Ông Trump không hài lòng
Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết hôm 27/4 rằng Tổng thống Donald Trump không hài lòng với đề xuất mới nhất của Iran vì nó không đề cập đến chương trình hạt nhân của Iran.
"Ông ấy [Donald Trump] không thích đề xuất này," quan chức Mỹ nói.
Đề xuất mới tập trung vào việc giải quyết khủng hoảng tại eo biển Hormuz và việc phong tỏa của Mỹ trước. Cùng với đó, lệnh ngừng bắn sẽ được kéo dài hoặc có thể đàm phán chấm dứt luôn xung đột.
Iran đã nhiều lần bác bỏ các yêu cầu của Mỹ về việc đình chỉ chương trình hạt nhân và giao nộp kho dự trữ uranium được làm giàu cao của nước này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump không vui khi nhận đề xuất mới từ Iran. Ảnh: Reuters
Theo New York Times, những lý do chính xác khiến Tổng thống Trump không hài lòng với đề xuất này vẫn chưa rõ ràng, nhưng ông đã nhiều lần khẳng định rằng Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân. Một quan chức Mỹ cũng cho biết việc chấp nhận đề nghị này có thể khiến ông Trump trông như đã thất bại trong việc đạt được mục tiêu của mình.
Nhà Trắng từ chối bình luận về những ý tưởng cụ thể của ông Trump, nhưng các quan chức cho biết các cuộc thảo luận xoay quanh xung đột và các hoạt động làm giàu uranium của Tehran sẽ tiếp tục.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Olivia Wells cho biết trong một tuyên bố: "Mỹ sẽ không đàm phán thông qua truyền thông - chúng tôi đã vạch rõ các lằn ranh đỏ của mình, và tổng thống sẽ chỉ đạt được các thỏa thuận phục vụ lợi ích tốt nhất của người dân Mỹ và thế giới."
Một cuộc tranh luận gay gắt đã nổ ra trong chính phủ về việc có nên chấp nhận đề xuất của Iran về việc mở cửa eo biển Hormuz hay không. Cuộc tranh luận tập trung vào việc bên nào có nhiều ảnh hưởng hơn, Mỹ hay Iran, và bên nào có khả năng chịu đựng tốt hơn áp lực kinh tế sẽ phát sinh từ việc đóng cửa tuyến đường thủy này.
Tổng thống Trump đã xem xét đề xuất này với các cố vấn của mình vào 27/4 sau khi Ngoại trưởng Iran Araqchi chuyển nó cho Pakistan vào 26/4. Trước đó, tuần trước, ông Trump đã bác bỏ một đề xuất khác của Iran và hủy bỏ vòng đàm phán hòa bình dự kiến diễn ra vào cuối tuần tại Islamabad.
Bất đồng giữa Mỹ và Iran
Các quan chức Mỹ cho biết giới lãnh đạo Iran chưa cho phép các nhà đàm phán của họ nhượng bộ về thỏa thuận hạt nhân, điều này đã làm đình trệ mọi nỗ lực đạt được thỏa hiệp hoặc thỏa thuận hòa bình.
Việc hoãn đàm phán hạt nhân có thể là một cách để đạt được thỏa thuận nhanh chóng và giảm bớt áp lực lên thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu. Nhưng bất kỳ quyết định nào về việc đình chỉ đàm phán hạt nhân, dù chỉ tạm thời, cũng có nghĩa là cuộc chiến đã thất bại trong việc đạt được mục tiêu chính: gia tăng áp lực lên Tehran và buộc nước này phải đạt được thỏa thuận về chương trình làm giàu uranium của mình.
Hình ảnh các tàu thuyền mắc cạn tại eo biển Hormuz hôm 27/4. Ảnh: NYT
Các cuộc đàm phán xoay quanh việc mở lại eo biển cũng đầy rủi ro. Cuộc phong tỏa của Mỹ nhằm mục đích cắt đứt khả năng xuất khẩu dầu của Iran, nhưng những lời đe dọa tấn công các tàu không trả phí của Iran đã dẫn đến sự sụt giảm đáng kể lượng dầu vận chuyển từ các nước sản xuất dầu khác qua eo biển.
Các quan chức Iran khẳng định rằng bất kỳ thỏa thuận nào về việc mở cửa eo biển đều phải cho phép họ tiếp tục thu thuế hoặc phí đối với các tàu thuyền đi qua. Trong lịch sử, Mỹ đã phản đối những hạn chế như vậy đối với tự do hàng hải trên các tuyến đường thủy hoặc eo biển quốc tế, nhưng chính quyền Tổng thống Trump đã đưa ra những tín hiệu trái ngược về vấn đề này.
Theo các quan chức Mỹ, cuộc tranh luận trong chính quyền ông Trump về việc có nên chấp nhận đề xuất của Iran hay không tập trung vào vấn đề đòn bẩy kinh tế và những hành động quân sự tiếp theo nào sẽ cần thiết để buộc Tehran phải nhượng bộ đáng kể trong các cuộc đàm phán.
Một số quan chức chính phủ tin rằng việc kéo dài lệnh phong tỏa thêm hai tháng nữa sẽ gây ra thiệt hại nghiêm trọng lâu dài cho ngành năng lượng của Tehran. Không thể tùy tiện mở hoặc đóng các giếng dầu; nếu buộc phải ngừng sản xuất, các giếng sẽ bị hư hại và cần sửa chữa tốn kém. Những quan chức này tin rằng Iran sẽ đạt được thỏa thuận để tránh vấn đề lâu dài như vậy.
Tuy nhiên, một số người trong chính phủ tin rằng quan điểm này không chính xác, chỉ ra rằng lập trường của Iran đã trở nên cứng rắn hơn và quyền kiểm soát của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã trở nên vững chắc hơn.
Chính phủ Mỹ đánh giá rằng các nhà đàm phán Iran, do thiếu sự ủy quyền từ Lãnh tụ tối cao hoặc các lãnh đạo cấp cao của Lực lượng Vệ binh Cách mạng, không thể nhượng bộ về chương trình hạt nhân của họ. Nếu không có sự nối lại hành động quân sự, khó có lý do để tin rằng lập trường của Iran sẽ thay đổi.
Ngay cả khi các cuộc ném bom được nối lại, cũng có rất ít bằng chứng cho thấy điều này sẽ làm thay đổi quá trình ra quyết định của Iran. Để gây thêm áp lực, ông Trump sẽ cần phải cho phép tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự.
Một số quan chức chính phủ tỏ ra hoài nghi về việc liệu Iran có sẵn sàng nhượng bộ hay không, cho rằng phương án tốt nhất hiện nay là trước tiên đạt được thỏa thuận mở cửa eo biển.
