Thêm SOHA trên Google
Hungary công bố kế hoạch lớn
Hungary có thể tự bảo đảm nguồn cung khí đốt mà không cần Nga vào tháng 10/2027, Bộ trưởng Kinh tế và Năng lượng István Kapitány cho biết trong cuộc phỏng vấn với Telex. Đây được đánh giá là một kế hoạch lớn của Budapest nhằm thoát khỏi sự phụ thuộc vào nguồn khí đốt từ Moscow.
Kế hoạch được Hungary công bố không lâu sau khi Ngoại trưởng Hungary Anita Orbán hôm 8/9 thông báo trục xuất 10 nhà ngoại giao Nga – động thái khiến Moscow vô cùng giận dữ và tuyên bố sẽ đưa ra biện pháp đáp trả “đau đớn”.
Mối quan hệ giữa Nga-Hungary đang trở nên căng thẳng. Ảnh: Times Now
Bộ trưởng Hungary giải thích rằng về mặt kỹ thuật, nước này có thể tiếp nhận khí đốt từ nhiều nguồn khác nhau vì các tuyến đường ống dẫn khí đi vào Hungary từ nhiều hướng. Trước đây, Hungary nhập khẩu khí đốt Nga chủ yếu vì đây là phương án có lợi nhất về kinh tế.
Ông Kapitány cũng bình luận về quyết định của Liên minh châu Âu liên quan đến việc từng bước cấm nhập khẩu khí đốt Nga.
“Đây là quyết định mang tính chính trị của Ủy ban châu Âu. Chúng tôi sẽ thực hiện nếu buộc phải thực hiện”, ông Kapitány nói.
Budapest hiện cũng đang tìm kiếm nguồn cung thay thế Nga trong lĩnh vực dầu mỏ. Nước này đã bắt đầu đàm phán với Croatia về việc khai thác tối đa công suất của đường ống dẫn dầu Adria. Theo Bộ trưởng Kapitány, quan hệ giữa hai nước hiện “thân thiện hơn rất nhiều” so với thời chính phủ tiền nhiệm.
Cú sốc với Nga
Valeria Popova, chuyên gia phân tích cấp cao của Công ty đầu tư Rikom-Trust, nhận định với Gazeta.Ru rằng việc Hungary từ bỏ khí đốt Nga sẽ tạo ra một cú sốc, nhưng "không nghiêm trọng" đối với nền kinh tế Nga.
Theo ước tính của bà, Hungary đã mua khoảng 7,8 tỷ m³ khí đốt Nga trong năm 2025, giảm so với mức 8,6 tỷ m³ của năm trước đó.
“Như vậy, Hungary chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng khối lượng khí đốt xuất khẩu của Nga”, bà Popova cho biết.
Trao đổi với Gazeta.Ru, ông Boris Kopeikin, chuyên gia kinh tế trưởng của Viện Kinh tế Tăng trưởng Stolypin, cũng đánh giá lượng khí đốt Nga cung cấp cho Hungary là đáng kể nhưng không mang tính sống còn.
Theo ông, cả hai phía đều sẽ chịu tổn thất tài chính bởi mua khí đốt Nga vốn là phương án có lợi nhất về kinh tế đối với Budapest.
“Việc mở rộng nguồn cung sang Trung Quốc và các quốc gia Trung Á đòi hỏi Nga phải đầu tư vào cơ sở hạ tầng và cần thêm thời gian”, ông Kopeikin giải thích.
Nhà kinh tế Alexey Zubets cho rằng quyết định của Budapest có liên quan đến nỗ lực giành quyền tiếp cận các quỹ của châu Âu, trong đó một phần đã bị đóng băng dưới thời chính phủ Viktor Orbán.
Theo ông Zubets, xét về mặt kinh tế, Hungary không có lợi ích khi ngừng nhập khẩu năng lượng Nga. Tuy nhiên, Budapest sẵn sàng đi theo đường lối chung của EU.
“Hiện đang diễn ra quá trình mặc cả: Hungary phải làm gì để được tiếp cận các quỹ bị đóng băng nhằm đổi lấy việc từ bỏ khí đốt Nga”, ông Zubets giải thích.
Ông Zubets cho rằng việc Hungary từ bỏ khí đốt Nga cũng sẽ giúp EU tăng cường nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng của Mỹ và thực hiện các cam kết đã đưa ra với Washington.
Ông Igor Yushkov, chuyên gia của Đại học Tài chính trực thuộc Chính phủ Nga và Quỹ An ninh năng lượng quốc gia Nga, nói với Gazeta.Ru rằng Budapest có thể thay thế nguồn cung của Nga, nhưng sẽ phải trả mức giá cao hơn.
Theo ông, Hungary có thể tiếp nhận khí tự nhiên hóa lỏng qua cảng LNG trên đảo Krk của Croatia, đồng thời nhập khẩu khí đốt qua Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp.
Hungary cũng đang xem xét tương lai của hai tổ máy mới thuộc Nhà máy điện hạt nhân Paks-2 do tập đoàn Rosatom của Nga xây dựng. Ảnh: paks2.hu
Budapest yêu cầu bồi thường
Đáng lưu ý, hôm 10/9, Thủ tướng Hungary Péter Magyar yêu cầu Liên minh châu Âu đưa ra các khoản bồi thường dành cho những quốc gia Trung Âu phải từ bỏ dầu mỏ và khí đốt Nga.
“Tôi muốn thấy trong ngân sách 7 năm của EU những đề xuất cụ thể, có số liệu rõ ràng, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp tại Trung Âu và giúp họ từ bỏ khí đốt, dầu mỏ Nga. Tôi cho rằng đây là một cách tiếp cận hoàn toàn hợp lý”, ông Magyar nói.
Theo Thủ tướng Hungary, ngân sách quốc gia của các nước EU khó có thể tự mình gánh chịu áp lực tài chính phát sinh từ những thay đổi trong lĩnh vực năng lượng.
Ngay từ tháng 7, ông Magyar đã thừa nhận rằng việc từ bỏ hoàn toàn dầu mỏ và khí đốt Nga là điều không thực tế. Khi đó, ông nhấn mạnh sự cần thiết phải đa dạng hóa nguồn cung.
Tháng 5, ông Magyar cũng không loại trừ khả năng các nước châu Âu sẽ quay trở lại mua khí đốt Nga sau khi cuộc xung đột tại Ukraine kết thúc, do nguồn năng lượng này có giá thành thấp hơn.
Điều gì sẽ xảy ra với Paks-2?
Chính phủ mới của Hungary cũng đang xem xét tương lai của hai tổ máy mới thuộc Nhà máy điện hạt nhân Paks-2 do tập đoàn Rosatom của Nga xây dựng.
Giới chức Hungary dự kiến hoàn tất quá trình kiểm toán dự án trước cuối năm và quyết định liệu nước này có thực sự cần hai lò phản ứng đó hay không.
Dự án đã chậm đáng kể so với kế hoạch ban đầu. Paks-2 đáng lẽ phải đi vào hoạt động từ năm 2024. Tuy nhiên, theo truyền thông, các lò phản ứng có thể phải đến năm 2035 mới được đưa vào vận hành.
Trước đó, Chính phủ Hungary đã bắt đầu kiểm toán các hợp đồng xây dựng Paks-2. Ông Magyar từng đề cập khả năng thay đổi nhà thầu và cho biết kết quả kiểm tra sơ bộ “không mấy khả quan”.
Ông Kapitány nói với Telex rằng chính phủ sẽ hoàn tất việc rà soát dự án trước cuối năm 2026. Bộ trưởng giải thích rằng trong 12 năm qua, tình hình năng lượng của Hungary đã thay đổi đáng kể. Đáng chú ý, tổng công suất điện mặt trời của nước này đã vượt 8.000 MW.
Moscow tuyên bố lên phương án đáp trả
Trước những diễn biến mới, Đại sứ quán Nga tại Budapest ngày 17/9 cảnh báo những “bước đi không thân thiện” của Chính phủ Hungary chắc chắn sẽ tác động đến tổng thể quan hệ song phương.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova thì khẳng định Moscow chắc chắn sẽ đáp trả việc Hungary trục xuất các nhà ngoại giao Nga. Theo bà, biện pháp cụ thể đang được các cơ quan liên quan của Nga phối hợp xem xét và sẽ được công bố sau khi quyết định được hoàn tất.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova. Ảnh: Sptunik
“Tôi có thể khẳng định 100% rằng Nga sẽ đáp trả. Hiện tôi chưa thể nói biện pháp đó cụ thể sẽ liên quan đến lĩnh vực nào, bởi đây là quyết định liên ngành. Vấn đề đang được các cơ quan hữu quan xem xét và sẽ được công bố khi quyết định được thông qua”, bà Zakharova nói.
Phản ứng trước mắt của Moscow nhiều khả năng sẽ tập trung vào lĩnh vực ngoại giao, với khả năng trục xuất số lượng tương ứng các nhà ngoại giao Hungary theo nguyên tắc “có đi có lại”.
Tuyên bố của bà Zakharova hiện chỉ liên quan đến vụ trục xuất các nhà ngoại giao Nga, chưa đề cập kế hoạch năng lượng mới của Budapest.
Đối với kế hoạch từng bước từ bỏ nguồn cung Nga của Hungary, Moscow chưa tuyên bố biện pháp đáp trả cụ thể. Tuy nhiên, giới chuyên gia dự đoán, nếu muốn gây sức ép lên Budapest, Nga có thể siết điều kiện cung cấp trong thời gian chuyển tiếp, chấm dứt các ưu đãi về giá hoặc yêu cầu bồi thường nếu Hungary đơn phương vi phạm những cam kết mua bán dài hạn.
Moscow cũng có thể thu hẹp hợp tác trong các dự án năng lượng khác, trong đó có Paks-2, dù mức độ phản ứng còn phụ thuộc vào các điều khoản hợp đồng giữa hai bên.
