Thêm SOHA trên Google
Có những mặt hàng mà giá trị của nó không chỉ nằm ở lượng nhiệt tỏa ra hay khả năng giảm một nửa lượng khí thải CO2 so với than đá khi đốt cháy - mà còn nằm ở việc ai đang mua, ai đang bán, và mua bán vào thời điểm nào.
Khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đang là một mặt hàng như thế.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trò chuyện khi rời khỏi sân bay quốc tế Gimhae sau cuộc gặp song phương, bên lề Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), tại Busan, Hàn Quốc, ngày 30/10/2025. Nguồn: REUTERS/Evelyn Hockstein/Ảnh tư liệu
Trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung dự kiến diễn ra ngày 24/9, Washington và Bắc Kinh đang thảo luận về kế hoạch giảm hoặc xóa bỏ mức thuế đang áp lên LNG của Mỹ, như một phần của gói đàm phán rộng hơn hướng tới việc cắt giảm thuế quan cho lượng hàng hóa hai chiều trị giá khoảng 30 tỷ USD, Reuters thông tin ngày 19/9.
Trung Quốc đã áp thuế 15% lên LNG Mỹ từ tháng 2/2025, khiến dòng chảy thương mại giữa hai nước gần như đóng băng suốt hơn một năm qua.
Việc mở lại cánh cửa này có ý nghĩa đặc biệt với các nhà xuất khẩu Mỹ, khi công suất LNG của nước này được dự báo tăng thêm khoảng 283 triệu mét khối mỗi ngày cho đến năm 2027 - một lượng khí khổng lồ cần tìm đầu ra.
Nhu cầu LNG chạm mốc 700 triệu tấn/năm
Câu chuyện thuế quan ấy, thoạt nhìn là vấn đề giao thương, nhưng thực chất đang hé lộ một bức tranh lớn hơn nhiều: LNG không còn là một loại nhiên liệu phụ trợ, mà đã trở thành một mắt xích an ninh năng lượng, và là "chất kết dính" cho quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu.
Quy trình khai thác và hóa lỏng khí tự nhiên thành LNG. Đồ họa Việt hóa do AI thực hiện.
Trong bức tranh năng lượng thế giới đang dịch chuyển khỏi than đá và dầu mỏ để tiến tới các nguồn phát thải thấp, LNG giữ một vị trí đặc biệt: Đủ sạch hơn than để làm "cầu nối", nhưng đủ linh hoạt và có thể vận chuyển xa để lấp đầy khoảng trống mà năng lượng tái tạo - như điện gió, điện mặt trời vốn phụ thuộc thời tiết - chưa thể đảm nhiệm hoàn toàn.
Đó là lý do vì sao nhu cầu LNG toàn cầu vẫn được các tổ chức lớn dự báo sẽ tiếp tục đi lên trong dài hạn. Tập đoàn Shell của Anh, trong báo cáo LNG Outlook 2026, dự báo nhu cầu LNG toàn cầu sẽ tăng khoảng 65% vào năm 2050, lên gần 700 triệu tấn mỗi năm.
Nếu thị trường LNG là cán cân của cung - cầu, thì phía sau hậu trường lại là một cuộc đua công nghệ âm thầm nhưng quyết liệt không kém, bởi hóa lỏng (nhằm làm giảm thể tích NG xuống 600 lần để tạo ra LNG) và vận chuyển LNG ở nhiệt độ âm 162 độ C chưa bao giờ là chuyện đơn giản, hay không có rủi ro.
Cuộc đua "hậu cần" LNG: Hóa lỏng nhanh hơn, chở xa hơn, sạch hơn, tiện hơn
Một trong những xu hướng rõ nét nhất là sự trỗi dậy của các nhà máy hóa lỏng nổi (FLNG - Floating LNG).
Thay vì xây dựng nhà máy hóa lỏng khổng lồ trên bờ - vốn tốn thời gian, chi phí và vướng nhiều thủ tục đất đai - các tập đoàn năng lượng đang chuyển sang đặt toàn bộ dây chuyền hóa lỏng lên một con tàu hoặc giàn nổi ngay trên mỏ khí ngoài khơi.
Prelude FLNG là cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng nổi (FLNG) đầu tiên của Shell đi vào hoạt động. Ảnh: Shell
Cách làm này rút ngắn đáng kể thời gian đưa dự án vào vận hành, giảm chi phí hạ tầng trên bờ, và mở ra khả năng khai thác những mỏ khí nhỏ, xa bờ mà trước đây bị coi là không kinh tế.
Song song đó là làn sóng LNG quy mô nhỏ (SSLNG) và các module hóa lỏng tiêu chuẩn hóa, có thể lắp ráp sẵn tại nhà máy rồi vận chuyển đến công trường thay vì thi công tại chỗ.
Cách tiếp cận "lắp ráp như lego công nghiệp" này giúp rút ngắn thời gian xây dựng, giảm rủi ro trễ tiến độ, đồng thời cho phép các quốc gia đang phát triển tiếp cận LNG mà không cần đầu tư vào những siêu dự án tỷ đô.
SSLNG cho phép phân phối LNG một cách hiệu quả đến các khách hàng trong lĩnh vực vận tải, công nghiệp và sản xuất điện. Ảnh: BE&R
Ở khâu vận chuyển, ngành công nghiệp đóng tàu chở LNG cũng đang thay đổi bùng nổ.
Theo báo cáo vào tháng 9/2026 của Fortune Business Insights, quy mô thị trường tàu chở LNG toàn cầu được định giá 16,71 tỷ USD vào năm 2025. Thị trường dự kiến sẽ tăng từ 18,04 tỷ USD vào năm 2026 lên 33,37 tỷ USD vào năm 2034, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 7,99% trong giai đoạn dự báo.
Trên thế giới hiện có khoảng 360 tàu chở LNG, với các dung tích từ dưới 120.000 mét khối, 120.000-160.000 mét khối và trên 160.000 mét khối. So với các tàu truyền thống, tàu LNG phát thải ít khí nhà kính hơn nhờ hệ thống động cơ đẩy bằng khí tự nhiên.
Ảnh minh họa về tàu chở LNG. Nguồn: Accelleron
Các tàu chở LNG thế hệ mới được thiết kế với công nghệ màng cách nhiệt tiên tiến hơn để giảm thất thoát khí bay hơi trong hành trình dài ngày trên biển. [Lượng khí bay hơi này giờ đây không còn bị đốt bỏ lãng phí mà được thu hồi để làm nhiên liệu chạy chính con tàu, thông qua các động cơ nhiên liệu kép hiện đại].
Kích thước tàu cũng đang được tối ưu hóa để chở được nhiều hàng hơn trên mỗi chuyến, giảm chi phí vận chuyển tính trên mỗi đơn vị năng lượng.
Xa hơn nữa, ngành LNG đang tự "xanh hóa" chính mình. Các nhà máy hóa lỏng mới được tích hợp hệ thống thu giữ carbon (CCS) ngay tại nguồn để giảm phát thải trong quá trình nén và làm lạnh khí - vốn là công đoạn tiêu tốn nhiều năng lượng nhất trong toàn bộ chuỗi giá trị.
Một số dự án còn hướng tới sử dụng điện tái tạo hoặc điện từ lưới thay vì tuabin khí để vận hành máy nén, nhằm giảm dấu chân carbon của cả chuỗi cung ứng.
Đồng thời, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số hóa đang được đưa vào để dự đoán bảo trì, tối ưu lịch trình tàu và tuyến vận chuyển, giúp giảm tổn thất và rủi ro trong một ngành công nghiệp mà mỗi chuyến tàu chở hàng có giá trị lên tới hàng chục triệu USD.
Tất cả những công nghệ ấy đang hội tụ về một đích: Biến LNG từ một loại hàng hóa "nặng vốn, nặng hạ tầng" trở nên linh hoạt hơn, rẻ hơn và ít gây gánh nặng cho môi trường hơn.
Tham khảo: Reuters, Tập đoàn Shell
