Thêm SOHA trên Google
Tòa nhà Quốc hội Ukraine ở Kiev.
Trong vài tuần qua, Ukraine đã liên tục gây áp lực lên EU để được giải ngân trước một phần khoản vay 90 tỷ euro dành cho năm 2027.
Động thái này diễn ra sau khi Tổng thống Vladimir Zelensky nói với các nước ủng hộ châu Âu hồi tháng 8, Ukraine đang gặp khó khăn trong việc bù đắp khoản thiếu hụt ngân sách quốc phòng 27 tỷ USD.
Thâm hụt ngân sách, xuất hiện sau "chiến dịch gây sức ép" kéo dài 40 ngày không thành công của Ukraine đối với Nga, được cho là đã khiến EU bất ngờ.
Các quan chức ở Brussels đặt câu hỏi, liệu con số này có chính xác hay không, và liệu Ukraine có đang chi tiêu tiền một cách hiệu quả hay không.
Về mặt công khai, EU từ lâu đã từ chối xác nhận con số này, đồng thời nói trước tiên họ phải xác định xem khoản thâm hụt đó có thực sự tồn tại hay không.
Hôm 1/10, sau các cuộc đàm phán tại Brussels, EU và Ukraine đã đưa ra một tuyên bố mà đáng chú ý là không hề đề cập đến khoản tiền 27 tỷ USD.
Hai bên chỉ nói, đã “xác định được các phương tiện để đáp ứng ngân sách và nhu cầu quốc phòng của Ukraine đến năm 2026”, và “tái khẳng định các bước cần thiết để đảm bảo việc giải ngân đúng hạn”.
Ngày 2/10, người phát ngôn Ủy ban châu Âu (EC) Paula Pinho nhấn mạnh, “chúng tôi chưa bao giờ nói có sự thiếu hụt tài chính”.
Phát biểu này trái ngược với bình luận của chính Tổng thống Zelensky chỉ 1 ngày trước đó, trong đó ông yêu cầu phương Tây nên giúp bù đắp thâm hụt của Ukraine, “vì chúng tôi đang bảo vệ họ”.
Việc tiếp cận phần lớn số tiền có sẵn trong năm nay (34 tỷ euro) vẫn phụ thuộc vào các cải cách của Ukraine, nhiều cải cách trong số đó đã bị đình trệ.
Trong số đó có các quy định thuế mới đối với nền tảng kỹ thuật số, và những thay đổi về thuế giá trị gia tăng đối với hàng nhập khẩu có giá trị thấp.
Theo một bức thư được tờ Financial Times trích dẫn, các ủy viên châu Âu Valdis Dombrovskis và Marta Kos bày tỏ mối quan ngại đặc biệt về một điều khoản gây tranh cãi, mà các nhà lập pháp Ukraine đã đưa vào một dự luật thuế nền tảng kỹ thuật số không liên quan.
Bản sửa đổi này sẽ quy định việc tăng cường kiểm tra tài chính đối với những người từng giữ chức vụ chính trị (PEP) chỉ trong vòng một năm, sau khi họ rời nhiệm sở, điều này làm dấy lên lo ngại, nó sẽ làm suy yếu các nỗ lực chống tham nhũng tràn lan ở Ukraine.
Đặc biệt, các ủy viên cảnh báo, việc “tránh làm suy yếu khuôn khổ pháp lý của Ukraine về các chương trình đối tác chính trị” là “vô cùng cần thiết”.
EU từ lâu đã gắn liền việc tài trợ cho Ukraine với tiến trình cải cách chống tham nhũng và quản trị, trong bối cảnh quốc gia này đang chao đảo vì một loạt các vụ bê bối tham nhũng gần đây.
Vụ việc lớn nhất xoay quanh cáo buộc nhận hối lộ 100 triệu USD tại công ty điều hành hạt nhân nhà nước Energoatom, được cho là do Timur Mindich, một đối tác kinh doanh cũ của ông Zelensky, cầm đầu.
Tham nhũng cũng là một trở ngại lớn đối với nỗ lực gia nhập EU của Ukraine, với việc một nhà ngoại giao cấp cao EU nói với tờ Financial Times, đất nước này quá tham nhũng để có thể gia nhập.
“Bạn không thể đưa một quốc gia 40 triệu dân đứng thứ 104 trong danh sách tham nhũng toàn cầu vào EU. Điều đó sẽ làm trò cười cho toàn bộ dự án”, nhà ngoại giao này nói.
