Nếu được mời tới một bữa tiệc tân gia ở Việt Nam, phần lớn mọi người sẽ nghĩ đến phong bì, cây cảnh, đồ gia dụng hay một món trang trí cho căn nhà mới. Món quà thường không cần quá đắt nhưng ít nhất cũng phải trông chỉn chu, phù hợp với ngày vui của gia chủ. Bởi vậy, nếu có người xuất hiện trước cửa với vài cuộn giấy vệ sinh, thậm chí cả một lốc lớn, người nhận có lẽ sẽ phải "đứng hình" mất vài giây mới hiểu đây thực sự là quà tân gia.
Thế nhưng ở Hàn Quốc, chuyện này lại chẳng có gì quá lạ. Giấy vệ sinh từ lâu đã được biết đến như một trong những món quà truyền thống mà người Hàn có thể mang theo khi đến dự tiệc mừng nhà mới, hay còn gọi là 집들이 (jipdeuri).
Vì sao người Hàn Quốc lại tặng giấy vệ sinh khi mừng nhà mới?
Nghe qua có vẻ hài hước, nhưng phía sau món quà rất đời thường này lại có một cách lý giải khá thú vị. Một cuộn giấy vệ sinh khi sử dụng sẽ liên tục được tháo ra, kéo dài và mở ra một cách trơn tru. Hình ảnh ấy trong quan niệm dân gian được liên tưởng tới mong muốn những công việc, khó khăn và chuyện trong cuộc sống của gia chủ cũng lần lượt được tháo gỡ, diễn ra suôn sẻ.
Bởi vậy, thứ ở Việt Nam thường được mua về rồi cất thẳng vào nhà vệ sinh lại có thể trở thành một lời chúc khi bước vào căn nhà mới của người Hàn.
Đây cũng không phải một câu chuyện được dựng lên trên mạng xã hội. Trong những tài liệu giới thiệu đời sống và văn hóa Hàn Quốc, giấy vệ sinh được nhắc tới cùng chất giặt tẩy như những món quà quen thuộc dành cho dịp 집들이. Trang thông tin chính thức Korea.net của Hàn Quốc cũng từng giới thiệu phong tục mang giấy vệ sinh hoặc chất giặt tẩy khi đến dự tiệc tân gia. Quan trọng hơn, những món quà này đều rất thực tế. Một gia đình vừa chuyển vào nhà mới gần như chắc chắn sẽ cần giấy vệ sinh, nước giặt hay các sản phẩm phục vụ sinh hoạt. Người tặng vì thế không phải đau đầu đoán phong cách nội thất, màu sắc hay kích thước căn nhà mà vẫn đem tới thứ gia chủ có thể sử dụng được.
Không chỉ giấy vệ sinh, chất giặt tẩy cũng là quà tân gia quen thuộc
Nếu giấy vệ sinh đã đủ khiến nhiều người Việt bất ngờ thì một món quà tân gia khác của người Hàn còn đời thường không kém: bột giặt hoặc nước giặt. Theo cách lý giải phổ biến về phong tục này, chất giặt tẩy khi sử dụng tạo ra nhiều bọt. Những bọt nhỏ liên tục sinh sôi, nở lên được liên tưởng tới mong muốn tiền bạc, tài sản hay những điều tốt đẹp trong gia đình cũng ngày càng phát triển. Dù ngày nay người tặng có vô số lựa chọn hiện đại hơn, giấy vệ sinh và chất giặt tẩy vẫn thường được nhắc tới khi nói về văn hóa tân gia truyền thống của Hàn Quốc. Chúng không hào nhoáng, cũng chẳng phải những món đồ dùng để trưng bày, nhưng lại hội tụ hai điều người ta muốn gửi tới chủ nhân căn nhà mới: một lời chúc tốt đẹp và một món đồ thực sự dùng được.
Còn ở Việt Nam, đem giấy vệ sinh đi tân gia có thể là câu chuyện khác
Tại Việt Nam không có một phong tục phổ biến tương tự gắn giấy vệ sinh với lời chúc dành cho gia chủ. Vì vậy, nếu không biết câu chuyện văn hóa phía sau, việc nhận một lốc giấy vệ sinh trong ngày tân gia có thể khiến không ít người bất ngờ, thậm chí cảm thấy người tặng lựa chọn quà hơi thiếu tinh tế. Điều này cũng dễ hiểu. Trong suy nghĩ thông thường, giấy vệ sinh là vật dụng sinh hoạt gắn với không gian khá riêng tư và có giá trị không cao. Khi đi dự một dịp mang tính chúc mừng, nhiều người Việt vì thế thường ưu tiên những món có hình thức đẹp hơn hoặc mang ý nghĩa rõ ràng hơn như đồ gia dụng, cây xanh, đồ trang trí hay phong bì.
Nhưng chính sự khác biệt ấy lại cho thấy một món đồ không tự nhiên mang ý nghĩa tốt hay xấu. Ý nghĩa của nó phụ thuộc rất nhiều vào văn hóa và hoàn cảnh mà món đồ xuất hiện.
Kết luận: Mỗi món quà, một câu chuyện văn hóa
Vài cuộn giấy vệ sinh đặt trong giỏ hàng ở Việt Nam đơn giản chỉ là đồ dùng thiết yếu. Nhưng khi được một vị khách Hàn Quốc mang tới 집들이, chúng có thể đi kèm lời chúc mong cuộc sống trong căn nhà mới thuận lợi, mọi việc được tháo gỡ suôn sẻ. Tất nhiên, cũng như nhiều phong tục khác, không phải người Hàn Quốc nào ngày nay đi tân gia cũng nhất định phải xách theo giấy vệ sinh. Quà tặng hiện đại rất đa dạng và người trẻ hoàn toàn có thể chọn đồ gia dụng, thực phẩm, đồ trang trí hoặc thứ mà gia chủ đang cần.
Dẫu vậy, câu chuyện về giấy vệ sinh vẫn là một nét thú vị trong văn hóa tân gia Hàn Quốc. Và nếu một ngày được một người bạn Hàn Quốc mang tới nhà mới một lốc giấy vệ sinh, có lẽ trước khi thấy món quà kỳ lạ, hãy nhớ rằng phía sau nó có thể là một lời chúc tốt đẹp hơn nhiều so với vẻ ngoài.