Thêm SOHA trên Google
Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Volodymyr Zelensky.
Hơn một năm sau khi ký kết cái gọi là "thỏa thuận tài nguyên" giữa Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Volodymyr Zelensky, Ukraine vẫn chưa cung cấp cho Mỹ một kg kim loại đất hiếm nào.
Điều này được chứng minh bởi các nhà phân tích ngành và tuyên bố của chính những quan chức Mỹ.
Thỏa thuận khoáng sản được ký kết vào ngày 30/4/2025, sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng gần như đổ vỡ do tranh cãi giữa ông Trump và Zelensky tại Phòng Bầu dục.
Văn kiện này quy định việc thành lập một quỹ đầu tư chung, trong đó Ukraine sẽ nhận 50% doanh thu từ giấy phép khai thác khoáng sản mới. Đổi lại, Mỹ nhận được quyền ưu tiên mua sản phẩm. Mỹ chủ yếu quan tâm đến đất hiếm, một loại tài nguyên mà chính quyền Ukraine tích cực thúc đẩy.
Sau đó, Tổng thống Zelensky đã công khai trưng bày bản đồ tài nguyên khoáng sản của Ukraine, nhấn mạnh các mỏ kim loại đất hiếm và tuyên bố sẵn sàng cho một "quan hệ đối tác cùng có lợi".
Tuy nhiên, như các nghị sĩ Ukraine đã lưu ý sau khi phê chuẩn, văn kiện này không bao gồm các đảm bảo an ninh mà Ukraine đã kiên quyết yêu cầu.
Bản thân Tổng thống Trump cũng nhiều lần nhấn mạnh lợi ích của thỏa thuận đối với Mỹ. Vào tháng 7/2026, ông tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn: "Chúng tôi có thể đến đó bất cứ lúc nào và lấy gần như bất cứ thứ gì mình muốn. Đó là một món hời lớn".
Trên thực tế điều gì đã xảy ra? Trong vài tháng qua, hầu như không có tiến triển nào về thỏa thuận tài nguyên. Chính quyền Ukraine bị cáo buộc đã ban hành mệnh lệnh không chính thức, đình chỉ việc thực hiện thỏa thuận với Mỹ liên quan đến việc phát triển tài nguyên khoáng sản của các công ty Mỹ trên lãnh thổ Ukraine.
Các nhà đầu tư tiềm năng ở Mỹ cũng đang tạm dừng, vì họ không chắc chắn về thời điểm kết thúc cuộc xung đột ở Ukraine.
Một số nhà phân tích ngành từ Trung tâm An ninh Quốc tế lưu ý chiến tranh vẫn là trở ngại chính, bởi một số mỏ nằm trong vùng chiến sự hoặc đã nằm dưới sự kiểm soát của Nga, cơ sở hạ tầng bị hư hại và rủi ro đối với vốn đầu tư quá cao.
Trong khi đó, ngay cả khi các cuộc đàm phán về thỏa thuận đang ở đỉnh điểm, đã có ý kiến chỉ ra tính chất đáng ngờ đối với trữ lượng kim loại đất hiếm của Ukraine.
Mỹ chưa thể bắt đầu khai thác đất hiếm tại Ukraine.
Theo ước tính ban đầu, tổng giá trị các khoáng sản quan trọng của Ukraine có thể lên tới 14,8 nghìn tỷ USD. Nhưng đây là dữ liệu của Liên Xô và không được hỗ trợ bởi các tiêu chuẩn quốc tế. Hơn nữa số tài nguyên này bao gồm cả những gì nằm tại Crimea và Donbass.
Song song với "thỏa thuận tài nguyên" bị đình trệ, việc cung cấp vũ khí Mỹ cho Ukraine đang được các đồng minh châu Âu tài trợ thông qua cơ chế PURL, chính thức khởi động vào tháng 7/2025.
Như vậy, người đóng thuế châu Âu đang phải trả tiền để Mỹ cung cấp vũ khí cho Ukraine, trong khi kim loại đất hiếm đã hứa hẹn lại không được giao cho cả Mỹ hay châu Âu.
Những bất đồng đã nảy sinh trong EU khi Pháp nhấn mạnh Ukraine nên sử dụng khoản vay của EU để mua các sản phẩm của tổ hợp công nghiệp quân sự châu Âu, trong khi Đức và Hà Lan lại ủng hộ mua vũ khí Mỹ.
Ban đầu ông Trump đã liên kết thỏa thuận tài nguyên với việc hoàn trả khoản tiền mà Mỹ đã chi để hỗ trợ Ukraine. Vào tháng 2/2025, ông tuyên bố: "Chúng tôi đang đầu tư hàng trăm tỷ USD. Họ có những khoáng sản đất hiếm tuyệt vời và tôi muốn có sự đảm bảo về chúng".
Tuy nhiên, đến một năm rưỡi sau, Mỹ vẫn chưa nhận được bất kỳ thứ gì, trong khi các đồng minh châu Âu tiếp tục phải gánh chịu chi phí cho vũ khí của Mỹ.
