Vì sao cây hay "bật gốc" đúng vào mùa mưa bão?

Có bao giờ bạn nhìn cái cây to trước sân, thấy nó hơi nghiêng một chút, rồi tự nhủ "chắc không sao đâu"? Vấn đề là một cái cây sắp đổ không phải lúc nào cũng "hét lên" cho bạn biết.

Đôi khi chỉ là vài dấu hiệu rất nhỏ - độ nghiêng tăng thêm vài độ, một vệt nứt mới, đất quanh gốc hơi phồng lên - nhưng đó lại chính là những cảnh báo sớm nhất, xuất hiện trước khi cơn bão đầu mùa kéo tới và biến một cái cây "trông vẫn ổn" thành một tai nạn thật sự.

Điều đáng chú ý là không phải cây nào nghiêng cũng nguy hiểm. Nhiều cây sống chung với độ nghiêng tự nhiên hàng chục năm mà vẫn vững chãi. Cái đáng lo hơn nhiều là sự thay đổi gần đây - một độ nghiêng mới xuất hiện, tăng lên rõ rệt sau vài trận mưa lớn.

Biết phân biệt được "nghiêng cũ vô hại" với "nghiêng mới đáng ngờ" chính là chìa khóa để xử lý kịp thời, thay vì đợi đến lúc phải gọi thợ đến chặt hạ khẩn cấp.

Còn nếu bạn đã nhận ra dấu hiệu nguy hiểm ngay lập tức thì việc đầu tiên và quan trọng nhất là tránh xa khu vực đó, đặc biệt trong lúc mưa lớn hay gió giật mạnh. Đỗ xe hay đứng dưới một cái cây đang có nghi ngờ về độ ổn định chỉ làm tăng nguy cơ gặp tai nạn.

Thay vì tự ý cắt cành hay cố di dời những nhánh cây nặng, cách an toàn nhất vẫn là báo cho cơ quan chức năng hoặc thuê đơn vị chuyên môn đến đánh giá. Chỉ có một cuộc kiểm tra kỹ thuật thực sự mới phân biệt được đâu là cái cây chỉ cần bảo dưỡng thông thường, và đâu là cái cây thực sự đang mang nguy cơ đổ sập.

Trước nhà có cây to, cần chú ý 6 điểm này

(1) Trước hết là chính dáng cây. Một độ nghiêng tăng nhanh, đặc biệt là sau mưa, luôn đáng để kiểm tra kỹ.

(2) Rồi đến những cành lớn bị gãy, chúng có thể làm lệch trọng tâm của cả tán cây mà bạn không ngờ tới.

(3) Vết nứt dọc thân, nhất là những vết ngày càng dài hoặc ăn sâu qua phần lớn đường kính thân cây, là dấu hiệu cho thấy kết cấu bên trong có thể đã bị tổn hại.

(4) Rễ cây cũng đáng xem. Rễ bị lộ ra ngoài hoặc bị đứt sẽ làm giảm khả năng "bám đất" của cả cái cây.

(5) Và nếu bạn để ý thấy mặt đất quanh gốc bị gồ lên hay nứt toác, đó rất có thể là dấu hiệu bộ rễ đang dịch chuyển ngầm bên dưới.

(6) Cuối cùng, những hốc rỗng lớn trong thân cây cũng cần được đánh giá, vì chúng âm thầm bào mòn sức chịu lực của cả cây.

Vì sao cây hay đổ đúng vào mùa mưa bão?

Thật ra gió mạnh hiếm khi là "thủ phạm duy nhất". Phần lớn trường hợp, cái cây đã âm thầm mang vấn đề kết cấu từ trước, chỉ là không ai để ý suốt nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Cơn bão chỉ đóng vai trò như giọt nước tràn ly, đẩy nhanh một quá trình đã bắt đầu từ lâu.

Đất sũng nước làm rễ yếu đi, trong khi từng cơn gió giật liên tục dồn áp lực lên thân và tán lá. Một cây khỏe mạnh thường chống chịu tốt hơn nhiều so với một cây đã có vấn đề tiềm ẩn.

Một điều nhiều người hay chủ quan: Thấy cây có vẻ nguy hiểm là tự cầm cưa ra xử lý. Đừng làm vậy. Việc cắt tỉa tùy tiện có thể vô tình loại bỏ đúng những cành giúp phân bổ đều trọng lượng của tán cây, làm mất cân bằng tự nhiên vốn có.

Chưa kể, cắt tỉa sai kỹ thuật còn tạo điều kiện cho sâu bệnh xâm nhập và đẩy nhanh quá trình mục ruỗng. Đó là chưa kể đến rủi ro tai nạn trực tiếp từ cành cây rơi trúng người, chạm vào đường dây điện, cho đến việc dùng cưa máy hay thiết bị làm việc trên cao không đúng cách.

Vậy khi nào thì phải chặt hạ hẳn?

Việc này thường chỉ được cân nhắc khi đánh giá kỹ thuật kết luận rằng cây không còn khả năng phục hồi, hoặc khi rủi ro về an toàn vượt xa lợi ích của việc giữ lại. Trong rất nhiều trường hợp khác, chỉ cần cắt tỉa chỉnh sửa đúng cách hoặc theo dõi định kỳ là đủ.

Quyết định cuối cùng phụ thuộc vào tình trạng thân cây, độ toàn vẹn của bộ rễ, loài cây, vị trí mọc và khả năng có thể "cứu" lại được hay không.

Nếu cây nằm trên vỉa hè, quảng trường hay các khu vực công cộng khác, cách làm thông thường là báo cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan phụ trách cây xanh đô thị.

Còn với cây trong khuôn viên nhà riêng, một số địa phương cũng yêu cầu phải xin phép trước khi can thiệp. Khi gửi yêu cầu kiểm tra, việc cung cấp địa chỉ cụ thể, ảnh chụp gần đây và mô tả rõ những dấu hiệu bạn quan sát được sẽ giúp việc đánh giá ban đầu nhanh và chính xác hơn, đồng thời giúp xác định mức độ ưu tiên xử lý.

Tham khảo: MdM