Thêm SOHA trên Google
Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Nhà Trắng. (Ảnh: AP)
Thông tin về lời đề nghị của ông Trump được Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc David Perdue tiết lộ hôm 27/9, trong cuộc phỏng vấn trên chương trình Fox News Sunday, vài ngày sau khi Tổng thống Trump tiếp đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm cấp nhà nước tại Washington.
Trao đổi với Đại sứ Perdue, người dẫn chương trình Fox News đã đề cập đến những lo ngại của các nghị sĩ đảng Cộng hòa và Dân chủ về việc trì hoãn các gói viện trợ và đơn đặt hàng vũ khí cho Đài Loan (Trung Quốc).
Người dẫn chương trình đặt câu hỏi liệu Mỹ có đang từ chối cung cấp vũ khí cho Đài Loan (Trung Quốc) để làm hài lòng Chủ tịch Tập Cận Bình hay không.
Ông Perdue bác bỏ nhận định này, khẳng định rằng ông Trump "thể hiện lập trường cứng rắn về vấn đề Đài Loan hơn bất kỳ ai mà tôi từng thấy" và đã bán cho hòn đảo này rất nhiều vũ khí.
"Nhưng Tổng thống Trump vẫn luôn nói, rằng Mỹ cũng bán vũ khí cho nhiều nơi khác trên thế giới", ông Perdue nhắc lại. "Thậm chí, có lúc ông ấy còn hỏi Chủ tịch Tập liệu phía Trung Quốc có muốn mua vũ khí Mỹ hay không”.
Ngày 29/9, Bộ Ngoại giao Mỹ đã lên tiếng giải thích cho những phát biểu của ông Perdue, khẳng định rằng luật pháp Mỹ cấm bán vũ khí cho Trung Quốc, và hiện không có đề xuất hay kế hoạch nào về việc bán vũ khí cho Bắc Kinh.
Vài giờ sau, ông Trump dường như cũng có phản ứng tương tự.
"Cho Trung Quốc ư? Ý bạn là cho Đài Loan (Trung Quốc) phải không?" - ông nói khi được phóng viên hỏi về phát biểu của ông Perdue. "Tôi chưa từng nghe về chuyện đó. Tôi sẽ phải hỏi lại ông ấy xem sao”.
Sau đó, Tổng thống Trump suy đoán rằng có lẽ Trung Quốc cũng muốn mua thiết bị của Mỹ - loại thiết bị mà ông cho là có chất lượng vượt trội - và nói thêm: "Vậy nên có lẽ đó là một ý hay. Nhưng chúng tôi chưa hề thảo luận về việc này. Có thể ông ấy đang nói về Đài Loan (Trung Quốc). Tôi nghĩ chắc là ông ấy đang nói về Đài Loan (Trung Quốc) đấy”.
Chính sách gây chấn động
Evan Sankey - một chuyên gia phân tích về chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc tại Viện Cato - nhận định, nếu thông tin Đại sứ Perdue đưa ra là đúng sự thật, thì lời đề nghị đó "cho thấy cách ông Trump nhìn nhận mối quan hệ với Trung Quốc gần như chỉ thuần túy trên phương diện thương mại, thậm chí có thể gây tổn hại đến vị thế quân sự của Mỹ tại châu Á”.
Ông cho biết lần cuối cùng Mỹ bán vũ khí cho Bắc Kinh là vào những năm 1980, và việc nối lại hoạt động này sẽ là "một sự thay đổi chính sách gây sốc".
Craig Singleton - chuyên gia cấp cao tại Quỹ Bảo vệ Dân chủ (FDD) - nhận định rằng câu chuyện mà ông Perdue kể lại đã hé lộ "cái nhìn sâu sắc về thế giới quan của ông Trump".
"Ông ấy có xu hướng coi vũ khí, thuế quan và khả năng tiếp cận thị trường là những công cụ tạo lợi thế đàm phán, bất chấp ranh giới truyền thống giữa đồng minh và đối thủ", Singleton nhận định.
Trung Quốc đã gây sức ép buộc Washington phải dừng các thương vụ bán vũ khí, đặc biệt là tại cuộc gặp thượng đỉnh hồi tháng 5 giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình ở Bắc Kinh. Sau cuộc gặp đó, Mỹ đã tạm hoãn việc bán một gói vũ khí trị giá kỷ lục 14 tỷ USD cho Đài Loan (Trung Quốc), và ông Trump từng mô tả việc bán vũ khí cho Đài Loan (Trung Quốc) là một "quân bài đàm phán rất tốt" với Bắc Kinh.
Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, trong các cuộc thảo luận kín tại Nhà Trắng vào tuần trước, ông Tập đã thúc giục ông Trump phản đối nền độc lập của Đài Loan.
Tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Guo Jiakun đã không xác nhận những phát biểu của ông Perdue khi được hỏi về vấn đề này hôm 28/9. Tuy nhiên, ông cho biết Trung Quốc luôn tăng cường năng lực quốc phòng dựa trên nhu cầu của mình và cam kết duy trì hòa bình, ổn định thế giới.
