Thêm SOHA trên Google
Trước đây, người đi xin việc rà lại CV để xem đã ghi đủ kinh nghiệm hay chưa. Chẳng hạn, với một nhân viên marketing, đó là kinh nghiệm chạy chiến dịch, nghiên cứu khách hàng, viết nội dung, phân tích số liệu.
Bây giờ họ phải tự hỏi thêm một câu: mình có biết AI không.
Câu hỏi ấy dễ kéo người ta vào một vòng học không có điểm dừng. Nhiều người đăng ký khóa học AI, học cách viết câu lệnh cho AI (prompt), rồi thử hàng loạt công cụ tạo ảnh, tạo video, chatbot, trợ lý tự động (agent). Càng học, họ càng thấy AI còn quá nhiều thứ mình chưa biết. Càng học, càng thấy thiếu tự tin, hoang mang về AI.
Nhưng những dữ liệu tuyển dụng từ nhiều nguồn uy tín đặt ra một hướng tiếp cận khác, có thể hữu ích hơn cho người đi xin việc: tôi dùng AI trong chính nghề của mình được đến đâu.
Hàn Quốc: Tin tuyển dụng AI tăng nhanh nhất ở những vị trí non-code
Ngày 16/9 vừa qua, trang tuyển dụng JobKorea của Hàn Quốc công bố số liệu về tin tuyển dụng liên quan đến AI trong nửa đầu năm 2026.
Trong sáu tháng, trang này ghi nhận khoảng 18.000 tin tuyển dụng có từ khóa AI. Số tin tuyển người cho các vị trí chuyên về AI tăng 128% so với cùng kỳ năm trước. Tin tuyển người có kinh nghiệm tăng 140%, còn tin tuyển người mới đi làm tăng 55%.
Nhóm vị trí tăng nhanh nhất là nhóm không làm phát triển công nghệ, nghĩa là người làm không trực tiếp viết code hay xây dựng mô hình AI. Số tin tuyển dụng của nhóm này tăng 325%. Tỷ trọng của nhóm này trong toàn bộ tin tuyển dụng AI tăng từ 11,6% lên 21,6%, tức cứ năm tin thì có hơn một tin thuộc nhóm này.
Xét theo từng vị trí, tin tuyển người sáng tạo nội dung bằng AI tăng 405%. Tin tuyển người lập kế hoạch ứng dụng AI tăng 363%, người làm chiến lược kinh doanh AI tăng 313%, người tư vấn giáo dục về AI tăng 195%. JobKorea nhận định nhu cầu tuyển dụng đang lan từ người phát triển AI sang người ứng dụng AI trong kinh doanh, nội dung và giáo dục.
Ở những vị trí này, người làm nội dung vẫn làm nội dung. Người làm kinh doanh vẫn phải hiểu khách hàng, sản phẩm và thị trường. Người lập kế hoạch vẫn phải lập kế hoạch. Nhà tuyển dụng đòi hỏi thêm một điều là họ biết dùng AI để làm những việc quen thuộc ấy nhanh hơn và tốt hơn.
Khi 2 ứng viên cùng ghi "biết AI" trong hồ sơ xin việc
Thử hình dung hai ứng viên cùng nộp đơn vào một vị trí marketing.
Người thứ nhất ghi trong hồ sơ rằng mình biết dùng AI, đã học nhiều công cụ, biết viết câu lệnh, biết tạo ảnh và đã dùng vài chatbot khác nhau.
Người thứ hai biết ít công cụ hơn, nhưng kể được ba việc cụ thể. Trước đây anh mất nửa ngày để tổng hợp phản hồi của khách hàng, nay anh dùng AI để chia phản hồi thành từng nhóm vấn đề. Anh dùng AI tạo nhiều phương án ban đầu cho một chiến dịch, rồi tự chọn và sửa lại. Anh dùng AI cùng với bảng số liệu để tìm ra những câu hỏi cần phân tích tiếp.
Với người đang cần tuyển một nhân viên marketing, hai kiểu "biết AI" này có giá trị rất khác nhau.
Nghề nhân sự cũng vậy. Người làm nhân sự không cần thuộc hàng chục câu lệnh. Họ cần biết AI giúp được mình ở những việc nào, chẳng hạn soạn bản mô tả công việc (JD) ban đầu, sắp xếp thông tin ứng viên, chuẩn bị câu hỏi phỏng vấn hay làm những việc lặp đi lặp lại. Họ cũng phải biết việc nào không được để máy quyết định.
Người làm kế toán, bán hàng, dạy học, viết báo hay làm hành chính cũng có thể tự hỏi như vậy về nghề của mình. Với họ, AI không phải một môn học mới phải học cho xong. Họ dùng AI như một kỹ năng gắn thêm vào nghề họ đang làm.
Doanh nghiệp Việt Nam trả thêm cho kỹ năng AI, và trả thêm cả cho kỹ năng nghề
Khảo sát Xu hướng tuyển dụng quý III/2026 của ManpowerGroup được thực hiện trong tháng 4/2026 với 265 doanh nghiệp tại Việt Nam. Theo khảo sát, 83% doanh nghiệp sẵn sàng trả đãi ngộ cao hơn cho ứng viên biết dùng công cụ AI hiệu quả và có trách nhiệm. Tỷ lệ này ở các doanh nghiệp phía Nam là 88%.
Cũng trong khảo sát này, 80% doanh nghiệp sẵn sàng trả thêm cho kỹ năng chăm sóc khách hàng, 80% trả thêm cho nền tảng công nghệ thông tin và dữ liệu, 77% trả thêm cho kỹ năng kinh doanh và marketing. Kỹ năng phát triển mô hình và ứng dụng AI được 75% doanh nghiệp chọn, thấp hơn cả ba nhóm kỹ năng kia.
Bà Nguyễn Thu Trang, Giám đốc Thương hiệu Manpower Việt Nam, cho biết doanh nghiệp không xem AI là thứ thay thế các kỹ năng truyền thống. Theo bà, doanh nghiệp xem AI là yếu tố bổ trợ, giúp người lao động khai thác tốt hơn những nền tảng mà họ đã có.
"Doanh nghiệp không xem AI là sự thay thế cho các kỹ năng truyền thống, mà coi đây là yếu tố bổ trợ để phát huy tốt hơn những nền tảng sẵn có. Thị trường lao động ngày càng cần những nhân sự vừa sở hữu kỹ năng chuyên môn hay khả năng giao tiếp với khách hàng, đồng thời có năng lực thích nghi, học hỏi, và làm việc hiệu quả với các công nghệ mới." - bà Trang nhận định.
Ở nghề được AI hỗ trợ nhiều, khả năng phán đoán của con người càng được coi trọng
Báo cáo Global AI Jobs Barometer 2026 của PwC được công bố ngày 15/6. Báo cáo phân tích hơn một tỷ tin tuyển dụng tại 27 quốc gia và vùng lãnh thổ. Số việc làm đòi hỏi kỹ năng AI tăng 69%, trong khi toàn thị trường việc làm chỉ tăng 9%.
PwC chia các nghề chịu tác động của AI thành hai nhóm.
Nhóm thứ nhất được PwC gọi là "chuyên sâu hóa" (professionalised), gồm những nghề như bác sĩ chẩn đoán hình ảnh hay chuyên viên tuyển dụng. Ở nhóm này, AI làm bớt phần việc thường ngày, còn người làm nghề được đòi hỏi chuyên môn và khả năng phán đoán cao hơn.
Nhóm thứ hai được gọi là "phổ thông hóa" (democratised), gồm những nghề như quản lý dịch vụ công nghệ thông tin hay thư ký y khoa. Ở nhóm này, AI giúp người không chuyên làm được những việc trước đây cần chuyên môn.
Theo PwC, số việc làm ở nhóm "chuyên sâu hóa" tăng nhanh gấp đôi nhóm còn lại, và lương ở nhóm này tăng nhanh hơn 42%. Báo cáo ghi nhận AI khiến doanh nghiệp coi trọng hơn những kỹ năng mà chỉ con người có, như phán đoán, sáng tạo và lãnh đạo. Như vậy, ở những nghề này, AI làm được càng nhiều thì người giỏi nghề càng được trả cao.
Bắt đầu từ ba đến năm việc mình làm nhiều nhất
Người đang đi xin việc có thể chuẩn bị theo cách đơn giản hơn. Hãy chọn ra ba đến năm việc mình làm nhiều nhất trong nghề.
Nhân viên kinh doanh thường tìm hiểu khách hàng, chuẩn bị cuộc gặp, viết email, tổng hợp lịch sử trao đổi và làm báo cáo. Người làm marketing nghiên cứu thị trường, lập kế hoạch, viết nội dung và phân tích chiến dịch. Người làm nhân sự lo tuyển dụng, đào tạo, tổng hợp hồ sơ và soạn chính sách nhân sự.
Với từng việc, hãy tự trả lời ba câu. AI giúp mình làm phần nào nhanh hơn hoặc tốt hơn. Phần nào mình vẫn phải tự quyết định. Mình có ví dụ thật nào để chứng minh kết quả hay không.
Khi viết CV, dòng "thành thạo ChatGPT" cho nhà tuyển dụng biết rất ít. Dòng "dùng AI để phân loại phản hồi khách hàng, rút ngắn thời gian tổng hợp báo cáo" cho họ biết ứng viên dùng AI ở khâu nào trong công việc.
Người ứng tuyển vào vị trí kỹ sư AI, nhà khoa học dữ liệu (data scientist) hay kỹ sư học máy (machine learning engineer) thì vẫn phải học bài bản về mô hình, dữ liệu, lập trình và toán. Tuy vậy, số liệu của JobKorea cho thấy yêu cầu về AI đã xuất hiện ở cả những vị trí ngoài các nghề ấy.
SK Hynix và LG Electronics đã thêm phần đánh giá năng lực AI vào quy trình tuyển dụng. Kia thêm một vòng kiểm tra khả năng giải quyết vấn đề bằng AI, và theo JobKorea thì Kia là doanh nghiệp đầu tiên trong ngành ô tô làm việc này.
Với phần lớn người đi làm, việc cần làm trước là giỏi nghề của mình, sau đó mới học cách dùng AI cho nghề ấy. Khi gần như ai cũng mở được một ứng dụng AI trên điện thoại, câu "tôi giỏi các kỹ năng AI" không hẳn giúp ứng viên nổi bật.
Câu mà nhà tuyển dụng có lẽ muốn nghe hơn sẽ là: "Tôi có thể dùng AI can thiệp sâu trong chính những kỹ năng chuyên môn của mình, và có thể học hỏi mọi kỹ năng mới chưa từng biết"...
