Lần đầu tiên sau gần 4 năm, một điều kỳ lạ đang diễn ra ở Nga: người dân bắt đầu rút tiền khỏi các khoản tiết kiệm có kỳ hạn — kênh vốn từng được xem là nơi trú ẩn quen thuộc trong bối cảnh lãi suất cao.
Đài RBC (Nga) ngày 15/5 cho biết, trong tháng 3/2026, số dư tiền gửi có kỳ hạn của người dân Nga giảm gần 290 tỷ rúp. Đây là lần đầu tiên hiện tượng này xảy ra kể từ mùa thu năm 2022.
Tổng dòng tiền rút khỏi các khoản tiền gửi có kỳ hạn lên tới 288,1 tỷ rúp, tương đương mức giảm 0,6%. Diễn biến này khiến tỷ trọng tiền gửi trong tổng tài sản của các hộ gia đình Nga giảm xuống còn 33,4%.
Dòng tiền đang chảy đi đâu?
Theo báo cáo của Ngân hàng Trung ương Nga, dòng tiền của người dân vẫn chưa rời khỏi hệ thống ngân hàng hoàn toàn. Phần tăng trưởng còn lại chủ yếu đến từ các tài khoản thanh toán, tức tài khoản thẻ và tài khoản vãng lai.
Nói cách khác, người dân Nga không hẳn rút tiền ra khỏi ngân hàng, mà đang chuyển từ các khoản gửi có kỳ hạn sang những tài khoản linh hoạt hơn.
Trong khi đó, dòng tiền “dài hạn” — tức các khoản tiền gửi có kỳ hạn trên một năm — bắt đầu suy giảm. Tổng mức tăng của các khoản tiền bằng đồng rúp cũng chậm lại rõ rệt, chỉ còn 0,3% trong tháng 3, thấp hơn nhiều so với mức 2% ghi nhận trong tháng 2.
Người dân Nga tại Moscow xếp hàng rút tiền khi đồng rúp mất giá năm 2022. Ảnh: Reuters
Vì sao người dân bắt đầu rút tiền?
Các chuyên gia cho rằng hiện tượng này bắt nguồn từ hai nguyên nhân chính: lãi suất giảm và tâm lý nhạy cảm của người gửi tiền trước mức sinh lời.
Thứ nhất, sau khi Ngân hàng Trung ương Nga nới lỏng chính sách tiền tệ, các ngân hàng bắt đầu hạ lãi suất huy động. Trong tháng 3, lãi suất tiền gửi ngắn hạn giảm 0,5 điểm phần trăm, xuống còn 13,8%. Lãi suất tiền gửi dài hạn cũng giảm 0,1 điểm phần trăm, xuống còn 11%.
Khi mức sinh lời không còn hấp dẫn như trước, một bộ phận người gửi tiền bắt đầu cân nhắc rút vốn hoặc chuyển sang các kênh khác.
Thứ hai, người gửi tiền tại Nga được cho là rất nhạy cảm với lãi suất. Theo nghiên cứu của Frank RG, chỉ cần lãi suất giảm 1 điểm phần trăm, ngân hàng có thể mất 10–11% lượng khách hàng tiềm năng.
Đáng chú ý, ngưỡng tâm lý quan trọng nằm ở mức 10%/năm. Khi lợi suất rơi xuống dưới mốc này, chỉ còn nhóm “người gửi tiền thực sự” — chiếm khoảng 27,5% khách hàng — tiếp tục duy trì tiền trong ngân hàng.
Điều này cho thấy, trong bối cảnh lãi suất đi xuống, các khoản tiết kiệm truyền thống bắt đầu mất sức hút. Người dân Nga có xu hướng tìm kiếm những cách phân bổ vốn linh hoạt hơn, thay vì khóa tiền trong các khoản gửi dài hạn.
Dù xuất hiện dòng tiền rút khỏi tiền gửi có kỳ hạn, cơ quan quản lý Nga cho rằng tâm lý tiết kiệm của người dân vẫn được duy trì. Ảnh: MK
Tín hiệu bất thường, nhưng chưa phải là làn sóng tháo chạy
Dù xuất hiện dòng tiền rút khỏi tiền gửi có kỳ hạn, cơ quan quản lý Nga cho rằng tâm lý tiết kiệm của người dân vẫn được duy trì. Tỷ trọng tiền gửi có kỳ hạn trong tài sản hộ gia đình vẫn ở mức cao.
Sang tháng 4, dòng tiền vào các tài khoản thanh toán thậm chí còn tăng tốc, trong khi số dư tiền gửi có kỳ hạn gần như không biến động đáng kể. Điều này cho thấy người dân có thể đang điều chỉnh cách giữ tiền, hơn là mất niềm tin vào hệ thống ngân hàng.
Trong khi đó, tiền gửi ngoại tệ gần như không còn hấp dẫn. Riêng trong tháng 3, dòng tiền rút khỏi phân khúc này lên tới 7,6%, cho thấy người dân vẫn chủ yếu duy trì tài sản bằng đồng rúp hoặc các hình thức thanh khoản cao hơn.
Moscow bác tin đồn đóng băng tiền gửi
Diễn biến trên cũng xuất hiện trong bối cảnh mạng xã hội Nga từng lan truyền các tin đồn về khả năng đóng băng tiền gửi của người dân. Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Nga, ông Anton Siluanov, đã chính thức bác bỏ thông tin này.
Ông Siluanov khẳng định các biện pháp như vậy không được đưa ra thảo luận.
“Đó là những thông tin giả được tung ra có chủ đích, những đề xuất như vậy không được xem xét” - ông Siluanov tuyên bố.
Theo Bộ trưởng Tài chính Nga, chính phủ hiện tập trung vào việc cân đối ngân sách để bảo đảm ổn định, thay vì áp dụng các biện pháp hạn chế đối với tài sản của người dân. Ông cũng nhấn mạnh rằng các quyết định thuế quan cơ bản đã được thông qua.
Vì vậy, dòng tiền rút khỏi các khoản tiền gửi có kỳ hạn trong tháng 3/2026 chưa thể được xem là một cuộc khủng hoảng niềm tin.
Song, đây vẫn là tín hiệu đáng chú ý: khi lãi suất bắt đầu hạ nhiệt, người dân Nga không còn sẵn sàng khóa tiền dài hạn như giai đoạn trước, và thị trường tiền gửi có thể đang bước vào một chu kỳ mới.
