Thêm SOHA trên Google
Nhiều bậc cha mẹ luôn cho rằng tương lai của một đứa trẻ có thành công hay không phụ thuộc vào năng khiếu, thành tích học tập, sự nỗ lực sau này, thậm chí là điều kiện kinh tế của gia đình.
Thế nhưng, qua những quan sát lâu dài trong lĩnh vực tâm lý học gia đình và giáo dục, thứ thực sự tạo nên khoảng cách trong cuộc đời mỗi đứa trẻ chưa bao giờ chỉ là IQ hay hoàn cảnh gia đình, mà còn nằm ở bầu không khí và cách giáo dục trong gia đình gốc.
Có những gia đình điều kiện chỉ ở mức bình thường nhưng vẫn nuôi dạy được những đứa trẻ có tầm nhìn rộng, điềm đạm, đáng tin cậy và có năng lực. Ngược lại, có những gia đình không thiếu thốn vật chất, con cái vẫn lớn lên với sự tự ti, nhạy cảm, nóng nảy, dễ dao động và khó làm nên việc. Sự tự tin, tầm nhìn, bản lĩnh và năng lực của trẻ đều được gia đình bồi đắp từng chút một.
Nhà tâm lý học Alfred Adler từng có một câu nói nổi tiếng: Người may mắn cả đời được chữa lành bởi tuổi thơ, người bất hạnh cả đời phải chữa lành tuổi thơ. Nền tảng giáo dục trong gia đình từ lâu đã âm thầm ảnh hưởng đến cách một đứa trẻ nhìn nhận bản thân và cuộc sống.
Những gia đình có thể nuôi dưỡng một đứa trẻ có năng lực và bản lĩnh không nhất thiết phải giàu có. Phần lớn đều có hai đặc điểm tưởng đơn giản nhưng lại vô cùng quan trọng dưới đây.
Ảnh minh hoạ (pngtree)
1. Gia đình có cảm xúc ổn định, nuôi dưỡng những đứa trẻ vững vàng từ bên trong
Nhiều người lầm tưởng rằng phải nghiêm khắc, tạo áp lực và liên tục thúc ép thì mới có thể khiến trẻ trở nên xuất sắc. Thực tế, một gia đình thường xuyên cãi vã, nóng giận và mất kiểm soát cảm xúc rất dễ khiến trẻ đánh mất sự tự tin.
Cha mẹ động một chút là nổi nóng, gặp chuyện lại than phiền, thường xuyên lo âu hoặc trút giận lên con... sẽ khiến trẻ phải sống trong trạng thái sợ hãi, căng thẳng và bất an kéo dài.
Lâu dần, trẻ có thể trở nên tự ti, nhút nhát, nhạy cảm và đa nghi. Khi làm bất cứ việc gì cũng dè dặt, sợ sai, sợ bị trách mắng. Đến khi trưởng thành, những đứa trẻ này cũng dễ rơi vào trạng thái tự dằn vặt, tiêu hao năng lượng vì những chuyện nhỏ nhặt và thiếu quyết đoán khi đối diện với khó khăn.
Xét theo quy luật phát triển tâm lý, cảm giác an toàn về mặt cảm xúc chính là một trong những món quà quý giá nhất mà tuổi thơ có thể nhận được.
Trong một gia đình có bầu không khí hòa thuận và cảm xúc ổn định, cha mẹ không dễ nổi nóng hay trút giận lên nhau và lên con. Khi xảy ra vấn đề, họ biết cách giao tiếp và cùng nhau giải quyết một cách lý trí.
Lớn lên trong môi trường nhẹ nhàng và ấm áp như vậy, trẻ thường có nội tâm vững vàng, tự tin và bình tĩnh hơn. Khi gặp thất bại, trẻ không dễ dàng trốn chạy; khi rơi vào hoàn cảnh khó khăn, trẻ cũng ít hoảng loạn.
Khả năng chịu áp lực và tự điều chỉnh cảm xúc tốt giúp trẻ có thêm sức mạnh để đối mặt với những thử thách trong tương lai. Sự ổn định trong tâm thế ấy chính là nền tảng để trẻ bước ra xã hội, đứng vững và làm nên việc.
2. Gia đình biết tôn trọng và bao dung, nuôi dưỡng những đứa trẻ có tầm nhìn rộng
Trong thực tế, một trong những sai lầm phổ biến của nhiều gia đình là nuôi dạy con theo kiểu kiểm soát. Cha mẹ quen quyết định thay con, phủ nhận suy nghĩ của con, can thiệp vào sở thích của con và yêu cầu con phải nghe lời trong mọi chuyện.
Thoạt nhìn, tất cả đều xuất phát từ mong muốn tốt cho con. Nhưng nếu kéo dài, cách giáo dục này có thể vô tình làm mất đi khả năng suy nghĩ độc lập và sự quyết đoán của trẻ.
Những đứa trẻ luôn được cha mẹ quyết định thay dễ hình thành thói quen nghe theo người khác, thiếu chủ kiến, khó tự đưa ra lựa chọn và khó có thể tự mình đảm đương công việc khi trưởng thành.
Một gia đình thực sự có tầm nhìn thường không cố trói buộc cuộc đời của con.
Cha mẹ biết tôn trọng cá tính riêng của trẻ, bao dung với những điểm chưa hoàn thiện và cho phép con mắc lỗi. Họ chấp nhận việc con có suy nghĩ riêng, không tùy tiện dập tắt ý kiến của con, cũng không cố kiểm soát mọi lựa chọn.
Thay vào đó, họ khuyến khích con tự suy nghĩ, tự đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Những đứa trẻ lớn lên trong sự tôn trọng và bao dung thường có khả năng suy nghĩ linh hoạt hơn. Các em hiểu mình muốn gì, dám thử sức, dám bước ra khỏi vùng an toàn và có khả năng nhìn nhận vấn đề một cách độc lập.
Khi bước vào xã hội, khả năng phán đoán và hành động ấy sẽ trở thành lợi thế giúp trẻ dễ dàng thích nghi, đứng vững và tạo dựng chỗ đứng cho mình.
Lời kết
Giáo dục gia đình tốt nhất chưa bao giờ nằm ở việc cha mẹ bỏ ra bao nhiêu tiền để đầu tư cho con, mà nằm ở cách họ dùng tình yêu thương và sự thấu hiểu để nuôi dưỡng con mỗi ngày. Điều kiện gia đình có thể là điểm xuất phát, nhưng cách giáo dục mới góp phần định hình hành trình phía trước.
Cảm xúc ổn định là “phong thủy” tốt nhất của một gia đình. Tôn trọng và bao dung là điểm tựa quý giá nhất của một đứa trẻ.
Những đứa trẻ lớn lên có bản lĩnh và năng lực không nhất thiết được nuôi dưỡng trong những gia đình giàu có. Nhiều khi, điều chúng cần nhất chỉ là một mái nhà đủ bình yên để được là chính mình, đủ tôn trọng để được tự suy nghĩ và đủ bao dung để được phép trưởng thành từ những sai lầm.
Giữ cho gia đình một bầu không khí lành mạnh, giữ cho cách giáo dục con một tâm thế bình tĩnh, có lẽ chính là món quà quý giá và lâu bền nhất mà cha mẹ có thể dành cho con.
