oman - quốc gia giáp bờ biển phía nam của eo biển.
"Tôi có thể nói rằng chúng tôi đang ở giai đoạn cuối, và các tuyến đường cũ hiện có sẽ được thay thế bằng những tuyến đường mới”, ông nói, ám chỉ việc lưu lượng tàu thuyền qua eo biển hiện đang được chia tách giữa các luồng đi qua vùng biển của Iran và Oman.
"Tất nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz”, ông Araghchi cho biết, đồng thời nhấn mạnh rằng việc này còn "phụ thuộc vào việc đáp ứng một loạt các điều kiện khác”.
Các quan chức khác của Iran cũng cho biết, thỏa thuận với Oman sẽ tiếp tục mang lại cho Iran tầm ảnh hưởng đáng kể tại eo biển này - điều mà họ không có được trước khi xung đột nổ ra.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran - ông Esmaeil Baghaei - tuần trước cảnh báo, rằng một thỏa thuận với Oman có thể đạt được "với điều kiện các bên thứ ba nhất định không cản trở tiến trình này" - một cách ám chỉ rõ ràng nhắm vào Mỹ.
Trong bối cảnh bất ổn, cùng các vụ tấn công lẻ tẻ nhắm vào tàu thuyền, lưu lượng tàu bè đi qua eo biển Hormuz vẫn ở mức rất hạn chế. Theo dữ liệu hàng hải, trung bình chỉ có khoảng hơn 10 con tàu đi qua đây mỗi ngày trong tuần qua.
Con số này chỉ bằng khoảng một phần mười so với lưu lượng giao thông bình thường trước khi xung đột nổ ra.
Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran đã bước sang tháng thứ sáu mà không có dấu hiệu nào cho thấy sẽ sớm được giải quyết. Thay vào đó, tình hình lại diễn biến theo một chu kỳ khó lường, đan xen giữa leo thang căng thẳng và những khoảng lặng tạm thời.
