Ukraine gây cháy lớn ở St. Petersburg, nhà máy lọc dầu cũng bị nhắm tới
Đài TST (Nga) ngày 24/8 đưa tin, một vụ hỏa hoạn nghiêm trọng đã bùng phát tại St. Petersburg sau cuộc tập kích của Ukraine, chỉ trong vài giờ lan rộng trên khu vực có diện tích tới 82.000m². Ngọn lửa hoành hành tại một trung tâm logistics khổng lồ nằm trên đường cao tốc Kolpinskoye và chưa thể được dập tắt sau hơn 11 giờ.
Ban đầu, diện tích đám cháy được ước tính vào khoảng 22.000m². Tuy nhiên, do ngọn lửa lan quá nhanh, Bộ Tình trạng khẩn cấp Nga phải nâng mức độ phức tạp của vụ hỏa hoạn lên cấp 4.
Tổng cộng 217 người cùng 65 phương tiện, thiết bị được huy động để khống chế đám cháy, trong đó có 132 nhân viên Bộ Tình trạng khẩn cấp Nga và 42 xe cứu hỏa.
Các nhân chứng mô tả một khung cảnh kinh hoàng khi bầu trời bị bao phủ bởi lớp khói đen dày đặc, còn mùi khét có thể cảm nhận từ khoảng cách vài kilômét tính từ tâm đám cháy.

Một cuộc tập kích của Ukraine vào nhà máy lọc ở Nga. Ảnh: NYT
Video do Bộ Tình trạng khẩn cấp Nga công bố cho thấy lửa dữ dội bao trùm công trình, kèm theo những cột khói đen cuồn cuộn. Hàng chục lính cứu hỏa phải chia thành bốn mũi để đối phó với ngọn lửa.
Theo kênh Telegram Shot, một trung tâm công nghệ cao của doanh nghiệp vận hành logistics đã bị mắc kẹt trong biển lửa. Đây là công ty chịu trách nhiệm tài chính và pháp lý đối với hàng hóa của các đơn vị khác.
Dữ liệu trên Yandex Maps cho thấy khu vực này có các kho hàng của những công ty logistics như Logistera, Logarifm và một số doanh nghiệp khác. Gần đó còn có cửa hàng nội thất Hoff và một trạm xăng, làm gia tăng nguy cơ đám cháy tiếp tục lan rộng.
Hiện phía Nga chưa công bố loại vũ khí mà Ukraine đã sử dụng, tuy nhiên, theo TST, nhiều khả năng là UAV.
Đáng lưu ý, không chỉ nhắm vào công trình logistics ở St. Petersburg, Ukraine còn tấn công nhà máy lọc dầu tại thành phố này. Trước đó, Kiev đã nhiều lần sử dụng UAV tập kích các nhà máy lọc dầu và cơ sở năng lượng trên lãnh thổ Nga, gây gián đoạn sản xuất và gia tăng áp lực đối với nguồn cung nhiên liệu trong nước.
Ông Putin ký sắc lệnh đặc biệt giữa tình hình nóng
Việc các mục tiêu công nghiệp, logistics và năng lượng liên tục bị tấn công đã bộc lộ lỗ hổng trong hệ thống bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu. Đây cũng là bối cảnh dẫn tới quyết định đặc biệt của Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Theo TST, Tổng thống Vladimir Putin đã ký sắc lệnh cho phép nhà nước tiếp quản tạm thời các cơ sở hạ tầng trọng yếu nếu chủ sở hữu không thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo vệ.
Quyết định chuyển một cơ sở sang cơ chế quản lý tạm thời sẽ do Chính phủ Nga đưa ra nếu xác định chủ doanh nghiệp không triển khai biện pháp cần thiết để ngăn chặn mối đe dọa từ UAV, hoặc mất quá nhiều thời gian để khôi phục hoạt động sau khi công trình bị hư hại.
Nhóm công trình được coi là có tầm quan trọng đặc biệt bao gồm cơ sở năng lượng, công nghiệp, thông tin liên lạc, dịch vụ công cộng, giao thông và logistics.
Nếu bị chuyển giao, cơ sở đó sẽ do Cơ quan Quản lý tài sản liên bang Nga – Rosimushchestvo – điều hành. Cơ quan này hiện cũng đang quản lý những doanh nghiệp từng thuộc sở hữu của các công ty phương Tây đã rút khỏi thị trường Nga.

Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: Reuters
Chi phí cho hoạt động quản lý tạm thời sẽ không được lấy từ ngân sách nhà nước mà thanh toán bằng nguồn thu của chính doanh nghiệp bị tiếp quản.
Tiến sĩ khoa học chính trị, cựu Bộ trưởng An ninh quốc gia đầu tiên của Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng và nhà bình luận của TST, ông Andrey Pinchuk, nhận định một số chủ sở hữu doanh nghiệp tại Nga chưa quan tâm đúng mức đến việc bảo đảm an toàn cho cơ sở của mình.
Sau những cuộc tập kích, các doanh nghiệp này thường chuyển trách nhiệm khắc phục hậu quả sang nhà nước hoặc ngân hàng, đồng thời yêu cầu được bồi thường.
Tình trạng tương tự diễn ra tại các sân bay, phần lớn thuộc sở hữu tư nhân. Sau mỗi vụ tập kích, sân bay phải tạm ngừng hoạt động rồi yêu cầu nhà nước hỗ trợ tài chính và khôi phục cơ sở vật chất. Điều này gây đình trệ toàn bộ hệ thống logistics, trong khi chủ sở hữu chưa đầu tư đầy đủ cho những biện pháp phòng vệ.
"Nhà nước đã phản ứng trước tình trạng này. Nếu các chủ sở hữu không sẵn sàng khắc phục hậu quả, nhà nước sẽ đứng ra xử lý, nhưng đồng thời sẽ tiếp quản quyền quản lý," ông Pinchuk giải thích.
Theo nhà bình luận, sắc lệnh mới là biện pháp buộc giới doanh nghiệp chủ động tham gia xây dựng hệ thống phòng thủ chống UAV. Các chủ sở hữu không thể tiếp tục khoanh tay đứng nhìn mà phải đầu tư phương tiện phòng không, tác chiến điện tử và những loại lưới chuyên dụng ngăn máy bay không người lái.
Ông Pinchuk dẫn ví dụ về một nhà máy lọc dầu tại Dubai, nơi một lớp vỏ bảo vệ được dựng lên bao quanh cơ sở nhằm đối phó UAV của Iran. Mô hình này cho thấy doanh nghiệp có thể chủ động triển khai các biện pháp bảo vệ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhà nước.
Như vậy, chính quyền Nga đang tìm cách lập lại trật tự trong các lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế, đồng thời hạn chế phát sinh thêm chi phí từ ngân sách vốn đã phải chịu áp lực lớn.
Nga tính xây mạng lưới nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ
Trước đó, Tổng thống Putin cũng ủng hộ ý tưởng xây dựng tại Nga một mạng lưới gồm các nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ, hoạt động độc lập với nhau.
Hiện nguồn cung xăng và dầu diesel cho toàn nước Nga chủ yếu phụ thuộc vào một số nhà máy khổng lồ. Trong điều kiện xung đột, cấu trúc này khiến hệ thống lọc dầu đặc biệt dễ bị tổn thương. Tập kích một vài nhà máy lớn đơn giản hơn nhiều so với vô hiệu hóa một mạng lưới gồm số lượng lớn cơ sở nhỏ, phân tán và độc lập với nhau.
Nhà sáng lập kênh truyền hình Tsargrad, ông Konstantin Malofeyev, nhận định việc triển khai ý tưởng trên gần như chưa đạt được tiến triển. Các dự án mắc kẹt trong bộ máy quan liêu và tâm lý sợ chịu trách nhiệm.
Theo ông Malofeyev, quan chức không dám phê duyệt dự án, doanh nhân e ngại giới chức, còn những tập đoàn dầu khí độc quyền vẫn tiếp tục xuất khẩu nguyên liệu thô ra nước ngoài ngay giữa lúc Nga phải đối mặt với khủng hoảng nhiên liệu.
Sắc lệnh mới của Tổng thống Putin vì thế không chỉ là phản ứng trước các cuộc tập kích bằng UAV của Ukraine. Quyết định này còn gửi thông điệp trực tiếp tới giới chủ doanh nghiệp: nếu không chủ động bảo vệ, nhanh chóng khôi phục và duy trì hoạt động của những cơ sở trọng yếu, họ có thể mất quyền quản lý vào tay nhà nước.